در حالی که توافق موقت بین ایران و آمریکا امیدها را برای بازگشایی کامل تنگه هرمز افزایش داده است، تحلیلگران گلدمن ساکس معتقدند که جریان نفت از طریق این آبراه استراتژیک احتمالا هرگز به سطح قبل از جنگ باز نخواهد گشت. به گفته این بانک آمریکایی، استفاده گسترده از مسیرهای جایگزین صادرات نفت توسط کشورهای منطقه می تواند باعث شود حدود ۷۰ درصد از حجم سابق نفت عبوری از هرمز به «عادی جدید» بازار انرژی تبدیل شود.
به گزارش اکو ایران، پس از توافق موقت ایران و آمریکا و کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی، اکنون توجه بازار نفت به روند احیای صادرات انرژی از تنگه هرمز معطوف شده است. با این حال، موسسه مالی گلدمن ساکس معتقد است که بازگشایی این مسیر لزوما به معنای بازگشت کامل جریان نفت به شرایط قبل از جنگ نیست.
تحلیلگران این بانک در گزارشی با عنوان «۷۰ درصد جریان نفت قبل از جنگ در هرمز ممکن است ۱۰۰ درصد جدید باشد» اعلام کردند که احتمالا بخشی از صادرات نفت کشورهای منطقه برای همیشه از طریق مسیرهای جایگزین انجام خواهد شد. موضوعی که می تواند نقش تنگه هرمز را در تجارت جهانی انرژی نسبت به گذشته کاهش دهد.
قبل از شروع جنگ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده های نفتی از تنگه هرمز عبور می کرد. اما در جریان درگیری ها و اعمال محدودیت های متقابل از سوی ایران و آمریکا، جریان صادرات از این آبراه تقریبا متوقف شد و قیمت نفت برنت به بیش از ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید.
مسیرهای جایگزین هرمز در مرکز توجه
در طول جنگ، تولیدکنندگان عمده نفت در خاورمیانه به سرعت به زیرساخت های جایگزین برای حفظ صادرات خود روی آوردند. عربستان سعودی استفاده از این خط لوله را برای انتقال نفت به بندر ینبع در دریای سرخ افزایش داد، امارات متحده عربی بیشتر از طریق بندر فجیره صادرات داشت و عراق نیز بخشی از نفت خود را از طریق بندر جیهان ترکیه به بازارهای جهانی ارسال کرد.
گلدمن ساکس تخمین می زند که در حال حاضر حدود ۷.۵ میلیون بشکه نفت در روز از این مسیرهای جایگزین عبور می کند. رقمی که نشان می دهد ممکن است بخشی از تجارت انرژی منطقه حتی پس از بازگشایی هرمز نیز به این مسیرها وابسته باشد.
بازگشت تدریجی صادرات نفت
بر اساس پیش بینی این بانک، تا پایان ماه آینده می توان جریان نفت از طریق تنگه هرمز را حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز افزایش داد و صادرات کشورهای حوزه خلیج فارس به تدریج احیا خواهد شد. همچنین انتظار می رود تولید نفت در این منطقه تا ماه اکتبر به سطح عادی بازگردد.
با این حال، تحلیلگران هشدار می دهند که برخی از شرکت های کشتیرانی ممکن است همچنان نسبت به عبور نفتکش ها از هرمز محتاط باشند. اما از نظر ظرفیت ناوگان نفتکش محدودیت خاصی برای افزایش صادرات وجود ندارد و صدها میلیون بشکه ظرفیت خالی در منطقه آماده بهره برداری است.
کاهش وابستگی به هرمز
شاید مهمترین پیامد جنگ اخیر، تسریع تلاش کشورهای منطقه برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز باشد. امارات متحده عربی اعلام کرده است که برنامه بلندپروازانه ای برای توسعه بنادر خارج از هرمز از جمله فجیره، دیبا و خور فکان دارد و هدف نهایی آن کاهش وابستگی کامل به این آبراه است.
کویت همچنین به دنبال توسعه مسیرهای خط لوله و همکاری با عربستان سعودی و امارات برای انتقال بخشی از صادرات نفت خود از طریق مسیرهای جایگزین است.
نفت در راه ثبات؟
در حالی که ریسک بسته شدن هرمز تا حد زیادی کاهش یافته است، قیمت نفت برنت به کمتر از ۷۸ دلار در هر بشکه کاهش یافته است. با این حال، گزارش گلدمن ساکس نشان می دهد که پیامدهای جنگ فراتر از نوسانات کوتاه مدت قیمت نفت است و ممکن است ساختار تجارت انرژی در خلیج فارس را برای سال های آینده تغییر دهد.
اگر این پیش بینی محقق شود، تنگه هرمز همچنان مهم ترین گلوگاه انرژی جهان باقی خواهد ماند، اما سهم آن از صادرات نفت منطقه احتمالا کمتر از قبل از جنگ خواهد بود. تغییری که می تواند تعادل ژئوپلیتیکی بازار نفت را تغییر دهد.
