آمارهای منتشر شده توسط مرکز آمار ایران و بانک مرکزی نشان می دهد که اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۴ با رشد اقتصادی تقریبا صفر، کاهش سرمایه گذاری، تورم بالای ۵۰ درصد، کاهش تولید صنعتی و کاهش مشارکت در بازار کار مواجه بوده است.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۴ معادل ۰.۲ درصد بوده است. این شاخص بدون احتساب بخش نفت به منفی ۰.۳ درصد میرسد که نشان میدهد بخشهای غیرنفتی اقتصاد در کل کوچکتر شدهاند. اگرچه بانک مرکزی برآورد متفاوتی از رشد اقتصادی ارائه کرده است، اما در هر دو سناریو با نفت و بدون نفت رشد اقتصادی منفی اعلام کرده است. با وجود تفاوت در روش محاسبه، هر دو گزارش حاکی از کاهش نرخ رشد فعالیت های اقتصادی در سال ۱۴۰۴ است.
کاهش سرمایه گذاری
یکی از مهمترین شاخص های منتشر شده، تشکیل سرمایه ثابت است که میزان سرمایه گذاری برای افزایش ظرفیت تولید را نشان می دهد. بر اساس گزارش بانک مرکزی، تشکیل سرمایه ثابت در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲ درصد کاهش داشته است. کاهش این شاخص به معنای کاهش سرمایه گذاری در ماشین آلات، تجهیزات و ساختمان های تولیدی است و می تواند ظرفیت تولید اقتصاد را در سال های آینده محدود کند.
وضعیت بازار کار
آمارهای بازار کار نشان می دهد که نرخ بیکاری و نرخ مشارکت اقتصادی به طور همزمان در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. کاهش نرخ مشارکت به این معنی است که بخشی از جمعیت در سن کار از جستجوی شغل منصرف شده اند. در نتیجه کاهش نرخ بیکاری لزوماً به معنای افزایش فرصت های شغلی یا بهبود وضعیت بازار کار نیست و باید همزمان با نرخ مشارکت تحلیل شود.
افزایش تورم
تورم سالانه در پایان سال ۱۴۰۴ از مرز ۵۰ درصد گذشته است همچنین تورم نقطه ای محصولات غذایی در اسفندماه به حدود ۱۱۳ درصد رسیده است. این شاخص نشان می دهد که هزینه خرید سبد غذایی مشابه نسبت به اسفند ماه سال گذشته بیش از دو برابر شده است. افزایش قیمت مواد غذایی فشار بیشتری را بر خانوارهایی که سهم آنها از غذا در هزینه آنها بیشتر است، وارد می کند.
افزایش هزینه تولید و کاهش تولید صنعتی
تورم تولیدکننده در زمستان ۱۴۰۴ به ۶۵ درصد رسیده است که این شاخص نشان دهنده افزایش هزینه تولید برای بنگاه های اقتصادی است و می تواند منجر به افزایش قیمت کالاهای مصرفی شود. در همین مدت، شاخص تولید شرکت های صنعتی بورسی در اسفندماه به منفی ۱۶.۸ درصد رسیده است. کاهش این شاخص نشان می دهد که برخی از واحدهای تولیدی با افت تولید مواجه شده اند.
اقتصاد کشور در سال ۱۴۰۴ به کجا رسید؟
بررسی همزمان شاخص های کلان اقتصادی نشان می دهد که سال ۱۴۰۴ با رشد اقتصادی نزدیک به صفر، کاهش سرمایه گذاری، تورم بالا، افت تولید صنعتی و کاهش مشارکت در بازار کار همراه بوده است. بخشی از این وضعیت با شوک های اقتصادی، تنش های نظامی، بلاتکلیفی و اختلال در فعالیت های تولیدی همزمان شده است. اما تداوم کاهش سرمایه گذاری و رشد کم اقتصاد می تواند بر ظرفیت تولید، اشتغال و رشد اقتصادی در سال های آینده تاثیرگذار باشد. مجموعه این شاخص ها نشان می دهد که مهم ترین چالش اقتصاد ایران در پایان سال ۱۴۰۴، رکود همزمان فعالیت های اقتصادی با تورم بالا و کاهش سرمایه گذاری بوده است.
