منتشر شده در ۰۳ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۶:۰۰
بازار خودرو چین مدتی است که روندی نزولی را در پیش گرفته و دیگر خبری از آن رشدهای بعضاً هیجانی نیست. طبق داده های موجود، این روند در جولای ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته و بزرگ ترین بازار خودرویی دنیا برای دهمین ماه متوالی با کاهش فروش مواجه شده است. اما نکته تأمل برانگیز اینکه با وجود افت تقاضا در بازار داخلی، میزان صادرات افزایش یافته و خودروسازان چینی توانسته اند محصولات بیشتری را راهی سایر کشورها کنند.
در حالی که فروش خودروهای سواری در بازار داخلی چین نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود یک پنجم کاهش پیدا کرده، صادرات خودرو این کشور تقریباً دو برابر شده است. این دوگانگی، تصویری متفاوت از صنعت خودروی چین ارائه می دهد؛ نمایشگاه های داخلی با تقاضای ضعیف تر دست و پنجه نرم می کنند، اما در همان زمان پایانه های صادراتی انباشته از خودروهایی هستند که راهی بازارهای خارجی می شوند. این شرایط اکنون به یک آزمون جدی برای خودروسازان سنتی تبدیل شده است؛ شرکت هایی که سال ها چین را یکی از مهم ترین محرک های سودآوری خود می دانستند.
از سوی دیگر، خودروسازان چینی تلاش می کنند با تکیه بیشتر بر مشتریان خارجی، ظرفیت تولید کارخانه های خود را حفظ نمایند. از خودروهای برقی کوچک گرفته تا کامیون های سنگین برقی، اکنون طرفداران خود را در نقاط مختلف جهان دارند. در سوی مقابل، برندهای بین المللی با کاهش سهم بازار خود در چین و افزایش رقابت از سوی خودروسازان چینی در اروپا و سایر بازارهای جهان مواجه هستند.
سقوط بازار خودرو چین در داخل در مقابل جهش صادرات
بر اساس داده های جولای ۲۰۲۶ انجمن خودروهای سواری چین، فروش خودروهای سواری در بازار داخلی این کشور با کاهش حدود ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته، به حدود ۱.۴۷ میلیون دستگاه رسیده است. همانطور که در ابتدا نیز اشاره کردیم، این دهمین ماه متوالی است فروش خودروهای سواری در چین نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش می یابد. چنین روندی نشان می دهد ضعف تقاضا در بزرگ ترین بازار خودروی جهان دیگر یک اتفاق مقطعی نیست.
اما در بخش صادرات، داستان کاملاً متفاوت است. صادرات خودرو چین در ماه جولای نزدیک با رشد ۹۰ درصدی به حدود ۱ میلیون دستگاه رشد کرده است. بنابراین در شرایطی که مصرف کننده چینی تمایل کمتری به خرید خودرو دارد، خودروسازان این کشور بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید خود را با ارسال خودرو به بازارهای خارجی فعال نگه داشته اند.
سهم بالای خودروهای برقی از میزان صادرات
خودروهای برقی بخش مهمی از این تغییر مسیر را بر عهده دارند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، فروش کلی خودرو در چین نسبت به سال ۲۰۲۵ کاهش داشته، اما خودروسازان چینی حدود ۲.۴ میلیون دستگاه خودروی برقی را به بازارهای خارجی ارسال کرده اند. این رقم تقریباً با کل صادرات خودروهای برقی چین در سال ۲۰۲۵ برابری می کند. با توجه به شرایط موجود باید گفت خودروسازان چینی دیگر بازار داخلی را تنها موتور رشد آینده خود نمی دانند و به تدریج کل جهان را به عنوان بازار هدف و عامل اصلی رشد خود در نظر می گیرند. این تغییر استراتژی اهمیت زیادی دارد. چین طی سال های گذشته ظرفیت عظیمی در زمینه تولید خودروهای برقی، باتری و فناوری های مرتبط ایجاد کرده و اکنون کاهش تقاضای داخلی باعث شده شرکت ها برای استفاده از این ظرفیت، بازارهای خارجی را با جدیت بیشتری دنبال کنند.
جیلی نمونه بارز چرخش چین به سمت صادرات
شرکت جیلی یکی از بهترین نمونه ها برای مشاهده این تغییر استراتژی محسوب می شود. صادرات جیلی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۷۴,۰۰۰ دستگاه خودرو رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۱۵۰ درصد افزایش دارد. نکته قابل توجه اینکه صادرات جیلی در تنها شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ از کل صادرات این شرکت در سال ۲۰۲۵ عبور کرده است. جیلی در ادامه این روند، هدف صادراتی خود برای کل سال را به حدود ۹۲۰,۰۰۰ دستگاه خودرو افزایش داده است. البته این رشد با حمایت های دولتی نیز همراه بوده است؛ موضوعی که مقام های اروپایی نسبت به آن انتقاد دارند و معتقدند این نوع حمایت می تواند شرایط رقابت، تجارت و حاشیه سود در بازارهای بین المللی را تحت تاثیر قرار دهد.
خودروسازان قدیمی در چین زیر فشار دوگانه قرار گرفته اند
افت بازار چین برای خودروسازان قدیمی یک مشکل ساده و تک بعدی نیست. این شرکت ها از دو طرف تحت فشار قرار دارند. در داخل چین، برندهای آلمانی مانند مرسدس بنز، فولکس واگن و ب ام و درگیر یک جنگ قیمتی شدید در بخش خودروهای برقی هستند و به طور همزمان سهم آنها از بازاری که خود نیز کوچک تر شده، کاهش پیدا می کند. این وضعیت یادآور چالشی است که پیش از این جنرال موتورز نیز با آن مواجه شده بود و در نهایت به تصمیم این شرکت برای کاهش حضور شورولت در چین منجر شد. حالا با رشد صادرات چینی ها، مشکل برای برندهای قدیمی این است که دیگر فشار رقابتی فقط در داخل چین باقی نمی ماند.
یوروش چینی ها به بازارهای جهانی
خودروهای برقی چینی اکنون با سرعت بیشتری وارد بازارهایی می شوند که در گذشته قلمرو نسبتاً امن برندهای سنتی بودند. اروپا یکی از مهم ترین نمونه ها است. افزایش حضور خودروسازان چینی در بازار خودروهای برقی اروپا باعث شده جدول فروش این قاره نیز به تدریج تغییر کند و برندهای چینی سهم بیشتری به دست آورند.
این موضوع برای خودروسازانی که به حجم بالای فروش جهانی وابسته هستند، اهمیت ویژه ای دارد. آنها برای تامین هزینه توسعه نسل های بعدی خودروها، به فروش در بازارهای بزرگ و حفظ حاشیه سود نیاز دارند؛ اما اکنون باید خود را برای حاشیه سود کمتر یا حتی از دست دادن بخشی از سهم بازار آماده کنند. در همین حال، گزارش های مختلف نشان می دهند که صنعت خودرو در حال رشد است، اما بسیاری از شرکت ها همچنان از فروش خودروهای برقی سود قابل توجهی کسب نمی کنند. این امر شرایط را برای خودروسازان سنتی پیچیده تر می کند. از یک سو باید میلیاردها دلار برای توسعه خودروهای برقی، پلتفرم های جدید و باتری سرمایه گذاری کنند و از سوی دیگر، رقابت قیمتی باعث می شود بازگشت سرمایه این پروژه ها دشوارتر شود.
در چنین شرایطی، شرکت هایی مانند جیلی تلاش می کنند بخشی از سود مورد نیاز خود را از بازارهای خارجی به دست آورند؛ یعنی اگر بازار داخلی دیگر موتور رشد نیست، بازار جهانی باید این نقش را بر عهده بگیرد.
چرا افت بازار چین برای خودروسازان بزرگ دنیا مهم است؟
چین برای بسیاری از خودروسازان بزرگ جهان فقط یک بازار فروش معمولی نیست. این کشور سال ها یکی از مهم ترین منابع درآمد و سود برندهایی مانند تویوتا، فولکس واگن، ب ام و و مرسدس بنز بوده است. اما قواعد بازی تغییر کرده؛ مصرف کنندگان چینی اکنون انتخاب های بیشتری دارند و برندهای داخلی این کشور در زمینه خودروهای برقی، فناوری های کابین، سیستم های رانندگی هوشمند و قیمت گذاری رقابتی پیشرفت چشمگیری داشته اند. در نتیجه، خودروسازان خارجی نه تنها با کاهش تقاضا مواجه شده اند، بلکه باید برای مشتریانی رقابت کنند که گزینه های داخلی قدرتمندتری نسبت به گذشته پیش روی آنها قرار دارد. در عین حال، همان خودروهایی که شرکت های چینی در کارخانه های خود تولید می کنند، به بازارهای خارجی نیز ارسال می شوند و رقبای قدیمی را در زمین خودشان به چالش می کشند.
ورود صنعت خودرو به مرحله جدیدی از تغییرات بنیادین
آنچه امروز در بازار خودرو چین اتفاق می افتد، فقط کاهش فروش یک یا چند ماه نیست. افت متوالی فروش داخلی در کنار جهش صادرات نشان می دهد که ساختار صنعت خودرو چین در حال تغییر است. خودروسازان چینی برای حفظ ظرفیت تولید، بازارهای خارجی را جدی تر از گذشته دنبال می کنند. خودروهای برقی، کامیون های برقی و محصولات ارزان قیمت از مهم ترین ابزارهای آنها برای ورود به بازارهای جدید هستند.
در مقابل، برندهای قدیمی باید تصمیم های دشواری درباره آینده محصولات خود بگیرند. برخی مدل ها احتمالاً حذف خواهند شد، بعضی کارخانه ها ممکن است با کاهش ظرفیت مواجه شوند و سرمایه گذاری های آینده بیش از گذشته به سمت پلتفرم مخصوص خودروهای برقی و فناوری های نرم افزاری هدایت خواهد شد. می توان گفت که رقابت دیگر فقط بر سر فروش بیشتر خودرو نخواهد بود؛ بلکه اینکه کدام شرکت می تواند هزینه توسعه فناوری های آینده را با کمترین فشار مالی تامین کند، اهمیت بالاتری پیدا خواهد کرد.
افت ۲۰ درصدی فروش خودروهای سواری در چین در کنار رشد نزدیک به ۹۰ درصدی صادرات نشان می دهد که چین در حال تبدیل شدن از یک بازار مصرفی عظیم به یک پایگاه صادراتی جهانی است. اگر این روند ادامه پیدا کند، خودروسازان چینی می توانند کاهش تقاضای داخلی را با توسعه بازارهای خارجی جبران کنند. این اتفاق در شرایطی می افتد که خودروسازان سنتی سنتی همزمان در چین سهم خود را از دست می دهند و در بازارهای خودشان با رقبای چینی مواجه می شوند. چنین وضعیتی احتمالاً موج تازه ای از ادغام، کاهش تعداد مدل های کم فروش، تعطیلی یا تغییر کاربری برخی کارخانه ها و انتقال سرمایه به سمت پلتفرم های برقی را به دنبال خواهد داشت. به بیان ساده، صنعت خودرو وارد دوره ای شده که در آن ظرفیت تولید، فناوری و قیمت گذاری به تنهایی کافی نیست؛ شرکت ها باید بتوانند در مقیاس جهانی با خودروسازان چینی رقابت کنند، چیزی که شاید یکی از سخت ترین آزمون های چند دهه اخیر صنعت خودرو باشد.
