بازار؛ گروه صنعت: رکوردشکنی «زوتوپیا ۲» در هالیوود، سلطه جهانی «نژا ۲» و در کنار آن، رشد تدریجی اما معنادار انیمیشنهای ایرانی در جشنوارهها و بازارهای بینالمللی، همگی نشانه یک تحول ساختاری در صنعت انیمیشن جهاناند. صنعتی که تا یک دهه پیش بهطور کامل در اختیار استودیوهای انگلیسیزبان بود، امروز به میدانی چندقطبی تبدیل شده که در آن، زبان، جغرافیا و حتی بودجههای کلان دیگر تضمینکننده موفقیت نیستند.
صنعتی که تا یک دهه پیش بهطور کامل در اختیار استودیوهای انگلیسیزبان بود، امروز به میدانی چندقطبی تبدیل شده که در آن، زبان، جغرافیا و حتی بودجههای کلان دیگر تضمینکننده موفقیت نیستند.
زوتوپیا ۲ و تثبیت قدرت هالیوود در نظم جدید رقابتی
موفقیت «زوتوپیا ۲» با عبور از فروش جهانی ۱.۷ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۴ خورشیدی، نشان داد هالیوود هنوز بازیگر مسلط بازار انیمیشن تجاری است. این انیمیشن توانست رکورد «درون و بیرون ۲» را بشکند و عنوان پرفروشترین انیمیشن تاریخ هالیوود را به نام خود ثبت کند. سرعت رسیدن به فروش یک میلیارد دلاری، که آن را به سریعترین انیمیشن تاریخ در این شاخص تبدیل کرد، بیانگر قدرت شبکه توزیع جهانی، بازاریابی هدفمند و برندسازی بلندمدت دیزنی است.
در بازار چین، «زوتوپیا ۲» رکورد پرفروشترین انیمیشن خارجی را ثبت کرد؛ بازاری که در دهه ۱۴۰۰ خورشیدی به یکی از حساسترین میدانهای رقابت سینمایی جهان تبدیل شده است. با این حال، همین موفقیت هالیوود در چین، در کنار رشد آثار بومی و غیرانگلیسیزبان، نشان میدهد که برتری هالیوود دیگر مطلق نیست و در حال تبدیل شدن به برتری نسبی در یک فضای رقابتی پیچیدهتر است.
«نژا ۲» با فروشی فراتر از ۲.۲ میلیارد دلار، جایگاه پرفروشترین انیمیشن تاریخ جهان را متعلق به خود کرده است؛ رکوردی که عملاً انحصار چند دههای هالیوود را درهم شکست. این انیمیشن چینی، با تکیه بر اسطورههای بومی و روایت مدرن، توانست مخاطب داخلی عظیم چین را بسیج کند و همزمان در بازارهای بینالمللی نیز حضوری مؤثر داشته باشد.
نژا ۲؛ اوجگیری انیمیشن غیرانگلیسیزبان و شکستن انحصار تاریخی
در مقیاس جهانی، «نژا ۲» با فروشی فراتر از ۲.۲ میلیارد دلار، جایگاه پرفروشترین انیمیشن تاریخ جهان را حفظ کرده است؛ رکوردی که عملاً انحصار چند دههای هالیوود را درهم شکست. این انیمیشن چینی، با تکیه بر اسطورههای بومی و روایت مدرن، توانست مخاطب داخلی عظیم چین را بسیج کند و همزمان در بازارهای بینالمللی نیز حضوری مؤثر داشته باشد.
موفقیت «نژا ۲» نشان داد که یک اثر غیرانگلیسیزبان میتواند بدون وابستگی به بازار آمریکای شمالی، به فروش تاریخی دست یابد. این تحول، پیام روشنی برای صنعت جهانی دارد: بازارهای داخلی بزرگ، اگر با کیفیت فنی و روایت جذاب همراه شوند، میتوانند توازن قدرت جهانی را تغییر دهند. این الگو، الهامبخش بسیاری از کشورها، از جمله ایران، برای سرمایهگذاری جدیتر در انیمیشن شده است.
این تحول، پیام روشنی برای صنعت جهانی دارد: بازارهای داخلی بزرگ، اگر با کیفیت فنی و روایت جذاب همراه شوند، میتوانند توازن قدرت جهانی را تغییر دهند. این الگو، الهامبخش بسیاری از کشورها، از جمله ایران، برای سرمایهگذاری جدیتر در انیمیشن شده است.
چین و بازارهای نوظهور؛ میدان اصلی نبرد انیمیشنها
چین در دهه اخیر به مرکز ثقل بازار جهانی انیمیشن تبدیل شده است. آمارهای تازه نشان میدهد بیش از ۳۰ درصد فروش جهانی انیمیشنها به این بازار وابسته است؛ رقمی که آن را به تعیینکنندهترین میدان رقابت بدل کرده است. رکوردشکنی همزمان «زوتوپیا ۲» بهعنوان انیمیشن خارجی و «نژا ۲» بهعنوان محصول بومی، نشاندهنده دو مسیر متفاوت اما همزمان موفق در این بازار است.
در کنار چین، سایر بازارهای نوظهور آسیایی و خاورمیانه نیز بهتدریج اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. این فضا، فرصت بیسابقهای برای کشورهایی ایجاد کرده که پیشتر در حاشیه صنعت انیمیشن قرار داشتند. ایران نیز در همین بستر، آرام اما پیوسته، در حال تثبیت جایگاه خود بهعنوان یک بازیگر فرهنگی معتبر، هرچند نه تجاری در مقیاس هالیوود، است.
در کنار چین، سایر بازارهای نوظهور آسیایی و خاورمیانه نیز بهتدریج اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. این فضا، فرصت بیسابقهای برای کشورهایی ایجاد کرده که پیشتر در حاشیه صنعت انیمیشن قرار داشتند. ایران نیز در همین بستر، آرام اما پیوسته، در حال تثبیت جایگاه خود بهعنوان یک بازیگر فرهنگی معتبر است.
تغییر ذائقه مخاطب جهانی و نقش ایران در این تحول
مخاطب جهانی امروز، بیش از گذشته به تنوع فرهنگی و روایتهای متفاوت علاقهمند است. این تغییر ذائقه، که بهویژه در میان نسل جوان دهههای ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ خورشیدی دیده میشود، باعث شده زبان انگلیسی دیگر شرط لازم برای دیدهشدن نباشد. موفقیت «نژا ۲» و استقبال از انیمیشنهای هنری اروپایی و آسیایی، گواه این تحول است.
در همین چارچوب، انیمیشنهای ایرانی نیز توانستهاند جایگاهی قابل توجه در جشنوارههای معتبر جهانی به دست آورند. آثاری چون «پسر دلفینی» با اکران بینالمللی و فروش قابل قبول در بازارهای منطقهای، و همچنین انیمیشنهای کوتاه ایرانی که بهطور مستمر در جشنوارههایی مانند انسی، برلین و کن حضور دارند، نشان میدهند ایران از نظر خلاقیت و روایت فرهنگی، ظرفیت رقابت در سطح جهانی را دارد. هرچند این موفقیتها بیشتر جنبه فرهنگی و هنری داشتهاند تا گیشهای، اما دقیقاً در همان مسیری قرار میگیرند که ذائقه جدید مخاطب جهانی طلب میکند.
انیمیشنهای ایرانی نیز توانستهاند جایگاهی قابل توجه در جشنوارههای معتبر جهانی به دست آورند. آثاری چون «پسر دلفینی» با اکران بینالمللی و فروش قابل قبول در بازارهای منطقهای، و همچنین انیمیشنهای کوتاه ایرانی که بهطور مستمر در جشنوارههایی مانند انسی، برلین و کن حضور دارند، نشان میدهند ایران از نظر خلاقیت و روایت فرهنگی، ظرفیت رقابت در سطح جهانی را دارد.
پیامدهای اقتصادی؛ از هالیوود تا صنعت نوپای انیمیشن ایران
رقابت چندقطبی در بازار انیمیشن، پیامدهای اقتصادی مهمی به همراه داشته است. هالیوود برای حفظ جایگاه خود، با افزایش هزینههای تولید و بازاریابی مواجه شده، در حالی که کشورهای دیگر با بودجههای محدودتر، اما بازده فرهنگی و حتی اقتصادی قابل توجهی کسب میکنند.
در ایران، صنعت انیمیشن هنوز فاصله زیادی با استانداردهای تجاری جهانی دارد، اما روند رشد آن قابل انکار نیست. افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی، حضور فعالتر در بازارهای منطقهای و همکاری با پلتفرمهای بینالمللی، باعث شده انیمیشن ایرانی از یک فعالیت صرفاً هنری به یک صنعت فرهنگی در حال شکلگیری تبدیل شود. موفقیتهای بینالمللی، هرچند محدود، نقش مهمی در جلب اعتماد سرمایهگذاران و سیاستگذاران فرهنگی داشته و میتواند در بلندمدت به توسعه بازار داخلی و صادرات فرهنگی منجر شود.
در ایران، صنعت انیمیشن هنوز فاصله زیادی با استانداردهای تجاری جهانی دارد، اما روند رشد آن قابل انکار نیست. افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی، حضور فعالتر در بازارهای منطقهای و همکاری با پلتفرمهای بینالمللی، باعث شده انیمیشن ایرانی از یک فعالیت صرفاً هنری به یک صنعت فرهنگی در حال شکلگیری تبدیل شود.
آینده بازار انیمیشن؛ همزیستی جهانی و فرصت تاریخی برای ایران
آینده بازار جهانی انیمیشن، نه به سلطه مطلق هالیوود و نه به حذف آن، بلکه به همزیستی رقابتی میان قطبهای مختلف اشاره دارد. «زوتوپیا ۲» نماد تداوم قدرت هالیوود است، «نژا ۲» نشانه خیزش شرق آسیا و انیمیشنهای ایرانی، هرچند در مقیاسی کوچکتر، نمایانگر ظرفیت فرهنگی کشورهایی هستند که تازه وارد این رقابت شدهاند.
پیشبینیها حاکی از آن است که تا پایان دهه ۱۴۰۰ خورشیدی، سهم انیمیشنهای غیرانگلیسیزبان از فروش و توجه جهانی بهطور چشمگیری افزایش یابد. در این میان، ایران اگر بتواند میان خلاقیت هنری، فناوری و مدلهای اقتصادی پایدار تعادل برقرار کند، این شانس را دارد که از یک بازیگر حاشیهای به یک برند فرهنگی شناختهشده در منطقه و حتی جهان تبدیل شود. بازار انیمیشن جهانی وارد عصری تازه شده است؛ عصری که در آن، داستانهای بومی میتوانند جهانی شوند و ایران نیز میتواند بخشی از این روایت نو باشد.
منبع:تحلیل بازار
