تورم در اقتصاد ایران دیگر محدود به چند بازار یا چند قلم کالا نیست. اکنون تقریبا کل سبد مصرف خانوار تحت فشار افزایش قیمت ها قرار گرفته است.
بر اساس داده های ارائه شده توسط دکتر حسین توکلیان در همایش «چشم انداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵»، اقتصاد ایران از مرحله تورم های جزئی و جزئی عبور کرده و وارد مرحله ای شده است که می توان آن را «تورم فراگیر» نامید. در این شرایط تقریباً تمامی ۲۳ گروه اصلی کالاها و خدمات مصرفی از خوراک و مسکن گرفته تا آموزش، حمل و نقل و ارتباطات با رشد همزمان قیمت مواجه هستند.
این تغییر تنها به معنای گران شدن کالاها نیست. بلکه نشان می دهد که خانوارها امکان جابجایی بین کالاها را برای کاهش فشار هزینه از دست داده اند. وقتی همه بازارها به طور همزمان گران می شوند، استراتژی هایی مانند حذف یا جایگزینی اقلام خاص تأثیر زیادی در کاهش هزینه های زندگی نخواهد داشت.
نقشه حرارتی تورم نیز نشان می دهد که از سال ۱۳۹۷ به بعد دامنه افزایش قیمت ها به تدریج گسترش یافته و در سال های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ تقریباً تمامی گروه های کالا و خدمات را شامل شده است. همچنین سهم گروه هایی که تورم ماهانه بالای ۳، ۵ و حتی ۱۰ درصد را تجربه می کنند به رقم بی سابقه ای رسیده است.
هنگامی که تورم به یک پدیده ساختاری و گسترده تبدیل می شود، کنترل قیمت در چندین بازار و یا اجرای سیاست های موقت دیگر جوابگو نخواهد بود. مهار این روند مستلزم اصلاحات اساسی در سیاست های پولی و مالی و بازگرداندن ثبات به اقتصاد است. در غیر این صورت فشار بر قدرت خرید خانوارها ادامه خواهد داشت.
