حضور زندایا در مراسم فوتوکال فیلم The Odyssey، اثر کریستوفر نولان، به یکی از سوژههای داغ فضای مجازی تبدیل شد؛ این مسئله نه به خاطر استایل یا فیلم جدیدش، بلکه برای گوشوارههایی بود که به گوش داشت.
این بازیگر آمریکایی در این رویداد گوشوارههایی داشته که از دو دیسک طلایی منسوب به ایران باستان ساخته شدند؛ گفته میشود قدمت این آثار چیزی حدود سه هزار سال است و به هزاره نخست پیش از میلاد بازمیگردد. این قطعات تاریخی توسط جواهرسازی بریتانیایی به نام گلن اسپایرو در قالب مجموعهای با الهام از آثار جهان باستان به گوشواره تبدیل شدند. خانه جواهرات بارون لندن بعداً این زیورآلات را خرید و به عنوان بخشی از مجموعه خصوصیاش نگه داشت. اگرچه این شرکت اعلام کرده گوشوارههای مورد نظر برای فروش عرضه نشدند، اما نمایش آنها روی فرش قرمز با واکنشهای گستردهای همراه بوده است.
بخش زیادی از این انتقادها از سوی باستانشناسان و پژوهشگران میراث فرهنگی مطرح شد. منتقدان معتقدند این کار هویت فرهنگی و ارزش باستانشناختی اشیای تاریخی را کمرنگ میکند و آنها را به کالاهایی تزئینی تبدیل مینماید. طبق باور منتقدان، چنین آثاری باید در موزهها و مراکز پژوهشی نگهداری شوند و بخشی از صنعت مد نباشند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی بارون لندن، این دو دیسک طلایی به عنوان پلاکهای مدالیونی منسوب به گنجینه زیویه معرفی شدند؛ مجموعهای ارزشمند از آثار تاریخی که طی دهه ۱۹۴۰ در شمالغرب ایران کشف شد. با این حال، برخی پژوهشگران تأکید میکنند به دلیل کشف غیرعلمی این اشیا، منشأ دقیقشان همچنان محل بحث است.
کارشناسان میراث فرهنگی میگویند استفاده از آثار باستانی در قالب زیورآلات، اطلاعات ارزشمند تاریخی و باستانشناسی را از بین میبرد. به گفته آنها، ایجاد تغییراتی مانند سوراخکاری، برش یا افزودن چیزهایی به این جواهرات، باعث ایجاد فرایندی برگشتناپذیر است و امکان مطالعه دقیق این آثار را محدود میکند. همین موضوع باعث شده استفاده زندیا از این گوشوارهها بار دیگر بحث حفاظت از میراث فرهنگی و تاریخی را به صدر اخبار بازگرداند.
