افزایش نرخ سود دوباره به یکی از مهمترین موضوعات اقتصاد ایران تبدیل شده است. اما آیا افزایش نرخ سود می تواند تورم را مهار کند یا کارایی این ابزار در شرایط کنونی اقتصاد ایران محدود است؟
از این رو در گفتگو با دو تحلیلگر اقتصادی مهرداد سپهوند و علی سعدوندی این موضوع بررسی شد. این دو تحلیلگر با بررسی جنبه های مختلف سیاست اصلاح نرخ بهره بر یک نقطه مشترک تاکید کردند. نرخ بهره مهمترین ابزار سیاست پولی در جهان است، اما اثربخشی آن به کیفیت حاکمیت اقتصادی و اعتبار بانک مرکزی بستگی دارد.
در اقتصادهای پیشرفته، بانکهای مرکزی انتظارات تورمی را از طریق نرخ بهره مدیریت میکنند، اما در ایران به دلیل عدم استقلال بانک مرکزی، نرخهای سود متعدد، مداخلات اجباری و ضعیف بودن رابطه بین سیاستگذار و بازار، این ابزار مانند گذشته کارآمد نیست.
از سوی دیگر اقتصاد ایران همزمان با تورم بالا، رکود، عدم تعادل شبکه بانکی و کسری بودجه مواجه است. در چنین شرایطی، افزایش نرخ بهره، اگر بدون اصلاحات نهادی انجام شود، می تواند هزینه تامین مالی تولید را افزایش دهد، بدون اینکه تورم را به شکلی پایدار مهار کند.
یکی از محورهای مهم این گفتگو نقش اعتباری بانک مرکزی بود. اگر فعالان اقتصادی به سیاست های پولی اعتماد نداشته باشند، حتی افزایش نرخ بهره نیز نمی تواند انتظارات تورمی را کنترل کند. از سوی دیگر بانک مرکزی باید با شفافیت، ارتباط موثر با جامعه و پایبندی به سیاست های ابلاغی بتواند اعتماد بازار را جلب کند.
همچنین در این برنامه بر ضرورت اصلاح ساختار نظام بانکی، حذف رانت های موجود، ساماندهی بانک های ناسالم، تقویت نظارت و حرکت به سمت سازوکارهای واقعی بازار تاکید شد. زیرا بدون این اصلاحات، تغییر نرخ سود به تنهایی نمی تواند مشکلات اقتصاد را حل کند.
در نهایت این سوال مطرح شد که آیا اولویت اقتصاد امروز ایران کنترل تورم است یا جلوگیری از تعمیق رکود؟ پاسخ کارشناسان این بود که مهار تورم باید در اولویت قرار گیرد، اما این هدف تنها با بسته جامع اصلاحات پولی، مالی و نهادی محقق می شود. نه صرفاً با افزایش یا کاهش نرخ.
