سینودلار; متغیر پنهان در پس سلطه دلار

به گزارش اکوایران، در سال های اخیر و همزمان با افزایش تنش های ژئوپلیتیکی و تلاش چین برای گسترش استفاده از یوان در تجارت بین الملل، بارها این سوال مطرح شده است که آیا «پترو یوان» می تواند جایگزین «پترودلار» شود و به سلطه چندین دهه دلار بر سیستم مالی جهان پایان دهد؟

اما رابین هاردینگ، ستون نویس فایننشال تایمز، معتقد است که این سوال بر اساس اشتباهی مطرح شده است. از دیدگاه او، آنچه امروز بیش از هر چیز بر سیستم مالی جهان تأثیر می گذارد، «پترویوان» نیست، بلکه چیزی است که او آن را «سینودلار» می نامد. یعنی دلارهایی که از مازاد تجاری عظیم چین ایجاد می شود و به بازارهای مالی جهان بازمی گردد.

قدرت دلار نفتی از کجا آمد؟

به گفته هاردینگ، بسیاری تصور می کردند که قدرت دلار نفتی صرفاً از این واقعیت ناشی می شود که نفت به دلار معامله می شود. اما واقعیت مهمتر این بود که پس از فروش نفت چه اتفاقی افتاد.

پس از شوک نفتی دهه ۱۹۷۰، کشورهای صادرکننده نفت، به ویژه عربستان سعودی، درآمدهای دلاری خود را در دارایی‌های دلاری، از خزانه‌داری آمریکا گرفته تا بانک‌ها و سایر بازارهای مالی سرمایه‌گذاری کردند. این «بازیافت دلارهای نفتی» حجم عظیمی از نقدینگی دلاری را وارد اقتصاد جهانی کرد و جایگاه دلار را به عنوان ارز غالب نظام مالی بین‌المللی تثبیت کرد.

به همین دلیل هاردینگ معتقد است که دلار نفتی صرفاً دلاری نبود که برای خرید نفت استفاده می شد، بلکه دلاری بود که پس از فروش نفت در سیستم مالی جهانی به گردش درآمد.

چرا Petroyuan هنوز جایگزین Petrodolar نشده است؟

هاردینگ معتقد است، اگرچه چین در سال‌های اخیر تلاش کرده است تا بخشی از واردات نفت خود را مشخص کند و زیرساخت‌هایی مانند سیستم پرداخت بین‌المللی CIPS را توسعه داده است، اما شرایطی که زمانی دلار نفتی را شکل می‌داد امروز برای یوان وجود ندارد.

روسیه بخش بزرگی از یوان دریافتی خود را صرف واردات کالا از چین می کند. اگر ایران صادرات نفت خود را افزایش دهد، احتمالاً درآمدهای ارزی خود را صرف بازسازی اقتصادی و واردات خواهد کرد. اگر کشورهای حوزه خلیج فارس یوان دریافت کنند، به احتمال زیاد از آن برای خرید کالاها و خدمات چینی استفاده خواهند کرد.

در نتیجه، برخلاف دلارهای نفتی دهه ۱۹۷۰، حجم زیادی از یوان در بازارهای مالی جهانی انباشته و سرمایه گذاری نمی شود. موضوعی که از دید هاردینگ مانع از شکل گیری یک «پتروان» واقعی می شود.

“Cynodalar”؛ بازیگر اصلی سیستم مالی جهان

هاردینگ معتقد است که معادل امروزی دلار نفت دیگر درآمدهای نفتی نیست، بلکه دلارهایی است که اقتصادهای صادرات محور شرق آسیا به ویژه چین از مازاد تجاری خود به دست می آورند.

چین سالانه صدها میلیارد دلار مازاد تجاری را ثبت می کند. این درآمدهای دلاری به اشکال مختلف وارد بازارهای مالی جهانی می شود و همچنان نقدینگی دلاری را در اقتصاد جهانی حفظ می کند. هاردینگ این جریان را «سینودالار» می نامد و معتقد است که حجم آن چندین برابر بیشتر از هر بازار ممکن برای پترووان است.

به گفته وی، تا زمانی که مدل رشد اقتصادی چین مبتنی بر مازاد تجاری باشد و در عین حال کنترل سرمایه در این کشور ادامه داشته باشد، یوان نمی تواند جایگاه دلار را به عنوان ارز ذخیره جهانی به چالش بکشد.

آیا همه اقتصاددانان با این دیدگاه موافق هستند؟

اما این دیدگاه مخالفانی نیز دارد. برخی از اقتصاددانان معتقدند که افزایش استفاده از یوان در تجارت جهانی، توسعه سیستم‌های پرداخت مستقل چین و گسترش استفاده از ارزهای محلی در مبادلات کشورهای عضو بریکس می‌تواند وابستگی اقتصاد جهانی به دلار را در بلندمدت کاهش دهد.

اما حتی بسیاری از این تحلیلگران تاکید می کنند که کنترل سرمایه در چین، دسترسی محدود سرمایه گذاران خارجی به بازارهای مالی این کشور و کم عمق بودن بازار اوراق قرضه یوان همچنان موانع مهمی برای تبدیل یوان به یک ارز ذخیره جهانی است.