اکو ایران: تورم مواد غذایی تصویر متفاوتی از فشار اقتصادی خانوارها ارائه می دهد. محاسبات حداقل سبد غذایی نشان می دهد که هزینه تامین مواد غذایی ضروری برای یک فرد در خردادماه نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است. موضوعی که با توجه به سهم بالای خوراک در هزینه خانوارهای کم درآمد، فشار تورم را برای آنها تشدید می کند.
مرکز آمار در کنار گزارش تورم خرداد ماه میانگین قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری را نیز اعلام کرده است. اگر این ارقام را با استفاده از وزنها و مقادیر مشخص به سبد حداقل غذا تبدیل کنیم، متوجه میشویم که یک فرد و یک خانوار به طور متوسط برای تأمین حداقل معیشت غذایی خود چقدر باید هزینه کنند.
اکو ایران با استفاده از ارزیابی ها و برآوردهای موسسه تحقیقات تغذیه ایران، هر ماه هزینه های حداقل سبد غذایی ایرانیان را محاسبه می کند.
هزینه حداقل سبد خوراک اکو ایران در خرداد ۱۴۰۵
محاسبات اکو ایران حاکی از آن است که در خرداد ماه سال جاری فردی به ۷ میلیون و ۸۴۰ هزار و ۵۵۵ تومان نیاز داشته تا بتواند حداقل غذای خود را تامین کند. این رقم اگر در سطح خانوار با ۳.۱ نفر در نظر گرفته شود به ۲۴ میلیون و ۳۰۵ هزار تومان می رسد.
از سوی دیگر هزینه این سبد نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته ۶.۲۴ درصد و نسبت به خرداد ماه سال گذشته ۱۳۰.۶ درصد رشد داشته است. اینها در حالی است که تورم ماهانه مرکز آمار در ماه قبل معادل ۵.۹ درصد و تورم نقطه به نقطه ۸۸.۶ درصد برآورد شده است. بنابراین از این اعداد و داده ها می توان دریافت که چون اکثر خانوارها به ویژه خانوارهای کم برخوردار سهم زیادی از هزینه های خود را به مواد غذایی اختصاص می دهند، بنابراین فشار و احساس تورم در گروه های فقیر بیشتر است.
در بین اقلام موجود در سبد، بیشترین قیمت تمام شده مشابه ماه های گذشته به گوشت گاو یا گوساله با ۱.۵ میلیون تومان اختصاص داشت. هزینه خرید جوجه اتوماتیک به میزان لازم برای یک نفر حدود ۷۰۰ هزار تومان بوده است. هزینه های مورد نیاز برای حداقل عرضه لبنیات در خورهاد تقریباً ۲ میلیون تومان محاسبه شد که شامل شیر پاستوریزه، ماست، پنیر ایرانی و کره حیوانی است.
تامین ماکارونی مورد نیاز یک نفر در خرداد حدود ۷۴ هزار تومان و کل هزینه لوبیا، عدس و لپه برای هر نفر حدود ۹۷۰ هزار تومان است.
مختصری در مورد سبد معیشت اکو ایران
تضمین تغذیه سالم برای هر فرد مستلزم مصرف منظم گروه های غذایی متنوع برای پیشگیری از بیماری های ناشی از سوء تغذیه است. هزینه تهیه این مواد غذایی به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت جسمانی، معمولاً حتی در شرایط کاهش درآمد از سبد مصرفی خانوار حذف نمی شود. در همین راستا، مراکز علمی پیشرو کشور از جمله پژوهشکده تغذیه و صنایع غذایی و دانشکده علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تهران، مدلی به نام «سبد غذایی بهینه» طراحی کرده اند که ترکیبی استاندارد از گروه های غذایی ضروری را برای رفع نیازهای روزانه بدن فراهم می کند. اکو ایران با استفاده از کلیات این سبد و مقادیر پیشنهادی آن، سبد معیشت اکو ایران را طراحی کرده است.
علیرغم سهم بالای مواد غذایی در سبد مصرفی خانوارها، بر اساس داده های اخیر، دسترسی به الگوی تغذیه استاندارد برای بخش قابل توجهی از جامعه با مشکلات فزاینده ای همراه بوده است. افزایش ماهانه قیمت کالاهای اساسی و جهش قیمت سبد غذایی در ماه های پایانی سال گذشته فشار اقتصادی مضاعفی را بر خانوارها وارد کرده است. اکوایران با تحلیل داده های رسمی منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، شاخص ویژه ای را برای محاسبه «هزینه ماهانه تأمین سبد غذایی بهینه» تهیه کرده است.
سبد پیشنهادی اکو ایران متشکل از ۱۳ گروه محصول است که برای پوشش نیازهای غذایی با حداقل هزینه طراحی شده است. به منظور کاهش هزینه ها، اقلام اقتصادی و پرمصرف تر مانند برنج وارداتی و حبوبات مانند عدس و لپه در اولویت قرار گرفته اند. اگرچه این سبد می تواند با اقلام مغذی تری تکمیل شود، اما برای به حداقل رساندن هزینه ها، چنین گسترشی در نظر گرفته نمی شود. بنابراین سبد اکو ایران از نظر اقلام جزئی تفاوت هایی با سبد انستیتوی تغذیه دارد. به عنوان مثال در سبد این مؤسسه، گروه لبنیات و میزان مصرف بهینه آن ذکر شده است، در حالی که اکو ایران لبنیات را به «شیر»، «ماست»، «پنیر» و «کره» تقسیم کرده و حجم مورد نیاز برای مصرف ماهانه لبنیات را بین این ۴ قلم به طور مساوی تقسیم می کند.
تفاوت این سبد با «سبد شاخص قیمت مصرف کننده» مرکز آمار در دو جنبه تمرکز بر تامین حداقل نیازهای غذایی فردی و تفاوت روند نوسانات قیمت ها نسبت به تورم عمومی است. این ویژگی ها سبد غذایی اکو ایران را به معیاری مستقل برای اندازه گیری فشار اقتصادی بر تغذیه خانوار تبدیل می کند.
