پس انداز خانوارها ناپدید شد. این فقط یک تیتر نیست، بلکه خلاصه ای از وضعیت زندگی در دهه اخیر است. آخرین آمار «بودجه خانوار ۱۴۰۳» منتشر شده از سوی بانک مرکزی نشان می دهد که شکاف درآمد و هزینه خانوارهای شهری به تدریج افزایش یافته و بسیاری از خانواده ها برای حفظ سطح زندگی خود مجبور به مصرف پس انداز یا حتی بدهکاری هستند.
بر اساس این گزارش، در یک دهه اخیر درآمد خانوارها تنها در چهار سال توانسته هزینه ها را پوشش دهد و در شش سال دیگر همیشه هزینه ها بیشتر از درآمد بوده است.
اوج این شکاف در سال ۱۴۰۳ اتفاق افتاد. که میانگین هزینه خانوارها ۲۳ میلیون تومان بیشتر از درآمد آنها بوده و نسبت هزینه به درآمد به ۱۰۵.۴ درصد رسیده است. به عبارت ساده، خانوارها ۵.۴ درصد بیشتر از درآمد خود هزینه کردند.
هنگامی که اثر تورم از بین می رود، تصویر حتی نگران کننده تر می شود. از سال ۱۴۰۱ به بعد، واگرایی جدی بین درآمد و هزینه واقعی شکل گرفته و در مجموع خانوارهای شهری مجبور به صرف بیش از ۵۵ میلیون تومان از پس انداز خود در یک دهه گذشته شده اند. روندی که به کاهش رفاه و تشدید فقر دامن زده است.
در سمت هزینه ها، دو مورد «مسکن» و «غذا» تقریباً همه چیز را بلعیده اند. در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۴ درصد از کل هزینه های خانوار صرف این دو بخش شده است. در سبد غذایی بیشترین سهم به گوشت، میوه و سبزیجات اختصاص دارد. اما افزایش قیمت تمام شده گوشت بیشتر به دلیل گرانی است تا افزایش مصرف.
این در حالی است که آمارها نشان می دهد خانوارها برای حفظ معیشت خود به سمت اشتغال بیشتر از قبل رفته اند. سهم خانوارهای دارای دو یا چند کارمند افزایش یافته و فعالیت هایی مانند آموزش و خانه داری عقب نشینی کرده است. معمایی که پیام روشنی دارد: امرار معاش سختتر شده و پسانداز دیگر سپر امنی برای خانوارها نیست.
