نسخه جدید ولوو XC90 به تازگی توسط آفتاب خودرو در ایران عرضه شده اما پلتفرم آن تغییری نکرده است. علت این موضوع چیست؟
در صنعت خودروسازی، عمر یک نسل معمولاً به حدود هفت تا هشت سال محدود میشود. خودروسازان در این بازه تلاش میکنند با معرفی نسل جدید، طراحی، پلتفرم، قوای محرکه و فناوریهای محصول را یک پله ارتقا دهند و از عقب ماندن در رقابت جلوگیری کنند. با این حال، ولوو XC90 در این میان یک استثنا است. نسل دوم این شاسیبلند سوئدی در سال ۲۰۱۴ معرفی شد و با وجود گذشت بیش از یک دهه، همچنان با همان نسل در بازار جهانی حضور دارد.
این موضوع در نگاه اول عجیب به نظر میرسد؛ مخصوصاً وقتی بدانیم رقبایی مانند BMW X5، مرسدسبنز GLE و آئودی Q7 طی این مدت چندین بار وارد نسلهای جدید شدهاند. اما داستان XC90 بیشتر از آنکه ناشی از کمبود توان مهندسی ولوو باشد، به تغییر استراتژی این شرکت، موفقیت معماری SPA و البته گذار صنعت خودرو از موتورهای درونسوز به خودروهای نرمافزارمحور و برقی مربوط میشود.
ویدیوی معرفی ولوو ایکس سی ۹۰ T8
XC90 در سال ۲۰۱۴ یک نقطه عطف برای ولوو بود
برای درک اینکه چرا ولوو حاضر نشده ایکس سی ۹۰ را بهسرعت تعویض کند، باید به اهمیت نسل دوم این خودرو در تاریخ معاصر شرکت توجه کرد. XC90 نسل دوم اولین محصول ولوو روی معماری Scalable Product Architecture یا همان SPA بود؛ پلتفرمی که با سرمایهگذاری سنگین توسعه پیدا کرد و بعدها پایه بسیاری از محصولات مهم ولوو شد. خود شرکت اعلام کرده است که SPA از سال ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۲۵ در بیش از چهار میلیون دستگاه خودرو به کار رفته است.
به بیان ساده، XC90 برای ولوو فقط یک شاسیبلند جدید نبود؛ بلکه ویترین مهندسی جدید شرکت محسوب میشد. طراحی مینیمال اسکاندیناویایی، کابین هفتنفره، فناوریهای ایمنی پیشرفته و مجموعهای از موتورهای چهارسیلندر توربوشارژ و سوپرشارژ، این خودرو را به محصولی متفاوت در سگمنت خود تبدیل کردند.
بنابراین وقتی یک محصول از ابتدا با معماری مدرن و قابل توسعه طراحی شده باشد، الزاماً نیاز ندارد هر هفت سال یکبار از صفر مهندسی شود.
راز اصلی؛ SPA هنوز پیر نشده است
یکی از مهمترین دلایل طولانی شدن عمر XC90، انعطافپذیری بالای پلتفرم SPA است. این معماری از ابتدا برای استفاده در محصولات مختلف و با قوای محرکه متفاوت طراحی شده بود و امکان استفاده از موتورهای بنزینی، هیبریدی و پلاگینهیبریدی را فراهم میکرد.
این ویژگی برای ولوو در سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. صنعت خودرو با سرعت زیادی به سمت خودروهای تمامبرقی حرکت کرد و شرکت سوئدی نیز EX90 را به عنوان شاسیبلند بزرگ تمامبرقی خود توسعه داد. در چنین شرایطی، معرفی یک XC90 کاملاً جدید با یک معماری جدید برای موتورهای درونسوز میتوانست سرمایهگذاری بسیار سنگینی باشد؛ آن هم در بازاری که آینده موتورهای بنزینی و دیزلی با ابهام بیشتری نسبت به گذشته روبهرو است.
در واقع ولوو به جای اینکه منابع خود را صرف ساخت یک XC90 کاملاً جدید با معماری مخصوص موتور درونسوز کند، بخشی از سرمایهگذاری را به توسعه نسل جدید خودروهای برقی و معماریهای نرمافزارمحور اختصاص داده است.
پس چرا XC90 هنوز قدیمی به نظر نمیرسد؟
ولوو طی این سالها اجازه نداده XC90 بدون تغییر باقی بماند. این خودرو در سال ۲۰۱۹ یک فیسلیفت دریافت کرد و در ادامه نیز بهروزرسانیهای متعددی در زمینه قوای محرکه، سیستمهای کمکراننده، تجهیزات ارتباطی و کابین روی آن انجام شد.
اما مهمترین تحول در سال ۲۰۲۴ برای مدل ۲۰۲۵ اتفاق افتاد. ولوو این بار به سراغ یک فیسلیفت سنگینتر رفت؛ تغییری که در نمای جلو، جلوپنجره، سپر، کاپوت، چراغها و بخشهایی از کابین قابل مشاهده است. نمایشگر مرکزی نیز به نمونه ۱۱.۲ اینچی ارتقا پیدا کرده و تراکم پیکسلی آن افزایش یافته است. عایقبندی کابین هم بهبود پیدا کرده تا سطح آسایش بیشتری ایجاد شود.
در نتیجه، XC90 امروز از نظر ظاهر و تجهیزات، فاصله چندانی با زبان طراحی محصولات جدید ولوو ندارد. این دقیقاً همان رویکردی است که باعث شده ولوو بتواند عمر نسل دوم را تا بیش از ده سال افزایش دهد.
EX90 جای نسل جدید XC90 را گرفت
نکته مهمتر این است که ولوو عملاً برای جایگزینی مفهومی XC90 مسیر دیگری را انتخاب کرده است. EX90 به عنوان شاسیبلند بزرگ تمامبرقی برند، محصولی است که از ابتدا با معماری جدید و رویکردی متفاوت نسبت به خودروهای سنتی توسعه پیدا کرده است.
به همین دلیل، امروز XC90 و EX90 را باید تا حدی مکمل یکدیگر دانست. XC90 برای مشتریای طراحی شده که همچنان قوای محرکه هیبریدی یا پلاگینهیبریدی را میخواهد و EX90 برای مشتریای که وارد دنیای تمامبرقی شده است.
این تصمیم برای ولوو منطقیتر از آن است که بخواهد یک نسل جدید XC90 بنزینی معرفی کند و تنها چند سال بعد مجبور شود دوباره مسیر محصول را تغییر دهد.
خود ولوو نیز در گزارشهای رسمی خود تأکید کرده که XC90 همچنان در کنار EX90 بخشی از استراتژی متوازن این شرکت برای عرضه خودروهای پلاگینهیبریدی و تمامبرقی است.
یک نسل قدیمی، اما از نظر فنی همچنان رقابتی
البته نباید طول عمر زیاد XC90 را با بدون تغییر ماندن آن اشتباه گرفت. ساختار اصلی خودرو متعلق به سال ۲۰۱۴ است، اما قوای محرکه و تجهیزات آن طی این سالها بارها بهروزرسانی شدهاند.
در نسخههای جدید، موتورهای چهارسیلندر توربوشارژ در کنار سیستمهای هیبریدی قرار گرفتهاند و نسخه T8 پلاگینهیبریدی نیز یکی از جذابترین ترکیبهای این خودرو محسوب میشود. این پیشرانهها به ولوو اجازه دادهاند بدون تغییر اساسی در معماری خودرو، همچنان استانداردهای جدید مصرف سوخت، آلایندگی و عملکرد را تا حد زیادی پوشش دهد.
از طرف دیگر، یکی از نقاط قوت اصلی XC90 همچنان در فضای کابین و فلسفه طراحی آن است. برخلاف برخی شاسیبلندهای لوکس جدید که تلاش میکنند با نمایشگرهای متعدد و طراحی بسیار شلوغ حس مدرن بودن را القا کنند، XC90 همچنان بر مینیمالیسم، کیفیت متریال، ارگونومی و فضای کاربردی تمرکز دارد.
این ویژگی در بازار ایران اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا خریدار یک شاسیبلند لوکس وارداتی معمولاً علاوه بر ظاهر و امکانات، به اعتبار برند، کیفیت ساخت، ایمنی و هزینه نگهداری نیز توجه دارد.
XC90 در بازار ایران؛ محصولی قدیمی یا همچنان جذاب؟
ورود دوباره XC90 به بازار ایران در شرایطی اتفاق میافتد که این خودرو دیگر یک محصول تازهوارد به معنای جهانی نیست، اما همین موضوع لزوماً نقطه ضعف آن محسوب نمیشود. نسخه جدید XC90 توسط شرکت آفتاب خودرو در ایران عرضه میشود و حضور این خودرو میتواند ولوو را دوباره در بخش شاسیبلندهای پریمیوم بازار کشور مطرح کند. آفتاب خودرو در مرداد ۱۴۰۵ نیز از XC90 در ایران رونمایی کرده و این خودرو در قالب نسخههای مختلف قوای محرکه معرفی شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره نسخه وارداتی، XC90 مدل ۲۰۲۵ با پیشرانه B6 AWD مجهز به سیستم هیبریدی ملایم و همچنین نسخه T8 پلاگینهیبریدی در نظر گرفته شده است.
این موضوع برای بازار ایران اهمیت ویژهای دارد. از یک طرف، مصرف سوخت و محدودیتهای مربوط به خودروهای پرمصرف باعث شده نسخههای هیبریدی و پلاگینهیبریدی جذابتر شوند و از طرف دیگر، نبود شبکه گسترده برای برخی برندهای لوکس اروپایی باعث میشود خدمات پس از فروش و تامین قطعات به یکی از مهمترین عوامل تصمیمگیری تبدیل شود. در این بخش، نقش واردکننده فقط به عرضه خودرو محدود نمیشود و کیفیت خدمات پس از فروش میتواند در موفقیت XC90 در ایران تعیینکننده باشد.
آیا بالاخره نسل سوم XC90 را خواهیم دید؟
پاسخ قطعی به این سؤال ساده نیست، اما مسیر فعلی ولوو نشان میدهد که آینده XC90 بیشتر به سیاست کلی شرکت در زمینه قوای محرکه وابسته است. اگر بازار جهانی همچنان به سمت برقیسازی حرکت کند، احتمال اینکه ولوو یک نسل سوم کاملاً سنتی با تمرکز بر موتور درونسوز توسعه دهد، چندان بالا نیست.
در واقع شاید سؤال درست این نباشد که «چرا ولوو XC90 را عوض نکرد؟» بلکه باید پرسید «چرا وقتی معماری فعلی هنوز جواب میدهد و EX90 مسیر آینده را پوشش میدهد، باید XC90 را کاملاً از نو بسازد؟»
XC90 نسل دوم محصولی است که در سال ۲۰۱۴ با یک معماری آیندهنگر متولد شد و حالا بیش از یک دهه بعد، هنوز آنقدر قابلیت فنی و تجاری دارد که ولوو ترجیح داده به جای بازنشسته کردن آن، چند بار بهروزش کند. از این زاویه، طول عمر بالای XC90 بیشتر نشانه شکست یک پروژه نیست؛ بلکه میتواند نشانه موفقیت معماری اولیه آن باشد.
برای بازار ایران نیز همین مسئله جذابیت XC90 را بیشتر میکند. خودرویی که طراحی اصلی آن متعلق به بیش از یک دهه قبل است، اما در نسخه جدید از نظر ظاهر، فناوری، قوای محرکه و تجهیزات فاصله قابل توجهی با محصولات روز ندارد، حالا با عرضه توسط آفتاب خودرو فرصت پیدا کرده بار دیگر در بازار ایران خودنمایی کند. بنابراین XC90 شاید یک نسل قدیمی باشد، اما هنوز نمیتوان آن را یک خودروی قدیمی دانست؛ تفاوتی که دقیقاً دلیل اصلی ماندگاری این شاسیبلند سوئدی است.
