تورم خرداد ۱۴۰۵; تورم کاهش یافته است، اما فشار تورمی شدیدتر از همیشه است

به گزارش اکو ایران، در حالی که نرخ تورم ماهانه در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به اردیبهشت ماه کاهش یافته است، سایر شاخص های تورمی حکایت از ادامه تشدید فشار قیمت ها دارد. آخرین آمار مرکز آمار ایران نشان می‌دهد اگرچه در یک ماه گذشته میزان افزایش قیمت کاهش یافته است، اما خانوارها با هزینه‌های بسیار سنگین‌تری نسبت به سال گذشته مواجه هستند. موضوعی که خود را در رشد تورم نقطه به نقطه، تورم سالانه و حتی شکاف تورمی بین استان ها و گروه های کالایی نشان می دهد.

تورم ماهانه کاهش یافت اما تورم سالانه و نقطه ای همچنان در حال افزایش است

بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار، نرخ تورم ماهانه از ۸.۸ درصد در اردیبهشت ماه به ۵.۹ درصد در خرداد رسید و شتاب افزایش قیمت ها حدود سه واحد درصد کاهش داشته است. با این حال، این کاهش به معنای ارزان تر بودن کالا نیست. بلکه فقط نشان می دهد که نرخ رشد قیمت نسبت به ماه قبل کاهش یافته است.

از سوی دیگر تورم نقطه به نقطه از ۸۳.۹ درصد به ۸۸.۶ درصد و نرخ تورم سالانه با ۴.۳ واحد درصد افزایش به ۶۲ درصد رسیده است. این کاهش همزمان تورم ماهانه و افزایش دو شاخص دیگر نشان می دهد که اقتصاد همچنان درگیر انباشت تورم در ماه های گذشته بوده و فشار بر قدرت خرید خانوارها ادامه دارد.

در نگاه اول توجه به نرخ های مختلف تورم گیج کننده به نظر می رسد، اما با مراجعه به تعریف آن ها می توان به درک دقیق تری از اتفاقات دست یافت. تورم ماهانه نشان می دهد که قیمت یک سبد کالا و خدمات یکسان در یک ماه چقدر تغییر کرده است. لذا مطالعه این شاخص برای بررسی شوک های کوتاه مدت توصیه می شود. این در حالی است که تورم نقطه به نقطه تغییرات قیمت یک سبد را در یک ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل اندازه گیری می کند. در واقع این شاخص به ما نشان می دهد که سطح قیمت سبد طی یک سال چقدر تغییر کرده است، اما در محاسبات فقط ارقام دو ماه را در نظر می گیرد نه هر ۱۲ ماه گذشته را. نرخ تورم سالانه همان شاخصی است که معمولاً به آن «تورم کل» می گویند. این شاخص هر ۱۲ ماه یکبار تغییرات قیمت سبد را نسبت به مدت مشابه سال قبل اندازه گیری می کند و برای بررسی بلندمدت روند تورم مناسب است.

غذاها همچنان موتور اصلی تورم هستند

تورم هم برای کل پرتفوی و هم برای اجزای سبد به تفکیک محاسبه و اعلام می شود. به طور کلی سبد مصرفی خانوارها را می توان به دو گروه «خوراکی، آشامیدنی و دخانیات» و «غیرخوراکی و خدمات» تقسیم کرد. بررسی گروه‌های اصلی کالاها نشان می‌دهد که تورم در بخش غذایی همچنان با کالاهای غیرخوراکی فاصله قابل توجهی دارد. تورم نقطه به نقطه مواد غذایی به ۱۳۴.۶ درصد رسیده است که نشان می دهد قیمت مواد غذایی نسبت به خرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است. این رقم برای کالاها و خدمات غیرخوراکی ۶۴.۴ درصد است.

همچنین نرخ تورم سالانه خوراکی ها به ۹۰.۷ درصد رسیده در حالی که این شاخص برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات تنها ۴۷.۵ درصد است. این تفاوت نشان می دهد که بیشترین فشار تورمی همچنان بر هزینه های روزانه خانوارها به ویژه سبد غذایی تحمیل می شود.

میوه جای گوشت را گرفت. تغییر در چهره غنی در ماه جون

اگرچه نرخ رشد قیمت بسیاری از کالاها در خردادماه نسبت به اردیبهشت کاهش یافته است، اما ترکیب تورم ماهانه تغییر محسوسی داشته است.

بیشترین جهش ماهانه در بین اقلام خوراکی مربوط به گروه میوه و خشکبار است که تورم آن در خردادماه از ۲.۸ درصد در اردیبهشت به ۱۳.۵ درصد رسیده است. همچنین گروه سبزیجات و حبوبات از تورم منفی ۳.۷ درصدی به رشد مثبت ۳.۵ درصدی رسیده است.

از سوی دیگر نرخ افزایش قیمت گوشت، لبنیات، روغن، دخانیات و نوشابه نسبت به ماه قبل کاهش چشمگیری داشته است. به عنوان مثال تورم ماهانه خرید خودرو از ۲۷.۹ درصد به تنها ۱.۶ درصد کاهش یافته است که بیشترین کاهش را در بین تمامی گروه های کالایی به خود اختصاص داده است.

آب و برق و اجاره; خدماتی که مدام گران می شوند

در بخش خدمات، بر خلاف بسیاری از کالاها، برخی از هزینه های اساسی روند افزایشی داشته است. تورم ماهانه آب، برق و سوخت از ۸.۲ درصد به ۱۲.۴ درصد رسید که بیشترین افزایش را در بین خدمات به ثبت رساند. همچنین تورم اجاره مسکن از ۱.۹ درصد به ۲.۴ درصد رسیده است. این روند نشان می دهد که بخشی از فشار تورمی از کالاهای مصرفی به هزینه های اجتناب ناپذیر خانوار مانند انرژی و مسکن منتقل می شود، هزینه هایی که برای بسیاری از خانوارها قابل کاهش نیست.

نقشه تورم ایران; ایلام در صدر است، تهران همچنان زیر میانگین است

مقایسه استان ها نشان می دهد که شدت تورم نقطه به نقطه تفاوت معناداری دارد. ایلام با ۱۱۴.۷ درصد بالاترین نرخ تورم کشور را به خود اختصاص داد و پس از آن کردستان، لرستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه قرار گرفتند. از سوی دیگر، تهران با تورم ۷۳.۳ درصدی همچنان کمترین نرخ تورم را در بین استان های بزرگ کشور دارد و پس از آن استان های البرز، اصفهان و گیلان قرار دارند.

از نظر تغییرات ماهانه، بوشهر با ۱۱.۵ واحد درصد افزایش، هرمزگان با ۹.۹ واحد درصد و کرمان با ۸.۹ واحد درصد بیشترین تورم نقطه به نقطه را نسبت به فروردین ماه تجربه کردند. خراسان جنوبی تنها استانی است که تورم نقطه به نقطه آن نسبت به ماه قبل کاهش یافته است.

نکته قابل توجه در مورد تورم استان ها این است که در اردیبهشت ماه تورم نقطه به نقطه ۴ استان بالای ۱۰۰ درصد بوده در حالی که در خرداد ماه تعداد این استان ها به ۱۱ استان رسیده است که از جمله استان هایی که به این مجموعه اضافه شده اند می توان به کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، مرکزی و هرمز اشاره کرد.

نکته قابل توجه دیگر این است که تورم نقطه به نقطه در تمامی استان ها به جز خراسان جنوبی نسبت به فروردین ماه افزایش یافته است.

فشار معیشتی هنوز کاهش نیافته است

آمارهای خرداد تصویری دوگانه از اقتصاد ایران ارائه می دهد. کاهش تورم ماهانه از یک سو می تواند نشانه کاهش برخی از تکانه های قیمتی اردیبهشت ماه باشد، اما از سوی دیگر، افزایش همزمان تورم نقطه به نقطه و سالانه نشان می دهد که اثر تجمعی افزایش قیمت ها همچنان بر بودجه خانوارها سنگینی می کند.

در این میان، جهش قیمت مواد غذایی، افزایش قیمت تمام شده انرژی و خدمات و تفاوت معنادار تورم بین استان‌ها نشان می‌دهد که حتی با کاهش نرخ رشد قیمت، فشار معیشتی بر خانوارها همچنان در سطح بالایی باقی می‌ماند. اکوایران در گزارش های آتی پیش بینی خواهد کرد که نرخ تورم در سناریوهای مختلف به چه سطحی می رسد.