گزارش کامل سومین مزایده اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۵

به گزارش اکوایران، سومین حراج اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۵ با استقبال بیشتری نسبت به حراج قبلی مواجه شد و دولت توانست بیش از ۱۷ هزار میلیارد تومان از اوراق عرضه شده را به فروش برساند. این در حالی است که عمده تقاضا توسط موسسات مالی فعال در بازار سرمایه ثبت شد و بانک ها نقش بسیار محدودی در این مزایده داشتند. موضوعی که می تواند نشانه ای از تداوم احتیاط شبکه بانکی در خرید اوراق دولتی باشد.

حراج اوراق مالی اسلامی یکی از مهمترین ابزارهای دولت برای تامین کسری بودجه است. در این سازوکار، دولت اوراق بدهی خود را به بانک ها و سایر سرمایه گذاران عرضه می کند و از این طریق بخشی از منابع مورد نیاز خود را بدون استقراض مستقیم از بانک مرکزی تامین می کند. اما میزان پذیرش اوراق دولتی توسط خریداران به نرخ بازدهی این اوراق، شرایط بازار مالی و انتظارات تورمی بستگی دارد.

افزایش فروش اوراق در سومین حراج سال

در سومین حراج اوراق دولتی که در پنجم خردادماه برگزار شد، در مجموع ۵۳.۹ هزار میلیارد تومان اوراق در قالب پنج نماد «آراد ۲۸۳»، «آراد ۲۸۶»، «آراد ۲۸۷»، «آراد ۲۸۸» و «آراد ۲۸۹» عرضه شد. در نهایت ۱۷ هزار و ۱۶۰ میلیارد تومان از این اوراق فروخته شد که معادل حدود ۳۲ درصد از کل اوراق عرضه شده است.

پرطرفدارترین روزنامه های جدید «آراد ۲۸۷» و «آراد ۲۸۸» بودند. از نماد آراد ۲۸۷ حدود ۸ هزار و ۹۷۰ میلیارد تومان با حجم عرضه ۱۰ هزار میلیارد تومان فروخته شد. همچنین ۷ هزار و ۶۹۰ میلیارد تومان اوراق از اراد ۲۸۸ خریداری شد.

از سوی دیگر، تقاضا برای برخی اوراق عرضه شده بسیار محدود بود. به طوری که هیچ فروشی از نماد آراد ۲۸۳ به ثبت نرسید و تنها ۳۰۰ میلیارد تومان اوراق از نماد آراد ۲۸۶ فروخته شد، همچنین حدود ۲۰۰ میلیارد تومان نیز از نماد اراد ۲۸۹ توسط فعالان بازار سرمایه خریداری شد.

بازی نرخ بهره و سررسید در حراج سوم

نکته قابل توجه در نتایج مزایده سوم رابطه پذیرش سرمایه گذاران با سررسید اوراق عرضه شده است. اگرچه نرخ بازده تا سررسید اکثر اوراق عرضه شده در محدوده ۳۸ تا ۴۰ درصد بود، اما نرخ پذیرش آنها یکسان نبود.

اوراق «آراد ۲۸۸» سررسید مرداد ۱۴۰۷ با نرخ بازدهی ۳۹.۴ تا ۳۹.۷۲ درصد توانست حدود ۷.۷ هزار میلیارد تومان تقاضا را به خود جلب کند و به یکی از پرفروش ترین اوراق این حراج تبدیل شود. از سوی دیگر، اوراق «آراد ۲۸۳» با سررسید خرداد ۱۴۰۸ خریدار نداشت و اوراق «آراد ۲۸۶» با سررسید تیر ۱۴۰۸ تنها ۳۰۰ میلیارد تومان فروخته شد. این در حالی است که نرخ بازدهی این دو ورق در محدوده ۳۹.۹ درصد بوده است.

این الگو نشان می دهد که در شرایط کنونی سرمایه گذاران علاوه بر نرخ بهره، به افق زمانی سرمایه گذاری نیز توجه ویژه ای دارند و تمایل بیشتری به اوراق قرضه ای نشان می دهند که منابع آنها را برای مدت زمان کوتاه تری درگیر کند. به عبارت دیگر، به نظر می‌رسد برخی از فعالان بازار حتی در ازای دریافت نرخ‌های نزدیک به ۴۰ درصد، حاضر نیستند منابع خود را در اوراق دولتی بیش از دو سال حبس کنند.

عدم حضور بانک ها در بازار بدهی

یکی از مهم ترین نکات سومین حراج سال جاری تداوم مشارکت ضعیف بانک ها در خرید اوراق دولتی بود. در این مزایده تنها یک بانک در فرآیند خرید شرکت کرد و تعداد کل سفارش های ثبت شده توسط شبکه بانکی به ۱۵۰۰ میلیارد تومان رسید. اما وزارت امور اقتصادی و دارایی تنها با ۱۰۰ میلیارد تومان از این سفارشات موافقت کرد.

به این ترتیب تقریبا تمامی اوراق فروخته شده در سومین حراج توسط سایر سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی بازار سرمایه خریداری شد و سهم بانک ها از کل فروش اوراق ناچیز بود. این در حالی است که در شرایط تورمی اقتصاد ایران معمولا بانک ها یکی از مهم ترین خریداران اوراق دولتی محسوب می شوند و افت مشارکت آنها می تواند تامین مالی دولت از طریق بازار بدهی را با چالش مواجه کند.

با احتساب نتایج مرحله سوم، کل فروش اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۵ به ۷۶ هزار و ۴۶۰ میلیارد تومان رسیده است. این رقم نسبت به پایان حراج دوم که مجموع فروش اوراق به رقم ۵۹ هزار و ۲۹۰ میلیارد تومان رسیده بود، حدود ۱۷ هزار میلیارد تومان افزایش نشان می دهد.

نتایج سومین مزایده نشان می دهد که اگرچه دولت همچنان توانست بخشی از نیازهای مالی خود را از طریق بازار بدهی تامین کند، اما وابستگی فروش اوراق به موسسات مالی بازار سرمایه و پذیرش محدود بانک ها همچنان یکی از مهم ترین چالش های پیش روی دولت در ماه های آینده خواهد بود.