برنج یکی از مهمترین کالاهای مصرفی خانوارهای ایرانی است. محصولی که تغییرات قیمت آن به طور مستقیم بر هزینه زندگی میلیون ها خانواده تاثیر می گذارد. به همین دلیل، سیاست گذاران تلاش کرده اند با واردات برنج خارجی از جهش قیمت این محصول جلوگیری کرده و گزینه ارزان تری را در اختیار مصرف کنندگان قرار دهند.
اما آنچه در سال ۱۴۰۴ اتفاق افتاد با سال های قبل متفاوت بود. پس از چند سال ثبات نسبی، قیمت برنج به شکل بی سابقه ای افزایش یافت. قیمت برنج ایرانی در سرخرمان از حدود ۱۰۰ هزار تومان به بیش از ۳۶۰ هزار تومان و قیمت نهایی آن در فروشگاه ها نیز از ۱۵۰ هزار تومان به بیش از ۴۳۰ هزار تومان افزایش یافت. حتی برنج خارجی نیز که قرار بود ضربه گیر قیمتی باشد از این موج گرانی در امان نماند و قیمت آن به بیش از ۲۲۰ هزار تومان رسید.
تجزیه و تحلیل داده ها نشان می دهد که عمده این افزایش قیمت به دلیل افزایش قیمت برنج در سرخرمان است. در واقع سهم قیمت کشاورز در قیمت نهایی برنج در سال گذشته به حدود ۸۵ درصد رسید که یکی از بالاترین سطوح ثبت شده در سال های اخیر است.
اما سوال مهم این است که قیمت برنج از مزرعه شروع شد یا از بازار مصرف؟ پاسخ به این سادگی نیست. از یک سو افزایش هزینه های تولید و انتظارات درآمدی کشاورزان در رشد قیمت سرهرمن نقش داشته است. از سوی دیگر افزایش تورم عمومی و سردرگمی قیمت های نسبی در اقتصاد زمینه رشد قیمت این محصول را فراهم کرده است.
به عبارت دیگر نمیتوان جهش قیمت برنج را تنها به گردن کشاورز یا دلال انداخت. آنچه اتفاق افتاد نتیجه چرخه متقابل بین عرضه و تقاضا در اقتصادی است که با تورم بالا مواجه بوده است. چرخه ای که در نهایت قیمت یکی از اقلام اصلی سفره ایرانیان را به سطح بی سابقه ای رسانده است.
