فوررانر ؛ تویوتایی که از کارخانه آماده سفر است

بی شک یکی از محبوب ترین شاسی بلندهای تویوتا در بازارهای جهانی تویوتا فوررانر است. چرا که توانایی های بسیاری برای آفرود دارد.

در بازاری که بخش بزرگی از شاسی‌بلندهای جدید، حتی اگر ظاهر آفرودی داشته باشند، بیشتر برای استفاده شهری ساخته شده‌اند، حضور تویوتا فوررانر در ایران اتفاق متفاوتی است. این خودرو از آن دسته SUVهایی نیست که چند قطعه پلاستیکی مشکی، تایر درشت‌تر و چند مد آفرود به آن اضافه شده باشد تا حس یک خودروی ماجراجو را منتقل کند؛ فوررانر اساساً با فلسفه متفاوتی شکل گرفته است. فلسفه‌ای که می‌گوید خودرو باید بتواند از آسفالت جدا شود، وارد مسیرهای سنگلاخی و خاکی شود و همچنان کنترل خود را حفظ کند.

نسخه‌ای که توسط آذریوردسال وارد بازار ایران شده، از جذاب‌ترین پیکربندی‌های نسل جدید فوررانر است؛ یعنی نسخه مجهز به قوای محرکه i-FORCE MAX که از ترکیب موتور ۲.۴ لیتری توربوشارژ و موتور الکتریکی استفاده می‌کند. خروجی ترکیبی این مجموعه به حدود ۳۲۶ اسب‌بخار قدرت و ۶۳۰ نیوتن‌متر گشتاور می‌رسد و نیرو از طریق گیربکس هشت سرعته اتوماتیک و سیستم چهارچرخ محرک به چرخ‌ها منتقل می‌شود.

اما نکته مهم اینجاست که در فوررانر، عدد قدرت به تنهایی داستان را تعریف نمی‌کند. این خودرو را باید از پایین‌ترین نقطه شاسی تا آخرین بخش سیستم انتقال قدرت بررسی کرد.

ویدیوی معرفی تویوتا ۴Runner

فوررانر قبل از هر چیز یک آفرودر است

نسل جدید فوررانر روی همان فلسفه‌ای حرکت می‌کند که سال‌ها باعث شده این نام در بازار آمریکای شمالی و میان علاقه‌مندان آفرود اعتبار ویژه‌ای داشته باشد. در اینجا با یک کراس‌اوور بزرگ طرف نیستیم؛ معماری خودرو برای تحمل مسیرهای دشوار طراحی شده و سیستم چهارچرخ محرک، جعبه انتقال دو سرعته و کنترل الکترونیکی کشش، بخشی از پکیج فنی خودرو هستند.

در نسخه‌های چهارچرخ محرک فوررانر، سیستم انتقال قدرت امکان استفاده از دنده‌های High و Low را فراهم می‌کند. همین دنده سنگین یکی از تفاوت‌های بنیادی میان یک SUV آفرودی واقعی و کراس‌اووری است که صرفاً به سیستم AWD مجهز شده است. در مسیرهای بسیار سنگین، وقتی سرعت پایین می‌آید و نیاز به کنترل دقیق گشتاور افزایش پیدا می‌کند، Low Range به راننده اجازه می‌دهد با سرعت کمتر اما کنترل بسیار بیشتری حرکت کند.

برای بازار ایران این موضوع اهمیت زیادی دارد. مسیرهای کویری، شن‌زارها، سنگلاخ‌های کوهستانی و شیب‌های تند، محیط‌هایی نیستند که بتوان در آنها صرفاً به قدرت موتور یا سیستم کنترل کشش یک کراس‌اوور متکی بود.

۶۳۰ نیوتن‌متر؛ قدرتی که برای عبور ساخته شده است

موتور ۲.۴ لیتری توربوشارژ در فوررانر i-FORCE MAX شاید در نگاه اول در مقایسه با موتورهای شش یا هشت سیلندر قدیمی کوچک به نظر برسد، اما موتور الکتریکی در اینجا نقش مهمی دارد. مجموع خروجی سیستم به ۳۲۶ اسب‌بخار و ۶۳۰ نیوتن‌متر می‌رسد؛ یعنی فوررانر برای جبران کاهش حجم موتور، به سراغ گشتاور بالای قوای محرکه هیبریدی رفته است.

در آفرود، گشتاور همیشه مهم‌تر از عدد اسب‌بخار است. وقتی خودرو در سربالایی سنگی قرار گرفته یا یک چرخ در چاله افتاده، چیزی که اهمیت دارد توانایی ایجاد و کنترل گشتاور در سرعت پایین است، نه اینکه خودرو در ۶۰۰۰ دور چه مقدار قدرت تولید می‌کند.

اینجاست که موتور الکتریکی می‌تواند به فوررانر کمک کند. پاسخ سریع موتور برقی، توربوشارژر و گیربکس هشت سرعته در کنار یکدیگر باعث می‌شوند خودرو برای عبور از موانع نیاز به فشارهای ناگهانی روی پدال گاز نداشته باشد. این موضوع در مسیرهای لغزنده نیز اهمیت دارد، زیرا انتقال ناگهانی گشتاور می‌تواند باعث هرزگردی چرخ‌ها شود.

قفل دیفرانسیل؛ تفاوت یک آفرودر جدی با یک SUV نمایشی

یکی از مهم‌ترین تجهیزات تویوتا ۴Runner در نسخه‌های آفرودی، دیفرانسیل عقب قفل‌شونده الکترونیکی است. تویوتا این قابلیت را در تیپ‌های آفرودی مانند TRD Off-Road ارائه می‌کند و سیستم‌های کنترل کشش و Multi-Terrain Select نیز در کنار آن قرار می‌گیرند.

اهمیت این سیستم زمانی مشخص می‌شود که یکی از چرخ‌های عقب چسبندگی خود را از دست بدهد. در یک دیفرانسیل معمولی، اختلاف سرعت چرخ‌ها می‌تواند باعث شود بخش زیادی از توان به چرخی منتقل شود که اصطکاک کمتری دارد. قفل دیفرانسیل این امکان را فراهم می‌کند که دو چرخ عقب در شرایط مشخص با یکدیگر درگیر شوند و خودرو شانس بیشتری برای ادامه حرکت داشته باشد. به زبان ساده، فوررانر فقط تلاش نمی‌کند بفهمد کدام چرخ می‌لغزد؛ سخت‌افزار لازم برای مقابله با این وضعیت را نیز در اختیار دارد.

وقتی مسیر بدتر می‌شود، الکترونیک وارد بازی می‌شود

یکی از ویژگی‌های مهم فوررانر، سیستم Multi-Terrain Select است. این سیستم با تغییر نحوه واکنش پیشرانه، گیربکس و کنترل کشش، رفتار خودرو را با نوع سطح تطبیق می‌دهد. در کنار آن، Crawl Control نیز برای حرکت بسیار آهسته در مسیرهای دشوار طراحی شده است.

Crawl Control را می‌توان نوعی کروزکنترل آفرودی دانست؛ سیستمی که در سرعت‌های پایین، وظیفه کنترل گاز و ترمز را تا حد زیادی بر عهده می‌گیرد تا راننده بتواند بیشتر روی فرمان و انتخاب مسیر تمرکز کند. در شیب سنگی یا مسیرهای پر از دست‌انداز، این قابلیت می‌تواند فشار ذهنی راننده را کاهش دهد. تویوتا همچنین برای فوررانر قابلیت‌هایی مانند Multi-Terrain Monitor را ارائه کرده که به راننده در مشاهده موانع اطراف خودرو کمک می‌کند.

ارتفاع از سطح زمین؛ جایی که اندازه‌ها اهمیت پیدا می‌کنند

در آفرود، حتی قدرتمندترین موتور هم اگر خودرو نتواند از روی مانع عبور کند، چندان کمکی نخواهد کرد. ارتفاع کف خودرو از زمین، زاویه ورود و خروج و هندسه کلی بدنه نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

فوررانر در نسخه‌های مختلف خود اعداد متفاوتی دارد و در تیپ‌های آفرودی، ارتفاع و زوایای بدنه برای عبور از مسیرهای سخت بهینه شده‌اند. تویوتا برای برخی نسخه‌های جدید حتی زاویه ورود تا حدود ۳۲ درجه را اعلام کرده است.

این یعنی در برخورد با یک سربالایی تند، لبه سنگ یا گودال، دماغه خودرو کمتر در معرض گیرکردن قرار می‌گیرد. البته اینجا نباید از یک نکته مهم غافل شد: فوررانر با وجود توانایی بالا، همچنان خودرویی تقریباً پنج متری با وزن قابل توجه است. بنابراین در مسیرهای بسیار تنگ، ابعاد بدنه و فاصله محوری ۲۸۵۰ میلی‌متری باید مورد توجه قرار گیرد.در مقابل، همین ابعاد بزرگ یک مزیت مهم در سفرهای طولانی ایجاد می‌کند؛ کابین جادار، فضای بار مناسب و پایداری بهتر در مسیرهای سریع خاکی.

آفرود واقعی فقط عبور از صخره نیست

یکی از اشتباهات رایج در ارزیابی خودروهای آفرودی این است که همه چیز را به عبور از یک شیب سنگی خلاصه کنیم. فوررانر در ایران قرار است احتمالاً بیش از هر چیز در سفرهای طولانی، کویر، مسیرهای خاکی، جنگلی و کوهستانی مورد استفاده قرار گیرد.

در چنین شرایطی، پایداری شاسی، عملکرد سیستم تعلیق، کیفیت کنترل حرکات بدنه و توانایی خودرو در حفظ کشش اهمیت زیادی پیدا می‌کند. تعلیق فوررانر به‌گونه‌ای طراحی شده که ضمن حفظ قابلیت حرکت چرخ‌ها، بتواند ضربات مسیرهای نامناسب را نیز مدیریت کند. در برخی نسخه‌های آفرودی، تویوتا حتی از کمک‌فنرهای Bilstein و مکانیزم قطع اتصال میل تعادل استفاده می‌کند تا آزادی حرکت چرخ‌ها افزایش پیدا کند.

این ویژگی در مسیرهای موسوم به Cross-Axle اهمیت ویژه‌ای دارد؛ یعنی جایی که یک چرخ در بالا و چرخ مقابل در پایین قرار می‌گیرد و خودرو نیاز دارد چرخ‌ها را تا حد امکان روی سطح نگه دارد.

فوررانر برای ایران چقدر منطقی است؟

در بازار ایران، فوررانر در جایگاهی بسیار خاص قرار می‌گیرد. از یک طرف خودروهایی مانند پرادو و لندکروزر سابقه بسیار طولانی در بازار کشور دارند و از طرف دیگر، نسل جدیدی از SUVهای چینی مانند تانک ۵۰۰ و ۷۰۰ با قدرت بالا و تجهیزات فراوان وارد رقابت شده‌اند.

مزیت فوررانر این است که برخلاف بسیاری از خودروهای جدید، فلسفه ساخت آن از ابتدا بر قابلیت آفرود استوار بوده است. این موضوع برای خریدار ایرانی که خودرو را برای سفرهای خارج جاده‌ای می‌خواهد، اهمیت زیادی دارد.

از طرف دیگر، نباید انتظار داشت فوررانر در همه شرایط از یک خودروی سبک‌تر یا یک آفرودر تخصصی بهتر باشد. وزن، ابعاد و قیمت بالای خودرو عواملی هستند که استفاده از آن را در مسیرهای بسیار سخت پرریسک‌تر می‌کنند. ضمن اینکه در ایران، دسترسی به قطعات تخصصی، لاستیک مناسب و خدمات فنی مربوط به سیستم هیبریدی نیز موضوعی است که خریدار باید در نظر بگیرد.

با این حال، ترکیب موتور ۲.۴ لیتری توربو، سیستم i-FORCE MAX، گشتاور ۶۳۰ نیوتن‌متری، گیربکس هشت سرعته، سیستم چهارچرخ محرک، کنترل کشش و تجهیزات تخصصی آفرود، فوررانر را به یکی از معدود خودروهای وارداتی بازار ایران تبدیل می‌کند که واقعاً می‌توان برای یک سفر جدی روی توانایی‌های خارج جاده‌ای آن حساب کرد.

جمع‌بندی؛ ساخته شده برای جاده‌ای که وجود ندارد

تویوتا فوررانر را می‌توان محصولی دانست که هنوز تسلیم یک روند مهم در صنعت خودرو نشده است؛ روندی که بسیاری از SUVها را به خودروهای شهری بزرگ و لوکس تبدیل کرده است.

فوررانر همچنان به راننده یادآوری می‌کند که یک SUV می‌تواند برای کاری فراتر از رفت‌وآمد روزانه ساخته شود. در نسخه i-FORCE MAX وارداتی آذریوردسال، این فلسفه با قدرت ۳۲۶ اسب‌بخار، گشتاور ۶۳۰ نیوتن‌متر و مجموعه‌ای از تجهیزات واقعی آفرودی ترکیب شده است.

به همین دلیل شاید بهترین تعریف برای فوررانر این باشد: خودرویی که قرار نیست شما را فقط تا مقصد برساند؛ قرار است امکان انتخاب مقصد را هم بیشتر کند. جاده آسفالت برای آن نقطه شروع سفر است، نه پایان آن.