انتشار گزارش های فصلی در کدال نشان می دهد که بر خلاف انتظارات ناشی از رکود فصلی و نابسامانی های جنگی، شرکت های سهامی بهار ۱۴۰۵ را با جهش قابل توجهی در سودآوری پشت سر گذاشته اند. داستانی که می تواند چشم انداز سود امسال را تغییر دهد.
فصل بهار به طور سنتی فصل اوج سودآوری شرکت های سهامی محسوب نمی شود. تعطیلات نوروزی، کاهش تعداد روزهای کاری، انجام تعمیرات اساسی در برخی صنایع و کاهش نسبی فعالیت های اقتصادی، معمولا باعث می شود صورت های مالی سه ماهه اول سال سود کمتری نسبت به فصول بعدی ثبت کند. امسال نیز همزمانی این الگوی فصلی با جنگ و افزایش نااطمینانی های اقتصادی، انتظار کاهش بیشتر عملکرد شرکت ها را تقویت کرده بود.
با این حال گزارش های منتشر شده در سامانه کدال تصویری متفاوت را روایت می کند. بررسی صورتهای مالی شرکتهایی که تاکنون گزارشهای فصلی خود را منتشر کردهاند، نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از شرکتهای بورسی نه تنها بر شوکهای ابتدای سال غلبه کردهاند، بلکه رشد درآمد و سودآوری قابلتوجهی را نسبت به بهار سال گذشته به ثبت رساندهاند.
بهار؛ ضعیف ترین فصل سودآوری سنتی
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که روند تاریخی سود خالص شرکت ها نیز بررسی شود. داده های فصلی از سال ۱۴۰۱ نشان می دهد که سودآوری شرکت های بورسی از الگوی نسبتاً با ثباتی پیروی می کند. به گونه ای که معمولاً بهار کم درآمدترین فصل سال است و با گذشت تابستان و پاییز سود شرکت ها به تدریج افزایش می یابد و در زمستان به اوج خود می رسد. این الگو تقریباً بدون استثنا در چهار سال گذشته تکرار شده است.
بر این اساس سود خالص شرکت ها از حدود ۱۳۶ همات در بهار ۱۴۰۱ به ۱۵۴ همات در بهار ۱۴۰۲ و ۱۴۳ همات در بهار ۱۴۰۳ رسیده بود. ارقامی که با سودهای ثبت شده در زمستان همان سال ها تفاوت معناداری داشت. اما بهار ۱۴۰۵ از این منظر عملکرد متفاوتی را به ثبت رسانده است. مجموع سود خالص شرکت های منتشر کننده این گزارش به حدود ۵۴۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. در حالی که این رقم در بهار سال گذشته حدود ۱۹۱ هزار میلیارد تومان بود. به عبارت دیگر سود خالص شرکت ها نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به سه برابر شده و رشدی حدود ۱۸۴ درصدی را تجربه کرده است.
چه عواملی باعث افزایش سود شرکت ها شد؟
البته نمی توان این رشد را تنها به افزایش تولید یا رونق فعالیت های اقتصادی نسبت داد. بررسی گزارش های کدال نشان می دهد که عوامل متعددی در این بهبود نقش داشته اند. از افزایش نرخ فروش محصولات و رشد نرخ ارز گرفته تا کنترل قیمت تمام شده، مدیریت هزینه ها، افزایش بهره وری، توسعه بازارهای فروش و رشد عرضه محصولات در بورس کالا. به عنوان مثال شرکت هایی مانند فملی، بوعلی، شارک، فگستر، شوغدیر، ساینا و تعدادی از شرکت های داروسازی که هر کدام با تکیه بر یک یا ترکیبی از این عوامل رشد قابل توجهی در سودآوری خود ثبت کرده اند.
از سوی دیگر برخی شرکت ها نیز نشان دادند که کیفیت سود همچنان باید مورد توجه سرمایه گذاران باشد. شفاف سازی بانک صادرات در مورد تأثیر الزام بانک مرکزی به اخذ ذخایر مطالبات مشکوک الوصول نمونه ای از این واقعیت است که تغییرات سود همیشه ناشی از عملکرد عملیاتی نیست و گاه متغیرهای حسابداری و نظارتی نیز بر صورت های مالی تأثیر می گذارد.
آیا این روند در بقیه سال نیز تکرار خواهد شد؟
با وجود این، در صورت تکرار الگوی تاریخی سودآوری شرکت ها در سال های گذشته، بهار تنها نقطه شروع سودآوری سال خواهد بود. از آنجایی که معمولاً سود شرکت ها در نیمه دوم سال و به ویژه در فصل زمستان به بالاترین حد خود می رسد، ثبت چنین عملکردی در ضعیف ترین فصل سال می تواند نشانه ای از ظرفیت رشد بیشتر سودآوری در بقیه سال ۱۴۰۵ باشد.
البته تحقق این سناریو به پایداری متغیرهای کلان بستگی دارد. تداوم شرایط فعلی در نرخ ارز، قیمت های جهانی کالاها، سیاست های پولی و مالی، وضعیت انرژی و کاهش ریسک های سیاسی می تواند زمینه را برای ادامه روند سودآوری شرکت ها فراهم کند. از سوی دیگر، هرگونه تغییر جدی در این متغیرها، سودآوری صنایع مختلف را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
چشم انداز سودآوری در سال ۱۴۰۵
در مجموع گزارش های فصلی امسال نشان می دهد که شرکت های بورسی برخلاف انتظارات اولیه سال ۱۴۰۵ را با شروعی قوی آغاز کرده اند. اگرچه هنوز برای قضاوت قطعی درباره کل سال زود است، اما تکرار الگوی فصلی سودآوری در کنار ثبت یکی از قوی ترین عملکردهای بهاری در سال های اخیر، این احتمال را تقویت می کند که مجموع سود خالص شرکت های بورسی در پایان سال ۱۴۰۵ نیز در سطوح بالاتری نسبت به سال گذشته باشد. به شرطی که متغیرهای کلان اقتصادی و ریسک های خارجی این مسیر را تغییر ندهند.
