احسان چیت ساز معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال گفت: سرمایه گذاری در اقتصاد دیجیتال بالاترین نرخ بازدهی را در بین بخش های مختلف اقتصادی دارد و بر اساس برآوردهای جهانی می تواند چندین برابر بیشتر از سرمایه گذاری در بخش های سنتی به رشد تولید ناخالص داخلی کمک کند.
احسان چیت ساز معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال گفت: سرمایه گذاری در اقتصاد دیجیتال بالاترین نرخ بازدهی را در بین بخش های مختلف اقتصادی دارد و بر اساس برآوردهای جهانی می تواند چندین برابر بیشتر از سرمایه گذاری در بخش های سنتی به رشد تولید ناخالص داخلی کمک کند.
وی افزود: آنچه مهم است تنها میزان سرمایه گذاری نیست، بلکه باید مشخص شود که این سرمایه گذاری چه تاثیری بر رشد اقتصادی و تولید ناخالص داخلی دارد و این روند در سال های آینده به چه سمتی خواهد رفت.
معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه و اقتصاد دیجیتال فاوا گفت: اگر قرار باشد در مورد آینده اقتصاد دیجیتال صحبت کنیم، ناگزیر با ابهامات زیادی مواجه می شویم. اگرچه نمی توان آینده را به درستی پیش بینی کرد، اما در هر سناریوی ممکن می توان انتخاب هایی را انجام داد که همچنان مطلوب و سازگار با شرایط محیطی باشد. بنابراین، ما باید سناریوهای آینده اقتصاد دیجیتال را بررسی کنیم و در نهایت اقداماتی را که به اصطلاح «بدون پشیمانی» هستند شناسایی کنیم. اقداماتی که صرف نظر از اینکه کدام سناریو محقق می شود ارزش اجرا دارند.
چیت ساز ادامه داد: ابتدا باید بدانیم که اقتصاد دیجیتال چیست و چگونه سنجیده می شود چرا که پاسخ به بسیاری از سوالات سیاست گذاری در گرو وجود یک سیستم اندازه گیری دقیق است.
وی تصریح کرد: بر اساس مدل های مختلف اندازه گیری، سرمایه گذاری در اقتصاد دیجیتال به طور متوسط هشت برابر بازده اقتصادی ایجاد می کند. البته این میزان در کشورهای مختلف با توجه به سرعت پذیرش و استفاده از تکنولوژی متفاوت است و نمی توان عدد ثابتی را برای همه کشورها در نظر گرفت.
معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال در تشریح ساختار اقتصاد دیجیتال تصریح کرد: این حوزه معمولا در سه لایه تعریف می شود. لایه اول شامل زیرساخت ها و صنایع پایه مانند اپراتورهای ارتباطی، مخابرات، فناوری اطلاعات و تولید محصولات سخت افزاری است. لایه دوم به خدمات دیجیتال اختصاص دارد و شامل طیف گسترده ای از خدمات مبتنی بر فناوری است.
وی افزود: لایه سوم مهمترین بخش اقتصاد دیجیتال است و به نفوذ فناوریهای دیجیتال در بخشهای سنتی اقتصاد میپردازد. به عنوان مثال وقتی هوشمندسازی در بخش های فولادی، پتروشیمی یا سایر بخش های تولیدی اجرا می شود، بهره وری بنگاه ها افزایش می یابد و این افزایش بهره وری در نهایت خود را در رشد تولید ناخالص داخلی نشان می دهد.
چیت ساز تاکید کرد: برای ارزیابی دقیق تاثیر سیاست های دولت بر رشد اقتصادی و توسعه اقتصاد دیجیتال، سنجش مستمر این حوزه ضروری است. به همین منظور وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری مرکز آمار ایران، اجرای طرح ارزیابی سالانه اقتصاد دیجیتال را آغاز کرده است تا سهم واقعی این بخش در اقتصاد کشور به طور منظم محاسبه و منتشر شود.
معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال با اشاره به سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی، گفت: سهم این بخش در لایه دوم اقتصاد دیجیتال بسیار قابل توجه است و همواره از اعداد و شاخصهای آن صحبت میکنیم. طبق آمار، سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۷.۱۴ درصد رسیده است.
وی افزود: البته این سهم در سال های گذشته حتی از این میزان هم بیشتر بود. به عنوان مثال در سال ۱۳۹۵ همزمان با اجرای سیاست سرکوب تعرفه ها، هسته اصلی اقتصاد دیجیتال با قیمت گذاری اجباری مواجه شد و این موضوع تاثیرات قابل توجهی بر ارزش اقتصادی این بخش داشت.
معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال تصریح کرد: برای درک بهتر این موضوع کافی است ارزش شرکت همراه اول در بازار سرمایه بررسی شود. این شرکت در زمان عرضه اولیه ارزشی نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار داشت، اما امروز ارزش شرکت مخابرات ایران به همراه شرکت های تابعه از جمله فرست و سایر شرکت های تابعه به حدود ۴۰۰ میلیون دلار رسیده است. یعنی ارزش دلاری این مجموعه
شدت کاهش یافته است.
چیت ساز ادامه داد: این در حالی است که هزینه سرمایه گذاری در این بخش افزایش چشمگیری داشته و برآوردها نشان می دهد هزینه ها حداقل بین ۶۰ تا ۸۰ درصد رشد داشته است. از سوی دیگر، عمده تجهیزات مورد نیاز این صنعت نیز از بازارهای بین المللی تامین می شود و افزایش هزینه ها فشار مضاعفی بر توسعه زیرساخت ها وارد کرده است.
وی بیان کرد: در نتیجه سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ با وجود اصلاحات تعرفه ای نه تنها افزایش نیافته بلکه با اندکی کاهش به حدود ۷.۰۶ درصد رسید.
معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه اقتصاد دیجیتال فاوا تاکید کرد: رشد اقتصاد دیجیتال در ایران بر خلاف بسیاری از کشورهای دنیا عمدتاً ناشی از توسعه اقتصاد پلتفرم بوده است. در حالی که در کشورهای دیگر، لایه دوم و لایه سوم اقتصاد دیجیتال به طور همزمان رشد می کنند. در ایران اما زیرساخت های اقتصاد دیجیتال کوچکتر شده و این موضوع زنگ خطری جدی محسوب می شود.
وی افزود: نمودارهای موجود نیز همین وضعیت را نشان می دهد. سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی افزایش یافته است، اما این افزایش بیشتر به دلیل استفاده بیش از حد از زیرساخت های موجود است، نه توسعه و سرمایه گذاری جدید. به عبارت دیگر، از زیرساخت های فعلی بیش از حد استفاده می شود، بدون سرمایه گذاری کافی برای توسعه آنها.
چیت ساز تصریح کرد: بخش مهمی از این وضعیت به این دلیل است که سرمایه گذاری در زیرساخت های مخابراتی به دلیل سیاست های تعرفه ای و دستوری قیمت گذاری توجیه اقتصادی خود را از دست داده است. در نتیجه انگیزه سرمایه گذاری کاهش یافته و این موضوع به مانعی جدی برای توسعه زیرساخت های اقتصاد دیجیتال و افزایش ظرفیت های آن تبدیل شده است.
وی تاکید کرد: ادامه این روند ظرفیت های موجود را اشباع می کند و در سال های آینده می تواند بر رشد اقتصاد دیجیتال و حتی رشد اقتصادی کشور تاثیرگذار باشد.
معاون سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال در پایان گفت: اقتصاد هوش مصنوعی عمدتاً در لایه های دوم و سوم اقتصاد دیجیتال تأثیرات خود را نشان می دهد. بدون ارتباط پایدار و اتصال مناسب، توسعه ظرفیت های پردازشی و استفاده گسترده از هوش مصنوعی امکان پذیر نخواهد بود. بنابراین رشد نابرابر لایههای مختلف اقتصاد دیجیتال و افزایش تقاضا در بخش خدمات و اقتصاد پلتفرم، بدون توسعه زیرساختهای مناسب، چالشی جدی برای آینده این حوزه خواهد بود.
