منتشر شده در ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۰۰
صنعت خودروهای برقی چین با سرعتی خیره کننده در حال حرکت است. شاید در نگاه اول این موضوع جذاب به نظر برسد، اما باید از یک زاویه دیگر نیز به آن نگاه کرد. این سرعت سرسام آور به تدریج در حال ایجاد نگرانی در بخش های مختلف است، چرا که باعث ایجاد تهدیدهای جدید و متفاوتی می شود.
به گزارش آخرین خودرو، رئیس هیئت مدیره شرکت معروف CATL که بزرگ ترین تولیدکننده باتری خودروهای برقی جهان به شمار می رود، هشدار داده کوتاه شدن زمان توسعه خودروها و رقابت شدید قیمتی در بازار چین می تواند به مشکلات جدی در کیفیت باتری ها منجر شود آقای. رابین زنگ در جریان سخنرانی اصلی خود در کنفرانس World Power Battery که چند روز قبل در شهر یی بین استان سیچوان برگزار شد، اعلام کرد تنها در سال ۲۰۲۶ بیش از ۶۰۰ مدل خودرو جدید در چین عرضه شده است!
به گفته آقای زنگ، تلاش خودروسازان برای کوتاه کردن چرخه های توسعه و اعتبارسنجی محصولات جهت رسیدن به چنین سرعتی، باعث شده بعضی از باتری های تولیدی با خرابی عمده مواجه شوند. وی از پرداختن به جزئیات یا نام بردن از خودروسازان یا شرکت های تولیدکننده باتری که با مشکل کیفی روبرو شده اند، اجتناب کرده است.
حرکت بازار خودروی چین روی لبه تیغ
بازار خودروهای برقی چین در سال های اخیر به یک میدان رقابتی بی سابقه تبدیل شده است. خودروسازان چینی نه تنها در تلاش هستند سریع تر از رقبا مدل های جدید خود را عرضه کنند، بلکه با به راه انداختن جنگ قیمتی شدید می خواهند بیشتر از رقیبان دل مشتریان را بدست بیاورند.
طبق اطلاعات منتشرشده، فشار قیمت در بازار خودروهای برقی چین همچنان ادامه دارد. داده های جدید نشان می دهند قیمت برخی خودروهای برقی اقتصادی و پرتیراژ چینی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ کاهش پیدا کرده است. از سوی دیگر، قیمت سلول های باتری لیتیوم آهن فسفات یا LFP نیز به کمتر از ۰.۳۵ یوان به ازای هر وات ساعت، معادل حدود ۰.۰۴۹ دلار رسیده است.
این شرایط تصویری روشن از فشار هزینه بر خودروسازان و تامین کنندگان قطعات و باتری ارائه می کند. با این حال، باید توجه داشت که کاهش قیمت خودرو یا باتری به تنهایی نمی تواند به عنوان دلیل مستقیم خرابی باتری ها در نظر گرفته شود و رابطه علت و معلولی مستقیمی میان این دو موضوع در گزارش ها اثبات نشده است.
تردیدها درباره کیفیت باتری خودروهای برقی چینی
بازار خودروهای برقی چین پیش از این نیز شاهد پرونده های مرتبط با کیفیت باتری بوده است و مشکلات اخیر تنها به هشدار CATL محدود نمی شوند. در دسامبر ۲۰۲۵، شرکت Viridi E-Mobility Technology که یکی از زیرمجموعه های جیلی محسوب می شود، از کمپانی سان وودا (تأمین کننده باتری برای محصولات اپل) شکایت کرد. موضوع این شکایت، ادعای وجود نقص کیفی در سلول های باتری تولیدی بین ژوئن ۲۰۲۱ تا دسامبر ۲۰۲۳ بود. این شرکت در ابتدا خواستار دریافت ۲.۳۱ میلیارد یوان، معادل حدود ۳۲۳ میلیون دلار، خسارت شده بود. اما در ادامه این پرونده با توافق طرفین مبنی بر پرداخت رقمی معادل حدود ۸۹ میلیون دلار از سوی سان وودا به عنوان غرامت بسته شد.
پرونده مهم دیگری نیز به باتری های ساخت شرکت CALB مربوط می شود. در گزارش مربوط به ماه جولای، مشخص شد مشکلات مربوط به سلول های باتری این شرکت حدود ۲۱۳,۰۰۰ دستگاه خودرو جی ای سی آیون را تحت تأثیر قرار داده است. مالکان برخی از این خودروها از باد کردن باتری، افت توان و مشکلات دیگر شکایت کرده بودند. این مسئله به دلیل تغییر شکل برخی سلول ها و ایجاد حالتی خمیده، به جنجال «باتری موزی» معروف شد! پس از بالا گرفتن این ماجرا، شرکت CALB برنامه هایی برای اصلاح فرایندهای کنترل کیفیت و افزایش اقدامات بازرسی تدوین کرد.
اثر بشکه در دنیای باتری
یکی از مهم ترین بخش های سخنان رابین زنگ به موضوع نرخ خرابی در تولید انبوه سلول های باتری اختصاص داشت. او معتقد است استانداردهای متداولی مانند نرخ خرابی بر اساس PPM یا «تعداد قطعات معیوب در هر یک میلیون قطعه» برای صنعت باتری خودروهای برقی در مقیاس بسیار بزرگ کافی نیستند.
یک باتری خودرو برقی از تعداد زیادی سلول تشکیل می شود که به صورت سری و موازی به یکدیگر متصل شده اند. در چنین ساختاری، مفهومی با عنوان «اثر بشکه» اهمیت زیادی پیدا می کند.
در اثر بشکه، عملکرد کلی مجموعه می تواند تحت تاثیر ضعیف ترین بخش قرار بگیرد. در یک پک باتری نیز ظرفیت قابل استفاده، رفتار شارژ و حتی پایداری حرارتی مجموعه سلول های متصل به صورت سری می تواند توسط سلولی با کمترین ظرفیت یا بیشترین مقاومت داخلی محدود شود.
به عنوان مثال، اگر نرخ خرابی تنها ۱ PPM باشد، یعنی از هر یک میلیون سلول یک سلول معیوب باشد، در تولید یک میلیارد سلول امکان ورود حداکثر ۱,۰۰۰ سلول معیوب به جریان تولید وجود خواهد داشت. CATL اعلام کرده که هدف کنترل تولید این شرکت برای سلول های باتری بسیار سخت گیرانه تر است. این شرکت نرخ هدف خود را حداکثر یک سلول معیوب در هر یک میلیارد سلول تعیین کرده است.
استاندارد جدید چین برای نمایش وضعیت باتری خودروهای برقی
چین در کنار تمرکز بر کیفیت تولید، در زمینه نمایش اطلاعات وضعیت باتری نیز استاندارد جدیدی تدوین کرده است. این استاندارد جدید، الزامات مربوط به دقت نمایش یا به اختصار SOAE و همچنین اطلاعات مرتبط با وضعیت باتری و نمایش برد مجازی خودرو را مشخص می کند. بر اساس گزارش های قبلی، این استاندارد جدید محدودیت خطای ۵ درصدی را برای برخی اطلاعات مرتبط با وضعیت باتری و نمایش انرژی در نظر گرفته است. این موضوع نشان می دهد که تمرکز صنعت خودروهای برقی تنها بر تولید سلول و پک باتری نیست و دقت اطلاعاتی که به راننده نمایش داده می شود نیز به بخشی از استانداردهای جدید تبدیل شده است.
چین پیشگام در زمینه تولید باتری
هشدارهای رئیس هیئت مدیره CATL در شرایطی مطرح می شود که شرکت های چینی تولیدکننده باتری اکنون بیش از ۷۰ درصد بازار جهان را در اختیار دارند. بر اساس داده های SNE Research، میزان نصب باتری در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ در دنیا به ۶۰۸ گیگاوات ساعت رسیده و بین ۱۰ شرکت بزرگ از نظر حجم نصب، نام ۷ شرکت چینی دیده می شود. در چنین مقیاس عظیمی، حتی نرخ خرابی بسیار پایین نیز می تواند به معنای تعداد قابل توجهی سلول معیوب باشد.
با این حال، وجود یک سلول معیوب در جریان تولید لزوماً به معنای خرابی خودرو در دنیای واقعی نیست. مراحل مختلف بازرسی، سیستم مدیریت باتری یا BMS و کنترل های سطح پک باتری می توانند برخی حالت های خرابی را پیش از رسیدن به مصرف کننده شناسایی یا اثرات آنها را کاهش دهند.
یکی از نکات مهم در بحث کیفیت باتری خودروهای برقی، تفاوت میان قابلیت اطمینان یک سلول باتری و ایمنی کامل خودرو است. برای مثال، آزمایش هایی مانند نفوذ شی نوک تیزی مثل میخ در سلول باتری، معمولاً توانایی سلول برای مقابله با اتصال کوتاه داخلی و کنترل پیامدهای آن را در شرایط آزمایشگاهی بررسی می کنند. اما چنین آزمایشی به تنهایی نمی تواند نشان دهد که یک پک باتری کامل در شرایط تصادف واقعی خودرو چه عملکردی خواهد داشت.
در یک تصادف واقعی، پک باتری ممکن است با تغییر شکل دینامیکی، آسیب به محفظه باتری، نفوذ اجسام خارجی یا آسیب به سیستم خنک کننده مواجه شود. این شرایط با آزمایش یک سلول منفرد در محیط کنترل شده تفاوت قابل توجهی دارد.
هشداری که باید جدی گرفته شود
هشدار CATL را باید بیشتر به عنوان زنگ خطری درباره تعادل میان سرعت توسعه محصول و کنترل کیفیت در صنعت خودروهای برقی چین در نظر گرفت؛ صنعتی که گاهی سرعت عرضه مدل های جدید در آن به حدی بالاست که دنبال کردن نام خودروهای تازه معرفی شده از دنبال کردن سریال های روزانه هم سخت تر می شود!
