اکوایران: چهارمین مزایده اوراق مالی اسلامی دولتی در حالی برگزار شد که تنها ۳۱ درصد از اوراق عرضه شده فروخته شد. کاهش مشارکت بانک ها و نرخ بازدهی کمتر از انتظار بازار نشان می دهد که تامین مالی دولت از طریق بازار بدهی با چالش جدی مواجه شده است.
بانک مرکزی نتایج چهارمین مزایده اوراق مالی اسلامی دولتی را که ۱۱ تیرماه برگزار شد، اعلام کرد، حراج اوراق دولتی محلی است که وزارت اقتصاد و دارایی برای تامین مالی بخشی از بودجه دولت اقدام به فروش اوراق مالی اسلامی می کند. اینها در حالی است که بخش قابل توجهی از بودجه دولت از محل درآمدهای مالیاتی و فروش نفت تامین می شود.
زمانی که بودجه دولت به دلیل تحریم ها و سایر محدودیت های فروش نفت با مشکل مواجه می شود و یا به دلیل شرایط بحرانی اقتصاد امکان اخذ مالیات وجود ندارد، فروش اوراق آخرین حمایت دولت برای جلوگیری از پولی شدن کسری بودجه است. اگر اوراق دولتی نتواند پاسخگوی نیاز این نهاد باشد، دولت با استقراض از شبکه بانکی کسری بودجه خود را تامین می کند و باعث افزایش تورم در اقتصاد می شود.
اعداد در مورد حراج چهارم چه می گویند؟
در چهارمین حراج اوراق دولتی که در دوم تیرماه سال جاری برگزار شد، میزان عرضه آراد ۲۸۳ نزدیک به ۱۲ همات، آراد ۲۸۶ حدود ۱۴ همات، آراد ۲۸۸ بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان، آراد ۲۸۹ تقریبا ۸ همات و آراد ۲۹۰ ده همت اعلام شده است. به استثنای آراد ۲۸۳ که نرخ بازدهی آن اعلام نشده است، نرخ بازدهی سایر اوراق بین ۳۹.۷ تا ۳۹.۹ درصد بوده است. رقمی که البته برای سه سال در نظر گرفته شده و کمتر از نرخ های بازار است و در مقایسه با تورم بسیار کمتر است.
بر اساس اطلاعات اعلام شده از سوی بانک مرکزی، تنها یک بانک و یک موسسه اعتباری غیربانکی در این مزایده شرکت کرده اند و ارزش سفارش های ارسالی آنها که از طریق کارگزاری بانک مرکزی ارسال شده، تنها ۱۰۰ میلیارد تومان بوده و آن هم مربوط به آراد ۲۹۰ بوده که وزارت اقتصاد و دارایی با آن موافقت کرده است.
بانک ها یا سایر مؤسسات مالی که از طریق نمایندگی غیر از بانک مرکزی درخواست خرید اوراق دولتی را ثبت کرده اند، موفق به خرید ۱۳ هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان اوراق شده اند. به عبارت دقیق تر، ارزش اوراق فروخته شده به سایر خریداران حقیقی و حقوقی از آراد ۲۸۶ معادل ۲۱۰ میلیارد تومان، از آراد ۲۸۸ معادل ۴۳۰ میلیارد تومان، از آراد ۲۸۹ معادل ۴ هزار و ۷۳۰ میلیارد تومان و از آراد ۲۹۰ معادل ۸ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان است.
در مجموع ارزش کل اوراق فروخته شده در این حراج ۱۳ هزار و ۵۷۰ میلیارد تومان بوده که حدود ۳۱ درصد اوراق عرضه شده را شامل می شود.
ارزش کل اوراق فروخته شده در چهار مزایده برگزار شده در سال جاری تقریباً ۹۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
از سوی دیگر دلیل اصلی اهمیت مشارکت بانک ها در حراج اوراق دولتی این است که در شرایط تورمی کنونی اقتصاد ایران، بانک ها مشتریان اصلی اوراق دولتی کمتر جذاب هستند. به عبارت دیگر، اگرچه مؤسسات مالی فعال در بازار سرمایه قانوناً موظف به خرید اوراق قرضه دولتی هستند، اما تمایل چندانی به خرید مازاد ندارند، زیرا نرخ بازدهی تا سررسید اوراق دولتی اغلب بسیار کمتر از نرخ بازار است.
