بازار؛ گروه بینالملل: طلا در طول تاریخ همواره یکی از داراییهای مورد توجه سرمایهگذاران در دورههای بحران و بی ثباتی بازار بوده است؛ جایگاهی که در سالهای اخیر و همزمان با افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، نگرانیهای تورمی، مناقشات تجاری و بیثباتی در بازارهای مالی، بیش از گذشته تقویت شده است.
اقتصادهای مدرن عمدتاً بر پایه پولهای فیات یا همان ارزهای سنتی فعالیت میکنند؛ ارزهایی که ارزش آنها به سیاستهای اقتصادی دولتها، عملکرد بانکهای مرکزی و میزان اعتماد عمومی وابسته است. در چنین شرایطی، هر زمان نگرانی درباره کاهش ارزش پول، افزایش تورم یا بیثباتی اقتصادی افزایش پیدا میکند، بخشی از سرمایهها به سمت داراییهایی چون طلا حرکت میکند که از نظر سرمایهگذاران ارزش خود را بهتر حفظ میکنند.
عملکرد طلا در دورههای بیثباتی بازار
عملکرد بازار طلا در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نمونهای روشن از این رفتار سرمایهگذاران محسوب میشود. در سال ۲۰۲۴، افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، اختلافات تجاری و نگرانیهای تورمی به ثبت ۴۰ رکورد تاریخی جدید برای قیمت طلا منجر شد. میانگین قیمت این فلز در همان سال به حدود ۲۳۸۰ دلار در هر اونس رسید که نسبت به سال قبل ۲۳ درصد افزایش داشت.
روند صعودی طلا در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافته و قیمت این فلز در اکتبر این سال با عبور از ۴۳۰۰ دلار در هر اونس، رکورد جدیدی ثبت کرد که ۶۰ درصد بالاتر از قیمت سال قبل بود.
یکی دیگر از نشانههای افزایش نقش طلا بهعنوان دارایی امن، رشد خرید این فلز از سوی بانکهای مرکزی است. بر اساس دادههای شورای جهانی طلا، بانکهای مرکزی در فاصله سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ به طور میانگین سالانه حدود ۵۲۵ تن طلا خریداری کردند که این رقم در سال ۲۰۲۲ به ۱۱۳۶ تن رسید و در سالهای پس از آن نیز در سطوح بالایی باقی ماند. نکته مهم اینکه افزایش خرید بانکهای مرکزی، به ویژه پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، نشان دهنده تمایل کشورها به افزایش ذخایر طلا و کاهش وابستگی به داراییهای مالی و ارزی تحت کنترل سایر کشورهاست.
دلیل رشد بازار طلا در دوران بیثباتی بازار چیست؟
یکی از مهمترین دلایل افزایش تقاضا برای طلا در دورههای بیثباتی، نقش این فلز به عنوان پوششی در برابر تورم و کاهش ارزش پول است. هنگامی که تورم افزایش یافته و یا یک ارز تحت تأثیر سیاستهای اقتصادی و پولی ارزش خود را از دست میدهد، قدرت خرید داراییهای نقدی کاهش پیدا میکند. در مقابل، طلا بهعنوان یک دارایی محدود و قابل معامله در بازارهای جهانی، میتواند بخشی از ارزش سرمایه را در برابر این تحولات حفظ کند.
البته این بدان معنا نیست که قیمت طلا همواره در برابر تورم افزایش یافته یا از کاهش قیمت مصون است. لذا باید گفت در دورههایی که اعتماد به ارزها و سیاستهای اقتصادی کاهش پیدا میکند، طلا معمولاً مورد توجه بیشتری قرار میگیرد.
عامل مهم دیگر رشد بازار، میزان پذیرش جهانی طلاست. این فلز قرنها در فرهنگها و اقتصادهای مختلف ارزشمند بوده و برخلاف بسیاری از داراییها، به یک دولت یا اقتصاد خاص وابسته نیست. همین ویژگی باعث شده است طلا در شرایطی مانند جنگ، بحرانهای مالی، اختلال در زنجیرههای تأمین و افزایش تنشهای تجاری همچنان از نقدشوندگی و تقاضای قابل توجهی برخوردار باشد.
طلا و نقش آن در تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری
تنوعبخشی یکی دیگر از دلایل اصلی حضور طلا در سبد سرمایهگذاران به حساب میآید. بازارهای سهام، اوراق قرضه و سایر داراییهای مالی ممکن است در زمان بحرانهای اقتصادی یا ژئوپلیتیکی با کاهش ارزش مواجه شوند. در چنین شرایطی، اختصاص بخشی از سرمایه به طلا میتواند به کاهش ریسک تمرکز بر یک بازار خاص کمک کند.
با اینحال، رابطه طلا با سایر داراییها همیشه ثابت نبوده و قیمت این فلز میتواند تحت تأثیر عواملی مانند نرخ بهره، ارزش دلار، سیاستهای بانکهای مرکزی و میزان تقاضای سرمایهگذاری قرار گیرد. اگرچه طلا را نمیتوان یک دارایی بدون ریسک دانست، اما نقش آن در ایجاد تنوع و مدیریت ریسک سبد سرمایهگذاری همچنان مورد توجه است.
استقلال نسبی از سیاستهای پولی دولتها
طلا همچنین برخلاف ارزهای ملی، مستقیماً تحت مالکیت یا کنترل یک دولت یا بانک مرکزی قرار ندارد. در حالیکه تصمیماتی مانند کاهش نرخ بهره، افزایش عرضه پول یا اجرای سیاستهای انبساطی میتواند بر ارزش پولهای فیات اثر بگذارد، طلا بهعنوان یک دارایی مستقل از این نظام پولی، در چنین دورههایی ممکن است جذابیت بیشتری پیدا کند.
البته سیاستهای بانکهای مرکزی به طور غیرمستقیم تأثیر قابل توجهی بر قیمت طلا دارند. برای نمونه، کاهش نرخ بهره معمولاً هزینه فرصت نگهداری دارایی بدون سودی مانند طلا را کاهش داده و میتواند از قیمت آن حمایت کند و این در حالیست که افزایش نرخ بهره و تقویت دلار ممکن است فشار نزولی بر این فلز وارد کند.
تقاضای صنعتی و مصرفی
علاوه بر تقاضای سرمایهگذاری، کاربردهای صنعتی و مصرفی نیز به ارزش طلا کمک میکند. ویژگیهایی مانند رسانایی الکتریکی، شکلپذیری و مقاومت در برابر خوردگی باعث شده است این فلز در صنایع مختلف از جمله الکترونیک، فناوری و برخی کاربردهای خودرویی و انرژی مورد استفاده قرار گیرد.
در کنار این موارد، تقاضای سنتی برای طلا در صنعت جواهرات، بهویژه در بازارهای آسیایی، بخش مهمی از تقاضای جهانی را تشکیل میدهد. ترکیب این کاربردهای صنعتی، مصرفی و سرمایهگذاری باعث شده است طلا جایگاهی متفاوت از بسیاری از داراییهای مالی داشته باشد.
در مجموع باید گفت که جذابیت طلا در دورههای بیثباتی بازار را میتوان حاصل ترکیبی از چند عامل دانست؛ از نقش آن در حفظ ارزش سرمایه و تنوعبخشی به سبد داراییها گرفته تا پذیرش جهانی، نقدشوندگی بالا و تقاضای بانکهای مرکزی و صنایع مختلف. به همین دلیل، هرگاه نگرانی درباره تورم، بحرانهای ژئوپلیتیکی یا بیثباتی اقتصادی افزایش مییابد، طلا معمولاً یکی از نخستین داراییهایی است که توجه سرمایهگذاران را به خود جلب میکند.
منبع:تحلیل بازار
