سایپا و ایران خودرو تشکر تشکر! خودروهای دستی مغز را جوان تر نگه می دارند

منتشر شده در ۱۰ تیر ۱۴۰۵ ساعت ۱۵:۳۰

امروزه تقریباً تمامی خودروهای جدید با گیربکس اتوماتیک راهی بازار می شوند و دیگر خبری از جعبه دنده دستی در آنها نیست. البته این موضوع به محصولات برندها و خودروسازان مطرح دنیا مربوط می شود، چرا که در کشور ما کماکان اکثر خودروها با گیربکس دستی به فروش می رسند. اگرچه رانندگی با خودروهای اتوماتیک آسان تر و راحت تر است، اما لذت رانندگی با مدل های دستی معمولاً بیشتر بوده و افراد حرفه ای تر آنها را بیشتر می پسندند. پژوهش جدیدی که در ژاپن انجام شده، از زاویه متفاوتی به این بحث پرداخته است. نتایج این پژوهش حکایت از آن دارد مزیت رانندگی با گیربکس دستی فقط به لذت رانندگی محدود نبوده و می تواند برای سلامت مغز نیز مفید باشد!

پژوهشی از دانشگاه توهوکو؛ رانندگی با دنده دستی مغز را فعال تر می کند

این تحقیق به رهبری پروفسور ریوتا کاواشیما، مدیر بخش تحقیقات تصویربرداری عصبی در موسسه توسعه، سالمندی و سرطان دانشگاه توهوکو انجام شده است. پروفسور کاواشیما یک پژوهشگر ناشناخته به حساب نمی آید. او همان دانشمندی است که مبانی علمی مجموعه بازی های مشهور Brain Age برای شرکت نینتندو را طراحی کرد. این بازی ها که در میلیون ها نسخه فروخته شدند، بر این ایده استوار بودند که مغز نیز مانند عضلات بدن، با تمرین تقویت می شود.

چرا رانندگی با گیربکس دستی مغز را بیشتر درگیر می کند؟

بر اساس گزارشی که رسانه ژاپنی Best Car Web منتشر کرده، نتایج این پژوهش نشان می دهد فرایند رانندگی با گیربکس دستی باعث فعالیت بیشتر قشر پیش پیشانی مغز یا Prefrontal Cortex می شود. این بخش از مغز مسئول عملکردهایی مانند حافظه، تمرکز، تصمیم گیری و پردازش اطلاعات است.

هنگام رانندگی با خودرو دنده دستی، راننده باید وظایفی مثل زیر نظر گرفتن سرعت خودرو، فشردن پدال کلاچ در زمان مناسب، انتخاب دنده بهینه و کنترل میزان فشار روی پدال گاز را به طور همزمان انجام دهد. هماهنگ کردن تمام این اقدامات به صورت همزمان، مغز را وادار می کند به شکلی مداوم درگیر تصمیم گیری و پردازش اطلاعات باشد؛ موضوعی که در حقیقت باعث افزایش فعالیت ذهنی می شود. به زبان ساده تر، اگر خودروهای اتوماتیک رانندگی را راحت تر کرده اند، گیربکس دستی هنوز هم مغز راننده را بیکار نمی گذارد!

تمرینی روزانه برای مغز؛ بدون نیاز به باشگاه!

ژاپن یکی از پیرترین کشورهای جهان از نظر جمعیت محسوب می شود و حفظ عملکرد شناختی سالمندان اهمیت بسیار زیادی دارد. بر اساس این تحقیق، انجام روزانه فرایندهای ذهنی مورد نیاز برای رانندگی با گیربکس دستی، مانند یک تمرین سبک اما مداوم برای مغز عمل می کند. این نوع تمرین در خودروهای اتوماتیک یا خودروهای مجهز به سامانه های نیمه خودران تقریبا وجود ندارد. پژوهشگران معتقدند تحریک مداوم مسیرهای عصبی می تواند به حفظ توانایی های شناختی مغز کمک کند؛ مزیتی که رانندگی منفعلانه با خودروهای اتوماتیک قادر به ایجاد آن نیست.

گیربکس دستی یک گونه در حال انقراض در ژاپن

با وجود این مزایا، خودروهای مجهز به گیربکس دستی در ژاپن محبوبیت بسیار کمی دارند. به دلیل توقف توسعه گیربکس های دستی جدید، اکنون حتی خودروهای اقتصادی و ارزان قیمت هم با جعبه دنده اتوماتیک طراحی و تولید می شوند. طبق آمار، تنها ۱ تا ۲ درصد از خودروهای صفر کیلومتر فروخته شده در ژاپن دارای گیربکس دستی هستند. با این سهم ناچیز باید گفت خودروهای اتوماتیک تقریباً به طور کامل بازار ژاپن را در اختیار گرفته اند.

خودروهای اقتصادی ژاپنی آخرین سنگر برای گیربکس دستی

امروز بیشتر خودروهای دستی در پایین ترین بخش جدول قیمت بازار حضور دارند. به عبارت دیگر، فقط مدل های اقتصادی و ارزان قیمت، به ویژه خودروهای کی و وانت های کوچک با جعبه دنده دستی فروخته می شوند. از جمله این مدل ها باید به هوندا N-Van، دایهاتسو Hijet، سوزوکی Carry و سوزوکی Every اشاره کنیم. این خودروها با امکانات بسیار ساده و حداقل تجهیزات تولید می شوند تا پایین ترین قیمت ممکن را روی برچسب فروش داشته باشند.

اگر خودروسازان ژاپنی همچنان تولید این خودروها را با گیربکس دستی ادامه دهند، این کشور می تواند بخشی از میراث خودرویی خود را حفظ کند؛ میراثی که بسیاری از خودروسازان جهان طی سال های گذشته با توسعه گیربکس های اتوماتیک، سامانه های نیمه خودران و خودروهای برقی به تدریج از آن فاصله گرفته اند.

حذف گیربکس دستی از خودروهای محبوب و پرفروش بازار

در سوی دیگر بازار، شرایط کاملا متفاوت است. امروزه خودروهای محبوب و پرفروشی چون تویوتا کرولا و هوندا سیویک تنها با گیربکس CVT عرضه می شوند. این امر در استفاده از پیشرانه های هیبریدی در این خودروها ریشه دارد. تنها نسخه های اسپرت این مدل ها همچنان امکان سفارش گیربکس دستی را حفظ کرده اند. حتی هوندا پرلود جدید که نامی کاملاً اسپرت را یدک می کشد، فقط با گیربکس اتوماتیک عرضه می شود. البته هوندا برای اینکه راننده احساس نکند چیزی از دست داده، تغییر دنده های مصنوعی را شبیه سازی کرده است؛ یعنی خودرو صدای تعویض دنده تولید می کند و واکنش هایی مشابه گیربکس دستی نشان می دهد تا حس رانندگی هیجان انگیزتر شود.

پدال سوم، اکسیر جوانی مغز؟

گیربکس دستی سال هاست که در نبرد با فناوری های جدید در حال عقب نشینی است، اما این پژوهش نشان می دهد حذف آن شاید تنها به معنای از دست رفتن لذت رانندگی نباشد. در دنیایی که خودروها هر روز هوشمندتر و رانندگی آسان تر می شود، نقش فعال راننده نیز کمتر از گذشته خواهد شد. اگر نتایج این تحقیق در مطالعات گسترده تر نیز تایید شود، شاید در آینده نگاه به گیربکس دستی فقط از زاویه نوستالژی و هیجان نباشد، بلکه به عنوان ابزاری برای حفظ فعالیت شناختی مغز نیز مورد توجه قرار گیرد. البته بعید است کسی فقط برای تقویت مغز، هر روز در ترافیک شهری با کلاچ و دنده کلنجار برود، اما دست کم حالا طرفداران گیربکس دستی یک دلیل علمی دیگر هم برای دفاع از پدال سوم در اختیار دارند! شاید نتایج این پژوهش زودتر به دست شرکت هایی رسیده که کماکان به تولید مدل های قدیمی با گیربکس دستی اصرار می کنند! بیایید برای یک بار هم که شده عینک بدبینی را کنار بگذاریم و باور داشته باشیم آنها به فکر سلامتی مشتریان خود هستند!