اکوایران: آمار بازار آزاد منتهی به ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ حاکی از کاهش نرخ مصوب بانک مرکزی است. همچنین تعداد مطلق مصوبات با درخواست ها مشابه مزایده گذشته و برابر با ۱۸۵ همات بوده است.
بانک مرکزی در تازه ترین گزارش خود وضعیت بازار آزاد در هفته منتهی به ۷ بهمن را اعلام کرد. این مزایده که چهل و چهارمین حراج بازار آزاد در سال جاری است، با تثبیت ارزش اوراق پذیرفته شده توسط بانک مرکزی مواجه شده است. بانک مرکزی در این مزایده مانند هفته گذشته با ۱۸۵ هزار میلیارد تومان از درخواست های ارسالی موافقت کرد. آمارها نشان می دهد که میزان پذیرش درخواست های بانک مرکزی در این مزایده روند کاهشی خود را ادامه داده است.
عملیات بازار باز و اعتبارسنجی منظم
زمانی که بانک ها از کمبود نقدینگی رنج می برند و نمی توانند نیازهای خود را در بازار بین بانکی تامین کنند، مجبورند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی کنند. این تقاضا به دو صورت و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارسنجی منظم» انجام می شود.
عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانک ها از بانک مرکزی درخواست تامین مالی کوتاه مدت می کنند و در ازای آن اوراق دولتی به بانک مرکزی می دهند. به این عملیات قرارداد بازخرید یا رپو نیز می گویند. اگر برعکس این روند اتفاق بیفتد، به اصطلاح repo معکوس انجام می شود و در نتیجه منابع مالی از دسترس بانک ها خارج می شود. نرخ قرارداد بازخرید در عملیات بازار آزاد معادل ۲۳ درصد است.
در صورتی که بانک ها نتوانند کمبود نقدینگی خود را طی این عملیات جبران کنند، باید با نرخ ۲۴ درصد از بانک مرکزی تامین مالی کنند. به این فرآیند اعتبار سنجی منظم می گویند.
نرخ مصوب بانک مرکزی همچنان در حال کاهش است
بررسی آمار چهل و چهارمین مزایده بازار آزاد نشان می دهد ارزش سفارش های پذیرفته شده بانک مرکزی همانند هفته گذشته و معادل ۱۸۵ همات بوده است. به طوری که در هر ۸ مزایده گذشته بین ۵۳۰ هزار میلیارد تومان تا ۶۰۰ هزار میلیارد تومان در بانک مرکزی به ثبت رسیده است، بانک مرکزی به طور مستمر میزان توافق خود را با این ارقام کاهش داده است. در هشت مزایده اخیر، بیشترین میزان موافقت با درخواست ها مربوط به مزایده ۱۷ آذرماه و معادل ۴۱.۵ درصد بوده است. کمترین مبلغ مربوط به مزایده ۲۷ بهمن و معادل ۳۲.۳ درصد است.
یعنی از ۵۷۳ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان فقط ۱۸۵ پیشنهاد در این مزایده پذیرفته شد.
علاوه بر این، این آمار نشان می دهد که علاوه بر نسبت پذیرش، تعداد مطلق قبولی های بانک مرکزی نیز کاهش چشمگیری را تجربه کرده است. در مزایده های اوایل دی ماه، بانک مرکزی با بیش از ۲۳۰ لات درخواست موافقت کرد که در پایان دی ماه به ۲۱۰ لات و در دو مزایده اخیر به ۱۸۵ لات کاهش یافت.
در بازار تنظیمی منتهی به ۲۷ بهمن چه گذشت؟
همانطور که گفته شد، زمانی که بانک ها نتوانند منابع مالی مورد نیاز خود را در بازار آزاد تامین کنند، به بازار عادی یا یک شبه روی می آورند. در حال حاضر نرخ سود در این بازار تفاوتی با نرخ سود بین بانکی ندارد و معادل ۲۴ درصد است.
آمار بازار آزاد در ۲۷ بهمن حاکی از آن است که بانک ها ۴۴۶ هزار و ۳۵۰ میلیارد تومان اعتبار عادی درخواست کرده اند. در هفته منتهی به ۲۷ بهمن ماه اعتبارات عادی در چهار روز انجام شد که کمترین میزان این اعتبار مربوط به ۲۵ بهمن ماه (معادل ۸۳ هزار و ۶۱۰ میلیارد تومان) و بیشترین آن مربوط به ۲۶ بهمن ماه (معادل ۱۲۲ هزار و ۳۴۰ میلیارد تومان) بود.
همچنین حداقل هفت و حداکثر ۱۲ بانک و مؤسسه اعتباری غیربانکی در اعتبارسنجی منظم انجام شده در این هفته شرکت کرده اند.
به طور کلی وضعیت بازار آزاد در ماه های اخیر را می توان در فشار شدید نقدینگی بر بانک ها خلاصه کرد. بانک مرکزی با ایجاد سیاست های انقباضی سعی در کنترل تورم داشته و نرخ پذیرش درخواست های بانک ها را به شدت محدود کرده است. روند پذیرش محدود نیز در این مدت ادامه داشته و در آخرین مزایده به کمترین میزان خود در چند ماه گذشته رسیده است.
