نجمه جهان تیغ؛ تحلیل بازار؛ کیفیت ساختوساز و رعایت مقررات ملی ساختمان، تنها به استحکام بنا محدود نمیشود. بخشی از این مقررات با هدف مدیریت مصرف انرژی و بخشی با هدف تامین آسایش، ایمنی و حقوق مصرفکنندگان تدوین شده است. با این حال، بیتوجهی به الزامات قانونی در حوزه ساختوساز همچنان یکی از چالشهای جدی است. بیتوجهیای که هم میتواند در تشدید بحران انرژی نقش داشته باشد و هم حقوق مصرفکننده را نادیده بگیرد.
در این میان، ادارهکل راه و شهرسازی بهعنوان ناظر عالی بر اجرای مقررات ملی ساختمان، باید بر رعایت الزامات این مقررات نظارت داشته باشد و وزارت راه و شهرسازی نیز در سالهای اخیر با انتشار و بهروزرسانی ویرایشهای متعدد مباحث مقررات ملی، از جمله مبحث ۱۹، مبحث ۸ و مبحث ۳ تلاش کرده چارچوبهای فنی ساختوساز را متناسب با نیازهای روز ارتقا دهد.
اما پرسش اینجاست که وقتی قانون برای کاهش مصرف انرژی، افزایش ایمنی و حفظ رفاه و حقوق مصرفکننده تدوین شده است، تا چه زمانی قرار است این الزامات در فرآیند ساختوساز نادیده گرفته شود؟ رعایت نکردن مقررات، تنها یک تخلف فنی نیست؛ میتواند به تشدید بحرانهای موجود و تضییع حقوق افرادی منجر شود که برای سالها قرار است در این ساختمانها زندگی کنند.
در همین راستا، میثم مهرگانفر، معاون مسکن و ساختمان ادارهکل راه و شهرسازی گلستان، درباره نقش راه و شهرسازی در نظارت عالی، جایگاه مقررات ملی ساختمان و مسئولیت عوامل مختلف پروژه در کنترل کیفیت و استفاده از مصالح استاندارد توضیح داده است.
*استاندارد بودن مصالح ساختمانی چه جایگاهی در فرآیند ساختوساز دارد و چه الزاماتی برای کنترل آن وجود دارد؟
مصالح ساختمانی باید از نظر کیفیت، مشخصات فنی و روشهای آزمون، مطابق استانداردهای ملی و ضوابط فنی معتبر باشند. مهندس ناظر نیز موظف است اجرای ساختمان را از نظر انطباق با نقشهها، مقررات ملی ساختمان و الزامات فنی کنترل کند. مصالح ساختمانی نیز بخشی از همین الزامات فنی است و باید با استاندارد ملی ایران یا استانداردهای مورد قبول مقررات ملی ساختمان انطباق داشته باشد.
در مورد هر نوع مصالح باید امکان بررسی مشخصات فنی، مقاومت، دوام، شرایط نگهداری و درجهبندی محصول وجود داشته باشد. بنابراین کنترل مصالح صرفا به زمان مصرف آن محدود نمیشود و از مرحله ورود به کارگاه باید نوع، مقدار، مشخصات ظاهری و انطباق آن با مشخصات پروژه مورد بررسی قرار گیرد.
* آیا نمونهبرداری و آزمایش مصالح نیز باید در پروژهها انجام شود؟
بله. موضوع نمونهبرداری و آزمایش مصالح، متناسب با الزامات فنی پروژه، باید مورد توجه قرار گیرد. علاوه بر آن، نحوه نگهداری مصالح در کارگاه اهمیت زیادی دارد. برای مثال، سیمان باید در شرایط مناسب نگهداری شود تا کیفیت و ویژگیهای فنی آن تحت تاثیر شرایط نامناسب قرار نگیرد.
*با توجه به ماده ۳۵ قانون نظام مهندسی، آیا وزارت راه و شهرسازی مسئول آزمایش تکتک مصالح ساختمانی در پروژههاست؟
ماده ۳۵ را نباید اینگونه برداشت کرد که وزارت راه و شهرسازی موظف است تکتک مصالح ساختمانی را آزمایش کند. موضوع این ماده، نظارت عالی بر اجرای مقررات ملی ساختمان است. کنترل فنی پروژه در سطح اجرا، وظایف مشخصی را برای عوامل مختلف پروژه تعریف کرده است و مالک، مجری و ناظر هر کدام مسئولیتهای مشخصی دارند.
*در نهایت مسئولیت استفاده از مصالح غیراستاندارد بر عهده چه کسی است؟
نمیتوان مسئولیت را صرفا متوجه یک نفر دانست. مالک نمیتواند به این دلیل که هزینه مصالح را پرداخت میکند، هر نوع مصالحی را برخلاف طرح، مشخصات فنی و الزامات پروژه وارد ساختمان کند.
مجری نیز یکی از مهمترین عوامل کنترل مصالح در کارگاه است و وظایفی مانند تهیه مصالح منطبق با نقشهها و مشخصات فنی، نگهداری صحیح مصالح، انجام آزمایشهای لازم و جلوگیری از مصرف مصالح نامناسب یا فاقد کیفیت لازم را بر عهده دارد.
ناظر نیز وظیفه دارد بر اجرای ساختمان مطابق نقشهها، مقررات ملی ساختمان و مشخصات فنی نظارت کند و در صورت مشاهده تخلف، موضوع را به مراجع مربوط گزارش دهد.
*استانداردسازی مصالح ساختمانی چه تاثیری بر کیفیت و عمر ساختمان دارد؟
رعایت الزامات استاندارد در تولید مصالح ساختمانی، مهر تاییدی بر کیفیت محصول است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کیفیت مصالح مصرفی تاثیر مستقیمی بر ایمنی، دوام و عمر مفید ساختمان دارد.
استانداردها و مقررات ساختمانی در واقع چارچوبی برای تضمین کیفیت پروژه هستند و هدف اصلی آنها افزایش ایمنی، کارایی و پایداری ساختوساز است. بنابراین استانداردسازی مصالح ساختمانی نیازمند همکاری و هماهنگی میان تمامی دستگاههای نظارتی و اجرایی است.
*شهرداریها و سایر دستگاههای مرتبط چه نقشی در این زمینه دارند؟
شهرداریها مکلف هستند الزامات رعایت مقررات ملی ساختمان را در پروانههای ساختمانی درج کنند. از سوی دیگر، متخلفان از مقررات ملی ساختمان، اعم از طراح، ناظر، مجری یا مالک، بر اساس آییننامههای مربوط، موظف به رفع نقص و جبران خسارت خواهند بود.
همچنین برای اطمینان از استاندارد بودن مصالح، امکان بررسی پروانه استاندارد محصولات ساختمانی از طریق پایگاه اطلاعرسانی سازمان ملی استاندارد وجود دارد.
بر اساس ماده ۱۵ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان و ماده ۲۹ آییننامه اجرایی ماده ۳۳ این قانون، استفاده از مصالح استاندارد و مرغوب در روند ساخت پروژه ساختمانی باید مورد توجه جدی ناظران و مجریان قرار گیرد و در صورت مشاهده تخلف، موضوع باید از طریق گزارش به سازمان نظام مهندسی و مراجع صدور پروانه برای پیگیری قانونی متخلفان دنبال شود.
در نهایت باید تاکید کرد که کیفیت ساختمان، حاصل عملکرد یک عامل واحد نیست. بلکه نتیجه رعایت الزامات فنی از مرحله طراحی و انتخاب مصالح تا اجرا، کنترل، نظارت و بهرهبرداری است.
منبع:تحلیل بازار
