با پایان یافتن رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، حالا فرصت مناسبی برای ارزیابی ویژه برنامههایی فراهم شده که همزمان با این مسابقات از پلتفرمهای نمایش خانگی پخش شدند.
بررسی برخی از پربینندهترین برنامهها نشان میدهد بخش قابل توجهی از آنها، برخلاف آنچه در تبلیغات وعده داده میشد، بیش از آنکه بر تحلیل و روایت فوتبال تمرکز داشته باشند، به سمت سرگرمی، گفتگوهای حاشیهای و همکاریهای تبلیغاتی حرکت کردند.
جام جهانی همواره یکی از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان بوده و طبیعی است که رسانهها برای پوشش آن برنامههای ویژهای تولید کنند. با این حال، منتقدان معتقدند در برخی از تولیدات امسال، فوتبال بیشتر نقش یک ابزار برای جذب مخاطب را ایفا کرده و در عمل، بخش عمده زمان برنامهها صرف شوخی، گفتگوهای غیرورزشی، حضور چهرههای برجسته و کمپینهای تبلیغاتی شده است.
یکی از نمونههای مورد بحث، «بفرمایید جام» با اجرای امیرحسین قیاسی است. این برنامه از ابتدا نیز با رویکردی سرگرمیمحور معرفی شد و به جای استفاده از کارشناسان فوتبال، میزبان بازیگران و چهرههای شناخته شده فضای مجازی بود. همچنین پیوند مستقیم برنامه با کمپینهای تبلیغاتی و ارائه کدهای تخفیف و جوایز، باعث شد برخی منتقدان معتقد باشند جنبه تجاری آن بر محتوای فوتبالی غلبه داشته است.
برنامه «جیمی جام» با اجرای ابوطالب حسینی نیز واکنشهای مشابهی را به دنبال داشت. حتی تهیهکننده این برنامه در گفتگوها تأکید کرده بود که هدفش، ساخت یک برنامه تحلیلی فوتبال نبوده و فضای طنز و شوخی در اولویت قرار داشته است. منتقدان میگویند حتی در قسمتهایی که فوتبالیستهای شناخته شده مهمان برنامه بودند، تمرکز گفتوگوها بیشتر روی حاشیهها و اتفاقات شخصی بود کمتر به مسائل فنی و مسابقات جام جهانی توجه شد.
از سوی دیگر، «درجام» با اجرای مهیار حسن نیز به دلیل فاصله گرفتن از فضای فوتبالی مورد انتقاد قرار گرفت. این برنامه بیشتر به شوخیها و گفتگوهای شخصی اختصاص داشت و بسیاری از مخاطبان معتقد بودند محتوای برنامه ارتباط چندانی با رقابتهای جام جهانی ندارد.
در مجموع، منتقدان بر این باورند که این سه برنامه، با وجود تفاوت در ساختار و اجرا، از یک الگوی مشترک پیروی میکنند؛ استفاده از محبوبیت جام جهانی برای تولید برنامههایی که به جای تحلیل و پوشش تخصصی فوتبال، محور اصلی آنها سرگرمی و جذب مخاطب است. به اعتقاد آنها، ادامه این روند میتواند فرصت تولید برنامههای فوتبالی حرفهای را از بین ببرد و در بلند مدت روی اعتماد مخاطبان تأثیر بگذارد.
البته در مقابل، برخی نیز معتقدند چنین برنامههایی اساساً با هدف سرگرمی ساخته شدند و قرار نیست جایگزین برنامههای تحلیلی شوند. با این حال، به نظر میرسد بحث درباره مرز میان «برنامه فوتبالی» و «برنامه سرگرمی با تم فوتبال» همچنان یکی از موضوعات قابل توجه رسانهها باقی بماند.
