دستور جدید ترکیه و ترامپ

به گزارش خبرنگار بین الملل خبرگزاری تسنیم ، واکنش دیرهنگام رئیس جمهور ترکیه به حوادث ونزوئلا و ربوده شدن مادورو مورد انتقاد بسیاری از تحلیلگران قرار گرفت. به خصوص در شرایطی که سه روز پس از این حادثه، اردوغان گفت و گوی تلفنی مفصلی با دونالد ترامپ داشت، اما او ترجیح داد از موضع گیری انتقادی خودداری کند.

بسیاری از روزنامه ها و شبکه های تلویزیونی ترکیه به گفتگوی تلفنی رجب طیب اردوغان و دونالد ترامپ اشاره کردند و آن را مهم دانستند.

روزنامه آکشام از روزنامه های نزدیک به حزب حاکم ترکیه نوشت: این گفتگو به بررسی روابط سیاسی دوجانبه ترکیه و آمریکا اختصاص داشت. دو طرف فرصت های همکاری در صنعت دفاعی و اقداماتی را که می توان برای دستیابی به اهداف حجم مبادلات تجاری دو کشور انجام داد، ارزیابی کردند. در این گفتگو همچنین در مورد تحولات منطقه ای و جهانی به ویژه غزه و ونزوئلا تبادل نظر شد. گفته شد که رهبران بر اهمیت گفتگو و همکاری در مورد مسائل جاری تاکید کردند.

خود اردوغان پس از جلسه کابینه به خبرنگاران گفت: “در جهانی که حاکمیت زور به جای حاکمیت قانون حاکم است، بی ثباتی، بحران و درگیری اجتناب ناپذیر است. به عنوان ترکیه، ما هرگز خواهان هرج و مرج، سردرگمی یا تنش در منطقه یا هر جای دیگر نیستیم. بنابراین، حفظ یک سیستم بین المللی بر اساس قانون بسیار مهم است. من در تماس تلفنی خود با رئیس جمهور آمریکا، تاکید کردیم که ونزوئلا نباید به سمت بی ثباتی کشیده شود.

لحن محافظه کارانه سخنان اردوغان درباره ونزوئلا نشان داد که او به حساسیت های ترامپ و آمریکا توجه ویژه ای دارد و تمایل دارد به جای محکومیت از ابراز نگرانی استفاده کند.

موضع اردوغان در مورد دستگیری نیکلاس مادورو توسط بسیاری از تحلیلگران به عنوان “سکوت مردد، منفعلانه و استراتژیک” تعبیر شد. این واقعیت که نام ترامپ مستقیما مورد انتقاد قرار نگرفت، مغایر با ادعای استقلال ترکیه در سیاست خارجی تلقی شد.

فارین پالیسی خاطرنشان کرد که “لفاظی ترکیه در حمایت از مادورو با عمل مطابقت نداشت و واضح است که اردوغان نمی خواهد روابط با ترامپ را به خطر بیندازد.”

گلتکین اویسال رهبر حزب دمکرات ترکیه با انتقاد از انفعال دولت و وزارت امور خارجه ترکیه گفت: بیانیه ضعیف وزارت امور خارجه ما واکنش یک مرده بود! حتی اسم ترامپ هم نیامد! این یک آزمایش بود.”

روزنامه جمهوریت آنکارا نیز نوشت: ربوده شدن مادورو آزمونی برای قدرت اردوغان بود. سکوت مساوی است با ریا.

ال مانیتور همچنین نوشت: اردوغان تعارفات و لفاظی های خود درباره دوستی با ونزوئلا را حفظ کرد، اما موضع روشنی در برابر ترامپ اتخاذ نکرد.

تحلیلگران منتقد اردوغان نیز در پایگاه تحلیلی خبری T24 ترکیه نوشتند: این میزان انفعال و سکوت نشانه آشکاری از شکنندگی در سیاست خارجی ترکیه است.

مراد یتکین، یکی از تحلیلگران معروف ترکیه نیز نوشت: «یک روز و نیم از ربوده شدن مادورو گذشت تا دولت ترکیه، به ویژه رئیس جمهور اردوغان، درباره این حادثه صحبت کند. من با پروفسور برهان الدین دوران، رئیس ارتباطات ریاست جمهوری درباره این موضوع صحبت کردم و از او پرسیدم: آیا این درست است که ترامپ به مادورو پیشنهاد داد که سناتور به مادورو نشان داد که لیندام برای همیشه در ترکیه زندگی نمی کند؟ پس از آن، اولین واکنش ترکیه از سوی وزارت امور خارجه مطرح نشد پس از انتشار پست انتقادی اوزگور اوزل، بیش از ۱۰ نفر از مقامات دولت و حزب عدالت و توسعه به میدان آمدند و به او حمله کردند که گویی ربودن مادور اقدام آمریکا نیست، بلکه عملیاتی است که اوزل و حزب جمهوری خلق انجام داده اند!

خطر بزرگ

ابراهیم کراز، یکی از تحلیلگران معروف ترکیه، موضوع ربوده شدن مادورو را از منظری باز و گسترده مورد بررسی قرار داد و اشاره کرد که ترکیه و اردوغان در شرایط فعلی چه موضعی در برابر بازی جدید ترامپ دارند.

کیراز نوشت: ربوده شدن نیکلاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا در یک عملیات نظامی و انتقال او به آمریکا «برای محاکمه» ادعایی برای اعلام «نظم جهانی» جدید است. البته می دانیم که این اولین اقدام هولیگانی آمریکایی ها نیست. واشنگتن پیش از این تلاش کرده است تا از طریق کودتاهای نظامی و روش های مشابه، دولت ها را در بسیاری از کشورها تغییر دهد. با این حال، این بار تفاوت قابل توجهی وجود دارد. ترامپ نیازی به انجام این حمله به صورت مخفیانه یا تحت پوشش دیگری احساس نکرد و در عین حال به تمام دنیا اعلام کرد که از نظر او و آمریکا قوانین بین المللی موجود دیگر اعتباری ندارد. در واقع آنچه ترامپ می گوید این است: من رئیس جمهور ایالات متحده هستم، هر کاری که بخواهم انجام می دهم و هیچکس نمی تواند در کار من دخالت کند. این یعنی اعلام نظم جهانی مبتنی بر قدرت قلدر!

ترامپ همچنین علیه ۶ کشور دیگر سخنرانی های تهدیدآمیزی کرد و به راحتی دانمارک را تهدید کرد. اگرچه دانمارک یکی از اعضای موسس ناتو است، اما ترامپ به سادگی می خواهد بخشی از این کشور را اشغال کند.

او می گوید: “اگر دانمارک گرینلند را به صورت مسالمت آمیز به ما ندهد، اقتصاد آن را فلج خواهم کرد.” البته می دانید که ترامپ حتی در مورد کانادا هم ادعاهایی دارد. همه اینها نشان دهنده پایان عمر اتحاد آتلانتیک است. با این حال، اعضای ناتو آمادگی پذیرش این واقعیت را ندارند. آنها سعی دارند با آشتی دادن و رها کردن ترامپ “رئیس جمهور دیوانه” اوضاع را تا پایان دوره مدیریت کنند. دقیقاً به همین دلیل است که در برابر جنایت آمریکا در ونزوئلا سکوت کردند و یک کلمه هم نگفتند.

ترکیه نیز ساکت ماند

ابراهیم کراز در ادامه انفعال دولت اردوغان در برابر اقدام آمریکا را به چالش کشید و نوشت: دیدیم که دولت ترکیه در برابر اقدام اوباش آمریکا سکوت اختیار کرد. همانطور که مخالفان اردوغان به درستی اشاره کردند، درج عبارت «دعوت از طرفین به خویشتنداری» در بیانیه وزارت خارجه ترکیه حتی بدتر از سکوت و انفعال بود.

البته باید این واقعیت را هم بپذیریم که تصمیم دولت اردوغان برای سکوت در برابر قلدری دونالد ترامپ یک موضع سیاسی قابل درک است. حتی کشورهای اروپایی هم نمی توانند ریسک عصبانیت مردی مثل ترامپ را بپذیرند!

جالب اینجاست که دولت ترکیه که پیش از این مادورو را با افتخار به آنکارا و استانبول آورده بود، او را به پشت صحنه سریال «دیریلیش ارطغرول» برد و به او گفت سرت را بلند کن، ما با تو هستیم، حالا باید سکوت کند.

باید به این نکته هم اشاره کنم که بسیاری از تصمیمات سیاست خارجی دولت اردوغان در این سال ها مشکلات جدی داشته است. به عنوان مثال، حتی در زمانی که نیکلاس مادورو در ترکیه مهمان بود، شایعات زیادی در مورد او وجود داشت. ما این واقعیت را نادیده گرفتیم که انتخابات ۲۰۱۸ در ونزوئلا با تقلب همراه بود و مهمان ما به عنوان یک رهبر تمامیت خواه شناخته می شد که قدرت را در کشورش غصب کرد.

الان در موقعیتی هستیم که نمی توانیم به ربودن او اعتراض کنیم! اگر به وضعیت کشورهای اروپایی نگاه کنید، در آنجا هم نوعی درماندگی شرم آور را می بینید. اروپا شاهد از دست دادن زمین زیر پای خود است، اما فعلا چاره ای جز صبر کردن و بازی با زمان ندارد.

اروپا ترجیح داده است راه انفعال و انفعال را در پیش بگیرد. با این امید که چند سال دیگر بگذرد و این مشکل حل شود. با این حال، انتظار بازگشت نظم قدیمی “پس از این فاجعه” بیش از حد خوش بینانه به نظر می رسد.

اگر قرار است سفارش قدیمی بازگردد، ممکن است سفارش ۳۷۸ سال پیش باشد. صلح وستفالیا، که به جنگ سی ساله در اروپا در سال ۱۶۴۸ پایان داد، نظمی بین المللی به وجود آورد که ابتدا در قاره اروپا و سپس در سراسر جهان پذیرفته شد.

این دستور که به اقتدار امپراتوری مقدس روم و واتیکان بر دولت-ملت ها پایان داد، مبتنی بر اصول حاکمیت انحصاری دولت ها، مصون ماندن مرزها و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر بود.

در ابتدا نظم وستفالیا تنها چارچوبی بود که روابط بین کشورهای اروپایی را پوشش می داد، اما پس از دو جنگ بزرگ قرن بیستم به عنوان پایه و اساس روابط بین الملل پذیرفته شد. جامعه ملل و سازمان ملل بر اساس هنجارهای وستفالیایی تأسیس شدند.

در طول زمان گذشته بارها شاهد نقض این اصول از طریق توسل به زور بوده ایم. از جمله می توان به مداخلات واشنگتن به ویژه در آمریکای جنوبی و یا اشغال و الحاق اخیر شبه جزیره کریمه به روسیه اشاره کرد.

با این حال، رویکردی که ترامپ امروز به عنوان یک دکترین ارائه می‌کند، رسماً اعلام می‌کند که هنجارهای وستفالیایی دیگر در روابط بین‌الملل به رسمیت شناخته نمی‌شوند و سیاست قدرت بار دیگر تعیین‌کننده و اولویت خواهد بود. این نظم (یا بی نظمی) جدید جهانی که رسماً توسط ابرقدرت آمریکایی رونمایی شد، می تواند آینده ای وحشتناک را منعکس کند. بنابراین ما نه تنها باید از ترامپ بترسیم، بلکه باید از احتمال چنین آینده ای که در چند قدمی ماست نیز بترسیم.
انتهای پیام/