بازار؛ گروه کشاورزی: بازار جهانی میوه و سبزیجات در حال تجربه دگرگونی های چندوجهی است و رهبران ارشد را ملزم می کند تا به الگوهای جدید تقاضا، ترجیحات در حال تحول مصرف کننده و شیوه های زنجیره تأمین که به سرعت در حال تغییر هستند، توجه کنند. این محیط، استراتژیهای چابک و مدیریت ریسک پیشگیرانه را برای عبور از پیچیدگی و حفظ مزیت رقابتی میطلبد.
وضعیت بازار میوه و سبزیجات در سال ۲۰۲۵
داده های منتشر شده از سوی سایت تحقیقی researchandmarkets گویای این است که در سال ۲۰۲۵، بازار میوه و سبزیجات به ۷۹۱.۲۴ میلیارد دلار رسید و پیش بینی می شود که در سال ۲۰۲۶ به ۸۲۸.۳۵ میلیارد دلار افزایش یابد که نشان دهنده نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) ۴.۹۴ درصد است.
از سوی دیگر طبق داده های این گزارش پیش بینی می شود که تا سال ۲۰۳۲، این بخش به ۱.۱۰ تریلیون دلار دست یابد. این بازار در محل تلاقی «تغذیه ضروری، تقاضای پایداری و تجارت جهانی» فعالیت می کند که ناشی از تغییر عادات غذایی، ظهور لجستیک پیشرفته و افزایش انتظارات در مورد کیفیت و قابلیت ردیابی است.
دلایل افزایش قیمت سریع نهاده ها و ماشین آلات باغبانی
بر اساس این گزارش در شرایطی بازاری به ارزش ۸۲۸.۳۵ میلیارد دلار برای میوه و سبزیجات در سال ۲۰۲۶ پیش بینی شدهاست که بخش باغبانی ایران به عنوان اصلی ترین بخش تولید انواع میوه جات نیز در سال جاری با مسائل و چالش های بسیاری روبرو بوده است. یعنی در شرایطی که آزاد سازی نرخ ارز صورت گرفت و بیشترین تاثیر را در قیمت کالاهای اساسی داشته است بخش باغبانی نیز مانند دیگر بخش های تولیدی تحت تاثیر این اقدام است به طوری که مجتبی شادلو عضو هیات مدیره اتحادیه تعاونی های کشاورزی باغداران استان تهران در گفت گو با خبرنگار بازار گفت: متاسفانه حذف ارز ترجیحی در شرایطی رقم خورد که به دلیل عدم نظارت ها و عدم برنامه ریزی دقیق شاهد افزایش قیمت سریع در نهاده ها و ماشین آلات باغبانی هستیم به طوری که در مورد برخی کالاها تا ۳ برابر افزایش قیمت را داریم.
عواقب وخیم افزایش قیمت نهاده های کشاورزی برای بخش باغبانی کشور
شادلو افزود: متاسفانه افزایش قیمت نهاده هایی همچون سموم و کودهای کشاورزی عواقب وخیمی برای بخش کشاورزی در آینده در پی خواهد داشت و می تواند به تولید لطمه های اساسی بخورد و از سوی دیگر امکان افزایش توزیع کود و سموم تقلبی در بازار نیز افزایش خواهد یافت.
در بسیاری از کودهای پایه (غالبا کودهای ماکرو) از حدود ۲ ماه پیش به هیچ وجه عرضه نشده و کارخانه جات اعلام کردند تولید نداریم و الان این محصولات را با قیمت های ۳ برابر بالاتر عرضه می کنند
وی خاطر نشان کرد: از سوی دیگر در بسیاری از کودهای پایه (غالبا کودهای ماکرو) از حدود ۲ ماه پیش به هیچ وجه عرضه نشده و کارخانه جات اعلام کردند تولید نداریم و الان این محصولات را با قیمت های ۳ برابر بالاتر عرضه می کنند. در چنین شرایطی مگر می شود قیمت محصولات باغی را تا سه برابر افزایش دهیم؟ قطعا خریداری نخواهد داشت.
شادلو گفت: متاسفانه در مورد برخی کالاها نیز که با ارز ترجیحی نبوده نیز افزایش قیمت ها را داریم لذا دولت و نهادهای دولتی باید نظارت داشته باشند بخصوص اینکه افزایش قیمت ها بسیار نگران کننده است.
۵۰درصد ظرفیت صادراتی داریم اما نهایتا ۴۰درصد آن محقق می شود
وی در پاسخ به این سوال که چند درصد نیاز بازار میوه جات و صیفی جات فضای باز و چند درصد گلخانه ای تامین می شود گفت: در فصل تابستان قطع تولید فضای باز بیشتر است به نحوی که بیشتر از ۷۰ درصد تولیدات فضای بازار و کمتر از ۳۰ درصد نیز تولیدات گلخانه ای است.
این مقام صنفی در خصوص ظرفیت های صادرات بخش باغبانی و درصدی که محقق می شود نیز گفت: در کل بخش باغبانی فرصت صادراتی ۵۰ درصدی داریم با این وجود هیچ محقق نمی شود چون زیرساخت های لازم را نداریم ضمن اینکه محدودیت تولید داریم و از آن طرف بازار ثابت نیز نداریم. به این ترتیب از این ظرفیت ۵۰ درصدی نهایتا ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت غالبا محقق می شود.
چگونه اقدامات تجاری ۲۰۲۵ بازار را تغییر شکل داد
بر اساس این گزارش، بازار جهانی میوه و سبزیجات در سال میلادی گذشته شاهد تحولاتی بود به نحوی که تغییر تعرفه ها در سال ۲۰۲۵، سازمان ها را بر آن داشت تا مدل های تأمین منابع را مورد بازنگری قرار دهند و با چرخش قابل توجه به سمت تأمین کنندگان منطقهای و تمرکز بیشتر بر شبکه های لجستیک انعطاف پذیر، به این سمت روی آورند. همچنین خریداران بزرگ تر، مشارکت های بلند مدت و تدارکات انعطاف پذیر را برای عبور از هزینه های متغیر و قابلیت اطمینان حمل و نقل ترجیح دادند. بسیاری از تازه واردان کوچک تر به بازار نیز موانع ورود بیشتری را یافتند که باعث ادغام صنعت و تغییر به سمت خدمات یا محصولات با ارزش افزوده شد. از سوی دیگر برنامه ریزی مبتنی بر سناریو و بهبود زنجیره سرد، در کاهش اختلالات و حفظ حاشیه سود در این فضای در حال تحول، بسیار مهم بود.
ژئوپلیتیک، تجارت جهانی میوه در سال ۲۰۲۶ را تغییر می دهد
گزارش چشم انداز کالاهای کشاورزی رابوبانک برای سال ۲۰۲۶ نشان می دهد که ژئوپلیتیک به طور فزاینده ای تجارت جهانی کشاورزی را شکل می دهد و بر «قیمت ها، سطح زیر کشت و جریان صادرات» تأثیر می گذارد. به گفته کارلوس مرا، رئیس تحقیقات بازارهای کالاهای کشاورزی رابوبانک، این گزارش جهانی را توصیف می کند که بین حوزه های نفوذ ایالات متحده و چین تقسیم شده است و کالاهای کشاورزی به “پیادههایی در صفحه شطرنج ژئوپلیتیکی” تبدیل می شوند.
روندهای تولید مبتنی بر سیاست در سال ۲۰۲۶
از سوی دیگر رابوبانک به تغییر از اختلافات تعرفه ای به حمایت های مبتنی بر یارانه اشاره می کند. دولتهای ایالات متحده، برزیل، آرژانتین، اندونزی و روسیه حمایت از کشاورزی را از طریق پرداخت های مستقیم، تضمین حداقل قیمت و دستورالعمل های سوخت های زیستی گسترش دادهاند. این حمایت، واکنش های عرضه به قیمت های پایین را کاهش می دهد و انتظار می رود مناطق کشت شده بالا را تا سال ۲۰۲۶ حفظ کند.
از سوی دیگر، رابوبانک انتظار دارد با ادامه تعرفه ها و موانع تجاری، شکاف قیمتی گسترده تری بین مناطق تولیدکننده اصلی ایجاد شود. تنش های تجاری قبلی ایالات متحده و چین باعث اختلاف قیمت شدید بین مبداها شده بود، الگویی که رابوبانک انتظار دارد در سال ۲۰۲۶ دوباره شاهد آن باشد. ایالات متحده همچنین در حال بررسی تعرفه ها بر محصولاتی است که تولید نمی کند، که می تواند هزینه های واردات را کاهش دهد.
نکته قابل تامل اینکه رابوبانک رشد تولید ناخالص داخلی جهانی را در سال ۲۰۲۵، به میزان ۲.۹ درصد برآورد می کند و این رقم را در سال ۲۰۲۶ به ۲.۷ درصد کاهش می دهد، زیرا عوامل موقتی مانند کاهش صادرات زودهنگام، روند نزولی پیدا می کنند.
منبع:تحلیل بازار
