آخرین آمار بازار کار ایران در سال ۱۴۰۴ در ظاهر حکایت از بهبود نرخ بیکاری دارد. اما نگاهی دقیق به جزئیات نشان می دهد که این کاهش لزوما به معنای رونق اشتغال نیست. بر اساس نتایج طرح آمار کار، نرخ بیکاری افراد ۱۵ سال به بالا به ۷.۵ درصد رسیده که تنها ۰.۱ درصد کمتر از سال قبل است. از سوی دیگر، نرخ مشارکت اقتصادی با کاهش ۰.۴ درصدی به ۴۰.۶ درصد رسید. موضوعی که نشان می دهد بخشی از مردم به جای یافتن شغل، بازار کار را ترک کرده اند.
جمعیت شاغل کشور در سال ۱۴۰۴ به ۲۴ میلیون و ۸۲۲ هزار نفر رسید که نسبت به سال قبل تنها ۳۴ هزار نفر افزایش داشته است. در حالی که جمعیت غیرفعال اقتصادی نزدیک به ۷۹۱ هزار نفر افزایش یافت و از مرز ۳۹ میلیون نفر گذشت. این روند نشان می دهد که رشد اشتغال با سرعت بسیار پایینی ادامه دارد و بخش قابل توجهی از مردم دیگر به دنبال کار نیستند.
بررسی وضعیت جوانان نیز تصویر متفاوتی را ارائه می دهد. اگرچه نرخ بیکاری گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال با اندکی کاهش به ۲۰.۳ درصد رسیده است، اما نرخ بیکاری ۱۸ تا ۳۵ سال به ۱۵ درصد رسیده است. موضوعی که همچنان حکایت از دشواری ورود به بازار کار برای کارگران جوان دارد.
از سوی دیگر کیفیت اشتغال همچنان یکی از چالش های اصلی بازار کار است. بر اساس این گزارش ۷.۶ درصد شاغلان کم کار هستند و به دلیل رکود یا کمبود فرصت های کاری کمتر از ۴۴ ساعت در هفته کار می کنند و آماده پذیرش کار بیشتر هستند. از سوی دیگر، ۳۸.۴ درصد از کارکنان بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار می کنند که نشان دهنده توزیع نامتوازن فرصت های شغلی و فشار کاری در برخی بخش ها است.
در مجموع آمار سال ۱۴۰۴ نشان می دهد که کاهش نرخ بیکاری بدون افزایش مشارکت اقتصادی و رشد چشمگیر اشتغال به تنهایی نمی تواند نشانه ای از بهبود وضعیت بازار کار باشد. بررسی همزمان نرخ مشارکت، کیفیت اشتغال و وضعیت جوانان تصویر دقیق تری از چالش های پیش روی بازار کار ایران ارائه می دهد.
