با ورود محصولات برند تانک به ایران سوالاتی در ذهن ایجاد می شود، آیا تانک ۳۰۰ کوچک ترین عضو این خانواده آفرودر است یا فقط ظاهری آفرودی دارد؟
در دنیای خودرو کمتر واژهای به اندازه آفرودر مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. در دو دهه گذشته با افزایش محبوبیت شاسیبلندها، بسیاری از خودروسازان محصولاتی را روانه بازار کردهاند که از نظر ظاهری همه نشانههای یک خودروی ماجراجو را دارند؛ بدنهای عضلانی، ارتفاع بیشتر از سطح زمین، فلاپهای پلاستیکی دور گلگیر و حتی حالتهای رانندگی با نامهایی مانند Snow یا Mud. اما زمانی که این خودروها از آسفالت جدا میشوند مشخص میشود بخش زیادی از این ویژگیها بیشتر جنبه تبلیغاتی دارند تا کاربردی. همین موضوع باعث شده امروز یک سؤال مهم برای خریداران مطرح باشد؛ چه چیزی یک خودرو را به آفرودر واقعی تبدیل میکند؟
این سؤال درباره تانک ۳۰۰ نیز مطرح است. خودرویی که با طراحی جعبهای، گلگیرهای برجسته و ابعاد عضلانی از همان نگاه اول خود را آماده ورود به مسیرهای سخت نشان میدهد. اما آیا تمام این ظاهر خشن تنها بخشی از استراتژی بازاریابی گریت وال است یا اینکه در زیر این بدنه واقعا یک آفرودر مهندسیشده قرار دارد؟
برای پاسخ به این سؤال باید ظاهر را کنار بگذاریم و سراغ ساختار فنی خودرو برویم زیرا در آفرود آنچه زیر بدنه قرار گرفته بسیار مهمتر از چیزی است که دیده میشود.
ظاهر آفرودی الزاما به معنای توانایی آفرود نیست
یکی از بزرگترین اشتباهاتی که بسیاری از خریداران مرتکب میشوند قضاوت درباره تواناییهای خارج از جاده یک خودرو بر اساس ظاهر آن است. ارتفاع زیاد، رینگهای بزرگ، لاستیکهای پهن یا حتی نصب باربند و زاپاس روی درب عقب هیچکدام به تنهایی یک خودرو را آفرودر نمیکنند.
دلیل این موضوع ساده است؛ توانایی یک خودرو در مسیرهای خارج از جاده به عواملی بستگی دارد که اغلب از چشم پنهان هستند. نوع شاسی، سیستم انتقال قدرت، نحوه عملکرد دیفرانسیلها، طراحی سیستم تعلیق، میزان انعطاف محورها، زاویه ورود و خروج، ارتفاع واقعی از سطح زمین و حتی محل قرارگیری قطعات زیر خودرو همگی نقش مهمتری از طراحی ظاهری دارند.
به همین دلیل است که ممکن است یک کراساوور شهری با ظاهری خشن، در نخستین شیب سنگی یا مسیر گلآلود متوقف شود در حالی که یک آفرودر واقعی با ظاهری سادهتر بدون دردسر از همان مسیر عبور کند. خوشبختانه تانک ۳۰۰ از جمله خودروهایی است که مهندسی آن بیشتر از طراحی ظاهری مورد توجه قرار گرفته است.
شاسی مستقل؛ مهم ترین دلیلی که تانک ۳۰۰ را به یک آفرودر واقعی نزدیک میکند
اگر قرار باشد تنها یک ویژگی را به عنوان مهم ترین تفاوت تانک ۳۰۰ با اکثر شاسی بلندهای امروزی معرفی کنیم بدون تردید باید به شاسی مستقل یا Ladder Frame اشاره کنیم. امروزه بیشتر شاسیبلندهای بازار بر اساس پلتفرم خودروهای سواری ساخته میشوند. در این ساختار که شاسی یکپارچه نام دارد بدنه و شاسی یک مجموعه واحد را تشکیل میدهند. چنین معماریای وزن خودرو را کاهش میدهد، کیفیت سواری را بهبود میبخشد و مصرف سوخت را کمتر میکند اما برای تحمل فشارهای شدید ناشی از آفرود ایدهآل نیست.
در مقابل، تانک ۳۰۰ از ساختاری استفاده میکند که سالهاست انتخاب اصلی خودروهای آفرودی حرفهای محسوب میشود. در این معماری ابتدا یک شاسی فولادی بسیار مقاوم ساخته میشود و سپس اتاق خودرو روی آن قرار میگیرد. نتیجه این طراحی مقاومت بسیار بیشتر در برابر پیچش، ضربه و فشارهای ناشی از عبور از مسیرهای سنگلاخی است. زمانی که خودرو از مسیرهایی عبور میکند که یک یا دو چرخ در ارتفاع متفاوتی نسبت به سایر چرخها قرار میگیرند شاسی تحت فشار پیچشی بسیار زیادی قرار میگیرد. اگر این فشار به درستی مدیریت نشود به مرور زمان باعث ایجاد صداهای اضافی، تغییر شکل بدنه یا حتی آسیبهای ساختاری خواهد شد. شاسی مستقل دقیقا برای مقابله با چنین شرایطی طراحی شده است.
البته این انتخاب بدون هزینه نیست. وزن بیشتر، مصرف سوخت بالاتر و اندکی کاهش کیفیت سواری روی آسفالت از پیامدهای طبیعی این نوع شاسی هستند. اما وقتی هدف ساخت یک آفرودر واقعی باشد چنین مصالحهای منطقی به نظر میرسد.
سیستم انتقال قدرت؛ تفاوتی که روی کاغذ ساده است اما در طبیعت سرنوشتساز میشود
یکی از مواردی که معمولا کمتر به آن توجه میشود، تفاوت میان سیستمهای AWD و ۴WD است. بسیاری از مردم تصور میکنند هر خودرویی که نیرو را به هر چهار چرخ منتقل کند آفرودر محسوب میشود در حالی که واقعیت متفاوت است. در بسیاری از کراساوورها، سیستم چهار چرخ محرک تنها زمانی فعال میشود که چرخهای جلو دچار لغزش شوند. در واقع این خودروها بیشتر برای افزایش ایمنی در جادههای خیس یا برفی طراحی شدهاند نه عبور از مسیرهای سنگین. اما تانک ۳۰۰ از یک سیستم چهار چرخ محرک واقعی بهره میبرد. راننده میتواند بسته به شرایط مسیر حالت انتقال نیرو را تغییر دهد و در صورت نیاز از دنده کمک سنگین استفاده کند.
وجود دنده کمک یکی از مهمترین نشانههای یک آفرودر واقعی است. این سامانه نسبت دنده را به گونهای تغییر میدهد که خودرو با سرعت بسیار کم اما گشتاور بسیار زیاد حرکت کند. در نتیجه هنگام عبور از شیبهای تند، مسیرهای سنگی یا گل عمیق، فشار کمتری به موتور و گیربکس وارد میشود و کنترل خودرو نیز افزایش پیدا میکند. این همان قابلیتی است که باعث میشود یک خودرو بتواند با آرامش از مانعی عبور کند که برای بسیاری از کراساوورها غیرقابل عبور است.
قفل دیفرانسیل؛ جایی که توانایی واقعی خودرو مشخص میشود
اگر تاکنون فیلمهای آفرود دیده باشید احتمالا صحنهای را مشاهده کردهاید که یکی از چرخهای خودرو در هوا معلق مانده اما خودرو همچنان به حرکت خود ادامه میدهد. راز این موضوع قفل دیفرانسیل است. در حالت عادی دیفرانسیل نیرو را به چرخی منتقل میکند که مقاومت کمتری دارد. این ویژگی در جادههای معمولی باعث حرکت نرمتر خودرو در پیچها میشود اما در آفرود میتواند به یک نقطه ضعف تبدیل شود.
فرض کنید یکی از چرخها روی سطحی بسیار لغزنده یا حتی در هوا قرار گرفته باشد. در چنین شرایطی اگر دیفرانسیل قفل نشود تقریباً تمام نیرو به همان چرخ منتقل میشود و خودرو متوقف خواهد شد. تانک ۳۰۰ برای حل این مشکل از قفل دیفرانسیل استفاده میکند. این سیستم باعث میشود نیرو میان چرخها به شکل مؤثرتری تقسیم شود و خودرو حتی در شرایطی که بخشی از چرخها چسبندگی خود را از دست دادهاند همچنان بتواند مسیر را ادامه دهد. این قابلیت شاید در رانندگی شهری هرگز مورد استفاده قرار نگیرد اما در آفرود تفاوت میان ادامه مسیر و گیر افتادن را رقم میزند.
زوایای آفرودی؛ مشخصاتی که روی بروشور نیستند اما در طبیعت اهمیت دارند
بسیاری از خریداران هنگام انتخاب خودرو تنها به قدرت موتور توجه میکنند در حالی که در آفرود، هندسه بدنه گاهی از قدرت موتور نیز مهمتر است.
زاویه ورود مشخص میکند خودرو با چه زاویه ای میتواند وارد یک شیب شود بدون آنکه سپر جلو با زمین برخورد کند. زاویه خروج نیز همین نقش را در قسمت عقب ایفا میکند و زاویه شکست نشان میدهد خودرو هنگام عبور از یک برآمدگی تا چه اندازه احتمال گیر کردن کف خودرو را دارد. طراحان تانک ۳۰۰ به خوبی از اهمیت این موضوع آگاه بودهاند. به همین دلیل سپرهای جلو و عقب کوتاه طراحی شدهاند، فاصله مناسب از سطح زمین در نظر گرفته شده و اجزای حساس زیر خودرو نیز تا حد امکان از آسیب دور نگه داشته شدهاند. این موارد شاید هنگام رانندگی روزمره چندان به چشم نیایند، اما در نخستین مسیر سنگی ارزش واقعی خود را نشان میدهند.
فناوری در خدمت آفرود، نه جایگزین آن
در سالهای اخیر استفاده از سامانههای الکترونیکی در خودروهای آفرودی افزایش یافته است. اما نکته مهم اینجاست که این فناوریها نباید جایگزین تواناییهای مکانیکی خودرو شوند بلکه باید آنها را تکمیل کنند. تانک ۳۰۰ دقیقا همین رویکرد را دنبال کرده است.
حالتهای مختلف رانندگی برای شن، گل، برف یا سنگ، کنترل حرکت در سراشیبی، کنترل شروع حرکت در سربالایی، دوربین ۳۶۰ درجه و نمایش وضعیت خودرو روی نمایشگر همگی ابزارهایی هستند که رانندگی خارج از جاده را آسانتر میکنند. اما نکته مثبت این است که تمام این فناوریها روی یک پایه مکانیکی قدرتمند سوار شدهاند. اگر شاسی مستقل، سیستم انتقال قدرت مناسب و قفل دیفرانسیل وجود نداشت هیچکدام از این تجهیزات نمیتوانستند خودرو را به یک آفرودر واقعی تبدیل کنند.
آیا تانک ۳۰۰ فقط برای آفرود ساخته شده است؟
یکی از نقاط قوت تانک ۳۰۰ این است که برخلاف بسیاری از آفرودرهای سنتی تنها برای طبیعت طراحی نشده است. داخل کابین، فضای مدرن، نمایشگرهای بزرگ، کیفیت مونتاژ مناسب و امکانات رفاهی متعدد نشان میدهد سازنده تلاش کرده خودرویی بسازد که بتوان با آن هر روز در شهر نیز رانندگی کرد. این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا بخش عمدهای از مالکان چنین خودروهایی شاید تنها چند بار در سال وارد مسیرهای آفرودی شوند. بنابراین خودرویی که در استفاده روزمره آزاردهنده باشد هرچقدر هم توانمند باشد برای بسیاری از خریداران انتخاب مناسبی نخواهد بود. تانک ۳۰۰ توانسته میان این دو دنیا تعادل نسبتا خوبی ایجاد کند؛ به اندازه کافی راحت است که نقش خودروی خانوادگی را ایفا کند و در عین حال زیرساخت فنی لازم برای ورود به مسیرهای سخت را نیز حفظ کرده است.
البته تانک ۳۰۰ بینقص نیست و اگر واقعبینانه به این خودرو نگاه کنیم نمیتوان از نقاط ضعف آن چشم پوشی کرد. استفاده از شاسی مستقل باعث افزایش وزن خودرو شده و این موضوع روی مصرف سوخت و چابکی آن تأثیر میگذارد. همچنین اگرچه کیفیت ساخت محصولات جدید گروه گریت وال نسبت به گذشته پیشرفت چشمگیری داشته اما هنوز درباره دوام بلندمدت تانک ۳۰۰ در کارکردهای بسیار بالا، به اندازه برندهای باسابقه تجربه و داده در دسترس نیست. از سوی دیگر تواناییهای بالای آفرودی این خودرو تا حد زیادی به نوع لاستیک، مهارت راننده و شرایط مسیر نیز وابسته است. نباید تصور کرد که صرف داشتن تجهیزات حرفهای عبور از هر مانعی را تضمین میکند.
جمع بندی؛ تانک ۳۰۰ یک آفرودر واقعی است نه یک کراساوور با لباس نظامی
اگر تنها طراحی ظاهری تانک ۳۰۰ را ببینیم شاید این تصور ایجاد شود که گریت وال صرفا تلاش کرده با الهام از زبان طراحی خودروهای مشهور آفرودی محصولی جذاب برای بازار بسازد. اما بررسی دقیق ساختار فنی، تصویر کاملا متفاوتی ارائه میدهد.
شاسی مستقل، سیستم چهار چرخ محرک واقعی، دنده کمک، قفل دیفرانسیل، هندسه مناسب بدنه و مجموعهای از سامانههای کمکی، همگی نشان می دهند که تانک ۳۰۰ از ابتدا با هدف حضور در مسیرهای خارج از جاده توسعه یافته است نه اینکه در مراحل پایانی چند قطعه تزئینی به یک کراس اوور شهری اضافه شده باشد.
البته این خودرو هنوز باید در گذر زمان دوام فنی، کیفیت ساخت و قابلیت اطمینان خود را در شرایط سخت اثبات کند. موضوعی که تنها با چند سال حضور در بازار مشخص خواهد شد. اما اگر معیار قضاوت را مشخصات مهندسی و تواناییهای ذاتی خودرو قرار دهیم پاسخ به سؤال ابتدای مقاله روشن است. تانک ۳۰۰ صرفا ظاهری آفرودی ندارد بلکه از نظر ساختار، تجهیزات و فلسفه طراحی، یک آفرودر واقعی محسوب میشود؛ خودرویی که پیش از جلب توجه با ظاهرش، تلاش کرده تواناییهای لازم برای حضور در طبیعت را زیر پوست بدنه خود پنهان کند.
