چرا نفت ۲۰۰ دلار نبود؟ پشت صحنه مقاومت بازار در برابر شوک هرمز

به گزارش اکو ایران، بازار نفت در برابر بزرگ‌ترین شوک عرضه مدرن، انعطاف‌پذیری بسیار بیشتری از حد انتظار نشان داده است. این شوک که به طور بالقوه بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز عرضه نفت خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داد، اما بر اساس گزارش تحلیلی بلومبرگ، مجموعه ای از عوامل تأثیر آن را بر قیمت ها محدودتر از حد انتظار کرده است.

سه عامل کلیدی که بازار را نجات داد

اولین عامل جهش در صادرات نفت آمریکا است.

ایالات متحده که در دهه گذشته به لطف انقلاب شیل به بزرگترین تولیدکننده نفت جهان تبدیل شده است، اکنون نقش “تولید کننده نوسان” بازار را بازی می کند. نقشی که در گذشته عمدتاً در دست عربستان بود.

بر اساس داده های به نقل از بلومبرگ، صادرات نفت خام و فرآورده های نفتی آمریکا در ماه می بیش از ۲ میلیون بشکه در روز بالاتر از میانگین سال گذشته بوده است. این افزایش صادرات تا حدی کسری ناشی از کاهش عرضه خاورمیانه را جبران کرده است.

عامل دوم کاهش غیرمنتظره تقاضای چین است.

چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان است، واردات نفت خود را در ماه می حدود ۴۰ درصد کمتر از میانگین سال گذشته ثبت کرد. به گفته وارن پترسون، رئیس استراتژی کالا در بانک ING، خروج چین از بازار نفت “نقش بسیار مهمی در تعادل مجدد بازار جهانی ایفا کرده و بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است.”

این کاهش تقاضا دلایل مختلفی دارد. از توقف رشد ذخایر استراتژیک نفت چین تا توسعه صنایع پتروشیمی مبتنی بر زغال سنگ و همچنین رشد سریع خودروهای الکتریکی که مصرف بنزین را کاهش داده اند.

عامل سوم وجود مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت خلیج فارس است.

عربستان سعودی از خط لوله شرق به غرب برای انتقال نفت به دریای سرخ استفاده می کند و امارات متحده عربی بخشی از صادرات خود را از طریق بندر فجیره انجام می دهد. همچنین بخشی از نفتکش ها همچنان با پذیرش ریسک های بالا و یا در قالب توافقات دولتی از منطقه عبور می کنند.

آزادسازی ذخایر استراتژیک

عامل دیگری که مانع از جهش شدید قیمت نفت شد، استفاده گسترده از ذخایر استراتژیک نفت بود.

دولت دونالد ترامپ، همراه با دیگر اقتصادهای پیشرفته جهان، برنامه بی سابقه ای را برای آزادسازی ذخایر انرژی اضطراری اجرا کرد. آمریکا به تنهایی وعده آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را داده است.

بر اساس گزارش بلومبرگ، میزان برداشت از این ذخایر به حدی بود که در یک هفته، حجم ذخایر آمریکا ۱.۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافت. بخش قابل توجهی از این نفت نیز برای کاهش فشار کمبود عرضه به اروپا و سایر نقاط جهان صادر شده است.

اما سهام در حال اتمام است

با وجود آرامش نسبی کنونی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که بازار تمام سپرهای دفاعی خود را مصرف می کند.

گرگ چارنو، رئیس تیم سرمایه گذاری کالا در شرکت مدیریت دارایی PIMCO، که حدود ۲۴ میلیارد دلار دارایی را مدیریت می کند، هشدار داد که بازار هر هفته بین ۷۰ تا ۸۰ میلیون بشکه از ذخایر موجود مصرف می کند.

به گفته وی: این وضعیت نمی تواند برای همیشه ادامه داشته باشد، گفت: در چند ماه آینده با سیستمی مواجه خواهیم بود که مقاومت بسیار کمتری دارد زیرا تقریباً تمام موجودی کمک فنرها تمام شده است.

در آمریکا، موجودی نفت تجاری به پایین ترین سطح در بیش از ۲ دهه رسیده است. همچنین، ذخایر نفت در تاسیسات ذخیره سازی کوشینگ اوکلاهما، که نقطه تحویل قراردادهای WTI است، به سطوح عملیاتی بحرانی نزدیک می شود.

چرا بازرگانان همچنان نگران هستند؟

نکته مهم این است که قیمت نفت زیر ۱۰۰ دلار لزوما به معنای عدم وجود بحران نیست.

ماریا آنجلیکوسیس، مدیر عامل گروه کشتیرانی آنجلیکوسیس، در بیانیه ای که بلومبرگ آن را “بی سابقه” توصیف کرد، گفت: “جهان انعطاف پذیری شگفت انگیزی در مواجهه با این بحران نشان داده است. قیمت کالاها ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافته است و قیمت LNG در آسیا حدود ۹۰ درصد افزایش یافته است، اما هنوز به سطحی که شخصاً انتظار داشتم نرسیده است.”

از دیدگاه بسیاری از فعالان بازار، مسئله اصلی زمان است. هرچه اختلال در تنگه هرمز طولانی‌تر شود، ذخایر جهانی سریع‌تر کاهش می‌یابد و بازار در برابر هرگونه شوک جدید آسیب‌پذیرتر می‌شود.

نقش تعیین کننده چین

یکی از مهم ترین متغیرهای پیش روی بازار، رفتار چین است.

در حال حاضر، کاهش خرید نفت توسط پکن عملا بخش بزرگی از کمبود عرضه جهانی را جبران کرده است. اما اگر اقتصاد چین دوباره رشد کند یا دولت این کشور تصمیم به بازسازی ذخایر استراتژیک خود بگیرد، تقاضای جهانی به طور ناگهانی ممکن است چندین میلیون بشکه در روز افزایش یابد.

بسیاری از معامله گران بر این باورند که بازگشت چین به سطوح خرید قبل از جنگ می تواند نقطه شروعی برای جهش بعدی قیمت نفت باشد.

عامل روانی؛ به امید موافقت

علاوه بر عوامل اساسی، بازار نفت تحت تأثیر عامل مهم دیگری نیز قرار دارد: انتظار برای توافق سیاسی.

به گزارش بلومبرگ، اظهارات مکرر دونالد ترامپ درباره احتمال دستیابی به توافق با ایران باعث شده تا بسیاری از معامله گران از اتخاذ مواضع بزرگ صعودی خودداری کنند.

تام بیکر، مدیر عامل واحد بحرین ویتول، بزرگترین تاجر مستقل نفت جهان، معتقد است که بخش قابل توجهی از رفتار فعلی بازار ناشی از این تصور است که “راه حلی در شرف ظهور است.”

با این حال، او هشدار می دهد که حتی اگر تولید نفت به سرعت بهبود یابد، باز هم شکاف بزرگی در بازار وجود خواهد داشت. شکافی که به گفته او می توان آن را «حدود یک میلیارد بشکه نفت از دست رفته» توصیف کرد.