به گزارش خبرگزاری تسنیم از قزوین ، در شرایطی که کاهش زاد و ولد و افزایش سن ازدواج به یکی از چالش های جدی کشور تبدیل شده است، کارشناسان اجتماعی معتقدند ریشه بسیاری از این نگرانی ها را باید در «کیفیت زندگی خانوادگی» جستجو کرد. برآوردها نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از خانوادهها، بهویژه خانوادههایی که مادر شاغل دارند، با فشار روانی، تقسیم بینظم مسئولیتها و فرسودگی پنهان مواجه هستند. مسائلی که مستقیماً بر تصمیم زوجین برای بچه دار شدن تأثیر می گذارد.
از سوی دیگر، آمارهای غیررسمی حاکی از آن است که بیش از نیمی از مادران شاغل احساس می کنند که بار اصلی اداره خانه و فرزندان همچنان بر دوش آنهاست. حتی در خانواده هایی که پدر و مادر هر دو کار می کنند. کارشناسان هشدار می دهند که ادامه این وضعیت نه تنها سلامت روان مادران را تهدید می کند، بلکه می تواند منجر به کاهش کیفیت تربیت فرزندان، کاهش انسجام خانواده و تضعیف سرمایه اجتماعی شود.
در چنین شرایطی مفاهیمی مانند تنظیم خانواده مکتوب، تقسیم عادلانه وظایف، مادری آگاهانه و مشارکت خانواده محور بیش از پیش اهمیت یافته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که اگر قرار است سیاست های جمعیتی موفق شوند، باید از داخل خانه شروع شوند. جایی که آرامش مادر، امنیت روانی فرزندان و ثبات خانواده پایه های اصلی آینده جمعیتی کشور را تشکیل می دهد.
خبرنگار تسنیم در قزوین در گفت وگویی تفصیلی با دکتر ندا طباطبایی جبلی روانشناس و مشاور خانواده به بررسی این موضوع پرداخته است.
تسنیم: بحث را از اینجا شروع کنیم که چرا «برنامه ریزی کتبی» در خانواده به ویژه برای مادران چند فرزند اهمیت دارد؟
واقعیت این است که مادر امروزی، بر خلاف تصور عموم، تنها نقش محدود خانگی ندارد. او همزمان مادر و همسر است و در بسیاری از موارد نقش اجتماعی و شغلی نیز دارد. وقتی این نقش ها بدون نظم، چارچوب و برنامه پیش می روند، ذهن مادر مدام درگیر سردرگمی و فشار روانی می شود.
برنامه ریزی مستند قبل از هر چیز به مادر «نظم ذهنی» می دهد. وقتی ذهنم مرتب باشد، تصمیمگیریام دقیقتر میشود، آرامش بیشتری دارم و میتوانم نقشهایم را آگاهانهتر ایفا کنم. خانواده، مانند هر گروه موفق دیگری، به ساختار نیاز دارد. ساختاری که در آن وظایف مشخص باشد و بار مسئولیت تنها بر دوش یک نفر نباشد.
تسنیم: تقسیم وظایف در خانه چه تأثیری بر سلامت روان مادر دارد؟
تقسیم وظایف در واقع تقسیم فشار روانی است. مادری که احساس می کند همه چیز فقط به او بستگی دارد، به تدریج خسته می شود. حتی اگر این خستگی را ابراز نمی کرد.
وقتی وظایف در خانه تقسیم می شود، مادر احساس می کند که تنها نیست و خانواده یک «تیم» است. این احساس باعث افزایش عزت نفس مادر می شود و احساس مفید بودن را به همه اعضای خانواده منتقل می کند. جالب اینجاست که بسیاری از مادران شاغل با وجود مسئولیت های سنگین، وقتی وظایف را به درستی تقسیم می کنند، نسبت به مادرانی که به تنهایی تمام بارهای خانه را به دوش می کشند، وضعیت روحی و روانی بهتری دارند.
تسنیم: برخی فکر می کنند تقسیم مسئولیت بین بچه ها به آنها فشار می آورد. این نگرانی چقدر صحت دارد؟
این نگرانی زمانی صادق است که مسئولیت ها بدون شناخت و بدون تناسب با توانایی کودک داده شود. اما اگر مادری فرزند خود را بشناسد، این نه تنها یک فشار است، بلکه یک عامل رشد است.
هر کودکی خلق و خوی خاص خود را دارد. یکی رقابتی است، یکی عجول است، یکی دقیق است و ممکن است دچار افت عملکرد شود. مادر با تقسیم مسئولیت ها با فرزندش بیشتر آشنا می شود. این دانش اساس تربیت سالم است. کودکی که مسئولیت را می پذیرد اعتماد به نفس بیشتری دارد و زودتر به استقلال روانی می رسد.
تسنیم: به «عذاب وجدان» مادران شاغل اشاره کردید. این احساس چه آسیبی می تواند داشته باشد؟
اگر عذاب وجدان مزمن شود، عملکرد مادر را به شدت تضعیف می کند. مادری که مدام خود را متهم می کند نمی تواند با آرامش تصمیم بگیرد.
من همیشه تاکید می کنم که شاغل بودن به خودی خود نشانه ضعف مادری نیست. آنچه اهمیت دارد کیفیت رابطه با کودک است نه فقط حضور فیزیکی. باید به مادران شاغل آموزش داد که چگونه این احساس را مدیریت کنند و بدانند تا زمانی که خودشان آرام نشوند نمی توانند آرامش را به خانواده منتقل کنند.
تسنیم: مسئولیت پذیری از چه زمانی باید در کودکان نهادینه شود؟
از همان سالهای اولیه زندگی. اگر همیشه بگوییم «کوچولو است»، «بزرگتر باش» به نوجوان یا جوانی می رسیم که هیچ مهارت زندگی ندارد.
مسئولیت باید متناسب با سن و توانایی کودک باشد. وقتی این فرهنگ از ابتدا در خانه شکل گرفت، فرزند اول الگوی فرزندان بعدی می شود و چرخه سالمی در خانواده ایجاد می شود.
تسنیم: نقش پدران را در این ساختار نظام مند چگونه ارزیابی می کنید؟
نقش پدر بسیار مهم است. وقتی پدر در تقسیم وظایف شرکت می کند، پیام مهمی به فرزندان منتقل می شود. که کار خانه فقط وظیفه مادر نیست. این مدل نگاه نسل آینده به خانواده و مسئولیت را شکل می دهد.
بسیاری از رفتارهای ما آموختنی نیست، مشاهده می شود. وقتی کودک می بیند که پدر هم مسئول است، این رفتار را درونی می کند.
تسنیم: رابطه این موضوعات با سیاست های کلان جمعیتی چیست؟
اتصال کاملا مستقیم است. اگر خانواده ها دچار هرج و مرج، فشار روانی و بی برنامگی باشند، نمی توان انتظار داشت که تعداد فرزندان افزایش یابد یا جمعیتی با کیفیت تشکیل شود.
جمعیت فقط یک عدد نیست. کیفیت نیروی انسانی، خلاقیت، سلامت روان و توانایی اجتماعی همه از بطن خانواده سرچشمه می گیرد. مادری آرام و خانواده ای با ساختار می تواند نسل سالم تری تربیت کند.
تسنیم: اگر بخواهیم بحث را به سمت راهکارهای عملی سوق دهیم، مادران شاغل باید از کجا شروع کنند تا از فرسودگی جلوگیری کنند و با آرامش بیشتری نقش مادر را ایفا کنند؟
اولین قدم این است که مادران شاغل دید واقعی تری نسبت به زمان و انرژی خود داشته باشند. بسیاری از فشارهای ذهنی ناشی از کمال گرایی است. تصور اینکه همیشه همه چیز باید عالی انجام شود. در حالی که مدیریت خانواده بیش از آنکه نیاز به آرمان گرایی داشته باشد نیاز به انعطاف و اولویت بندی دارد. مادر باید بداند که “به اندازه کافی درست” بسیار ارزشمندتر از “فرستنده کامل” است.
نکته بعدی تفکیک نقش ها و زمان هاست. حتی اگر وقت مادر محدود باشد، کیفیت ارتباط مهمتر است. گاهی اوقات ۱۰ یا ۱۵ دقیقه مکالمه بدون حواس پرتی با کودک تأثیر عاطفی عمیق تری نسبت به ساعت ها حضور پر استرس در کنار او دارد. این جدایی به مادر کمک می کند که هم در نقش شغلی و هم در نقش مادری تمرکز و آرامش بیشتری داشته باشد.
از طرفی واگذاری مسئولیت به کودکان نباید موقتی و یا به دلیل خستگی باشد. مسئولیت دادن باید آگاهانه، به تدریج و با توجه به توانایی هر کودک انجام شود. این کار باعث کاهش بار روانی مادر و تقویت حس ارزشمندی و مشارکت در فرزندان می شود. خانواده ای که در آن هر یک از اعضای آن سهم خاصی داشته باشد، کمتر مستعد تنش و فرسایش است.
تسنیم: به «بار روانی» مادران اشاره کردید. چگونه می توان این موضوع را مدیریت کرد؟
بار روانی یکی از پنهان ترین و در عین حال سنگین ترین فشارها برای مادران شاغل است. یکی از ساده ترین اما موثرترین راه ها ضبط برنامه ها و وظایف است. وقتی همه چیز فقط در ذهن ما باشد، ذهن هرگز فرصتی برای استراحت پیدا نمی کند. اما نوشتن یک برنامه روزانه یا هفتگی، حتی به شکل ساده، ذهن را سبک تر می کند و تصمیم گیری ها با دقت بیشتری انجام می شود.
علاوه بر این، مراقبت از خود نباید به عنوان یک تجمل تلقی شود. چند دقیقه استراحت، تنفس عمیق، پیاده روی کوتاه یا حتی سکوت آگاهانه در طول روز بخشی از وظیفه مادر است. مادری که در وضعیت روحی بهتری قرار دارد، نه تنها تصمیمات بهتری می گیرد، بلکه فضای عاطفی سالم تری در خانه ایجاد می کند.
تسنیم: و نکته نهایی شما برای مادران شاغل چیست؟
پرهیز از سرزنش و مقایسه هر خانواده شرایط خاص خود را دارد و مقایسه مداوم فقط انرژی ذهنی را تخلیه می کند. همچنین مادران نباید در کمک خواستن احساس ضعف کنند. کمک خواستن از همسر، فرزندان یا حتی اطرافیانتان نشانه ضعف نیست. بلکه نشانه مدیریت صحیح است. خانواده ای که در آن فرهنگ همکاری و کمک خواهی وجود داشته باشد، خانواده ای پایدارتر و آرام تر خواهد بود.
انتهای پیام/
منبع:تسنیم
