بررسی دامنه نوسانات ارز از ابتدای انقلاب نشان می دهد که بین سال های ۱۳۵۹ تا ۱۳۹۶ نرخ ارز در بازار آزاد از ۲۰ تومان به حدود ۴ هزار تومان رسیده است. یعنی حدود ۲۰۰ بار بود.
در همین مدت سطح عمومی قیمت ها ۵۰۰ برابر و حجم نقدینگی ۳۴۰۰ برابر شد. رشد نقدینگی به طور متوسط سالانه ۲۴.۵ درصد، تورم ۱۸.۳ درصد و نرخ ارز ۱۵.۲ درصد بوده است. این بدان معناست که نرخ ارز پایدارترین متغیر اقتصادی در این دوره بوده است.
اما از سال ۱۳۹۷ تا پایان سال ۱۴۰۳ این ترتیب کاملاً برعکس شد.
در این مدت نقدینگی ۶.۵ برابر، قیمت ها ۱۳ برابر و نرخ ارز حدود ۳۵ برابر شد و ارز سرکش ترین متغیر اقتصاد شد. متوسط رشد سالانه نرخ ارز به ۶۵ درصد رسید در حالی که تورم ۴۴ درصد و نقدینگی ۳۱ درصد رشد کرد.
ریشه این چرخش را باید در کاهش شدید درآمدهای نفتی و از بین رفتن امکان کنترل تورم از طریق واردات جستجو کرد. در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ شدت رشد این متغیرها افزایش یافته است.
در چنین شرایطی که هم تنش های سیاسی خارجی بالاست و هم بی ثباتی داخلی، ادعای اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز به معنای واقعی آن قابل قبول نیست.
