منتشر شده در ۱۸ دی ۱۴۰۴ ساعت ۱۵:۳۰
بحران ارز، انبارهای خالی و قیمتگذاری دستوری، صنعت تایر ایران را به توقف نزدیک کرده و تولیدکنندگان را با ریسک ورشکستگی مواجه ساخته است.
صنعت تایر ایران در شرایطی قرار گرفته که ترکیبی از بحران ارزی، انبارهای خالی و بلاتکلیفی سیاستگذاری، ادامه تولید را با تردید جدی مواجه کرده است؛ وضعیتی که به گفته فعالان این صنعت، مستقیماً از شکاف عمیق میان تصمیمات رسمی و واقعیتهای اجرایی ناشی میشود و هشدار میدهد که تولیدکنندگان در صورت تداوم این روند، در آستانه ورشکستگی قرار خواهند گرفت.
تخصیصهای ارزی روی کاغذ؛ ارز ناچیز در عمل
سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با انتقاد از روند تخصیص ارز به واحدهای تولیدی اعلام کرده است که در برخی موارد، تخصیصهایی در حد ۵۰ میلیون دلار به کارخانهها داده شده و ریال این مبالغ نیز از تولیدکنندگان دریافت شده، اما در عمل تنها حدود ۱۸۰ هزار دلار ارز به آنها تحویل شده و مابقی تخصیصها بلاتکلیف باقی مانده است. به گفته او، این روند باعث شده کارخانهها ماهها امکان واردات مواد اولیه را از دست بدهند و عملاً چرخه تأمین تولید مختل شود.
انبارهای خالی و توقف تأمین ارز
تنها؛ با اشاره به کاهش شدید موجودی مواد اولیه صنایع تصریح کرده است که اکنون بسیاری از کارخانهها با انبارهای خالی مواجهاند؛ چراکه چندین ماه است امکان تأمین ارز از تالار مبادله ارزی وجود ندارد. این موضوع ظرفیت تولید واحدهای تایرسازی را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار داده و خطر توقف خطوط تولید را افزایش داده است.
بنبست رسمی در صنعت تایر و ارجاع به بازار آزاد
به گفته سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر، آخرین پیگیریهای برخی کارخانهها با پاسخ روشنی همراه بوده است: «اساساً مبادلهای وجود ندارد» و به تولیدکنندگان اعلام شده که ارز مورد نیاز خود را از بازار آزاد تأمین کنند. این در حالی است که حتی نرخهای اعلامی مانند ۱۳۲ هزار تومان نیز در بازار آزاد بهصورت واقعی در دسترس نیست و تولیدکنندگان ناچارند ارز مورد نیاز خود را با قیمتهای بالاتر و ناپایدار تهیه کنند؛ موضوعی که هزینه تولید را به شدت افزایش میدهد.
واردات بدون انتقال ارز؛ فشار مضاعف بر بازار
سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با اشاره به آزاد شدن واردات بدون انتقال ارز تأکید کرده است که این سیاست به طور طبیعی فشار تقاضا را به بازار آزاد ارز منتقل میکند. در چنین شرایطی و با توجه به محدود بودن منابع بازار آزاد، افزایش نرخ ارز و تشدید نوسانات قیمتی کاملاً قابل پیشبینی خواهد بود. فعالان این صنعت معتقدند که این روند نه تنها کمکی به ثبات بازار نمیکند، بلکه هزینه تولید داخلی را بیش از پیش افزایش میدهد.
آزادسازی اقتصاد راه و روش خود را دارد
همانطور که در دیگر اخبار و تحلیلها بارها گفته شده، آزادسازی و حذف محدودیتهای اقتصادی باید با یک برنامه دقیق، کوتاه، سریع و همهجانبه انجام شود تا بیشترین بازخورد و تأثیر مثبت ممکن را داشته باشد؛ چراکه در غیر این صورت، نه تنها مشکلات حل نمیشوند، بلکه با توجه به تجربه جهانی، افزایش نیز مییابند. نمونه بارز این مشکل در حوزه تولید و واردات تایر و مواد اولیه آن رخ داده است؛ روندی که تنها مشکلات تولید را تا سرحد توقف خطوط تولید افزایش داده و انبارهایی را که پر شده بودند، به دلیل نیاز بازار خالی کرده است. در نتیجه، اگر دولت و حاکمیت نتوانند اقدامی انجام دهند که قیمت دلار در بازار آزاد ارز تنها یک قیمت داشته باشد و آن قیمت هم بر مبنای واقعیت روز و لحظه بازار تعیین شود، با شرایطی بهمراتب سختتر و پیچیدهتر مواجه خواهیم شد که هر لحظه ما را به فروپاشی اقتصادی نزدیکتر خواهد کرد.
بلاتکلیفی قیمتگذاری؛ قفل دوم صنعت
در کنار بحران ارزی، صنعت تایر همچنان با معضل قیمتگذاری دستوری دستوپنجه نرم میکند. سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر با اشاره به افزایش شدید هزینههای تولید اعلام کرده است که تکلیف قیمتگذاری این صنعت هنوز مشخص نیست و با قیمتهای مصوب فعلی، امکان فروش اقتصادی و ادامه تولید وجود ندارد. این وضعیت فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و سودآوری و حتی بقای برخی واحدهای تولیدی را با ابهام مواجه ساخته است.
دولتی که درس نمیگیرد
جالب است که دولت، وزارت صمت و نهادهای نظارتی هیچگاه از تجربیات خود درس نمیگیرند. سالیان سال است که در ایران، خودروسازی به دلیل قیمتگذاری دستوری با زیانهای انباشته هولناک مواجه است و تازه مدتی اندک است که دولت و نهادهای مربوطه با هزاران شرط و چالش در حال عبور از این مشکل هستند. حال در این شرایط، این بار باز هم در حال تکرار این الگوی اشتباه و اسفناک در مورد تایر هستند؛ آن هم در شرایطی که ارز را تکنرخی کردهاند. بدیهی است که هیچ تولیدکنندهای در ابتدا دست به اقدام نمیزند و در صورت اجبار به تولید دستوری، پس از مدتی کوتاه، دیگر توان تولید نخواهد داشت و با ورشکستگی کامل مواجه خواهد شد. بنابراین، دولت و تمام نهادهای مرتبط با قیمتگذاری باید حداقل یکبار تکلیف خود را برای سیاستگذاری قیمتی تمام کالاها با بررسی دقیق مشخص کنند تا هم مردم و هم تولیدکنندگان بتوانند در این شرایط جانفرسا، فکری برای معاش روزمره خود بکنند.
مطالبه صریح تولیدکنندگان
در چنین شرایطی، مطالبه فعالان صنعت تایر روشن است: خروج کامل این صنعت از شمول قیمتگذاری دستوری؛ چه در بخش تولید و چه در بخش واردات. به گفته آنها، رقابت در عرضه میتواند به طور طبیعی بازار را متعادل کند و ادامه سیاستهای قیمتی غیرواقعی، تنها به تضعیف تولید داخلی و تعمیق بحران منجر خواهد شد.
