نقشه دولت برای حذف کارت سوخت ؛ ۱۰ قدم جلو رفت

منتشر شده در ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۴:۰۶

حذف تدریجی کارت سوخت با تصمیم دولت برای عدم صدور کارت برای خودروهای بالای یک میلیارد تومان وارد مرحله تازه‌ای شد.

به گزارش آخرین خودرو، اعلام نرخ سوم بنزین با قیمت ۵۰۰۰ تومان را می‌توان نقطه آغاز مرحله‌ای تازه در سیاست‌گذاری سوخت کشور دانست؛ مرحله‌ای که هم‌زمان با تصمیم دولت مبنی بر عدم صدور کارت سوخت برای خودروهای وارداتی و خودروهای تولید یا مونتاژ داخلی با قیمت کارخانه‌ای بیش از یک میلیارد تومان، نشانه‌هایی از یک تغییر ساختاری را آشکار کرده است. این تصمیم در ظاهر محدود به گروهی خاص از خودروهاست، اما بررسی روند قیمت‌گذاری کارخانه‌ای نشان می‌دهد دامنه این سیاست به‌ سرعت در حال گسترش است و می‌تواند مسیر حذف تدریجی کارت سوخت را هموار کند.

حذف کارت سوخت برای ۱۰ محصول سایپا

بر اساس اعلام رسمی، از این پس برای خودروهای وارداتی و همچنین خودروهای داخلی که قیمت کارخانه‌ای آن‌ها بیش از یک میلیارد تومان باشد، کارت سوخت صادر نخواهد شد. حال در این میان خبر افزایش قیمت محوصلات سایپا به بالای یک میلیارد تومان برای بسیاری از مردم به نوعی غیرقابل هضم است و حق دارند تا نتوانند این شوک تورمی را برای خود هضم کنند. این در حالی است که در سال‌های گذشته، مبنای سهمیه‌بندی سوخت عمدتاً نوع مالکیت و میزان مصرف بوده و ارزش ریالی خودرو نقشی در دریافت یا عدم دریافت کارت سوخت نداشته است. تغییر این معیار، در شرایطی که تورم عمومی و رشد نرخ ارز باعث جهش قیمت کارخانه‌ای خودروها شده، می‌تواند دامنه مشمولان را به‌مرور افزایش دهد و به حذف تدریجی کارت سوخت منجر شود.

جدول ۱۰ محصول بالای یک میلیارد سایپا + تحیلیلی تلخ

در تازه‌ترین فهرست قیمت کارخانه‌ای محصولات سایپا، ۱۰ خودرو از مرز یک میلیارد تومان عبور کرده‌اند؛ خودروهایی که تا مدت کوتاهی پیش حتی رسیدن برخی از آن‌ها به ۷۰۰ میلیون تومان نیز دور از انتظار به نظر می‌رسید. این عبور قیمتی، آن‌ها را به‌صورت مستقیم در دایره عدم صدور کارت سوخت قرار می‌دهد.

آنچه این جدول نشان می‌دهد، صرفاً افزایش قیمت چند محصول نیست، بلکه گسترش عملی دامنه سیاست جدید دولت است. تمامی این ۱۰ خودرو بر اساس قیمت کارخانه‌ای جدید، بالاتر از مرز تعیین‌شده قرار گرفته‌اند و بنابراین طبق معیار اعلامی، کارت سوخت دریافت نخواهند کرد. با توجه به شرایط تورمی، احتمال عبور محصولات بیشتری از این مرز وجود دارد.

نکته ای که در این جدول دردی بزرگ را فریاد می‌زند، این است که این خودروها به واقع نوادگان پراید محسوب می‌شوند و سایپا که تولید کننده پراید در ایران بوده همیشه عنوان خودروساز اقتصادی را با خود یدک می‌کشیده است و این جدول به ما می‌گوید که نهایتا تا چند ماه دیگر، هیچ خودروی تولید داخلی در ایران با قیمت کارخانه زیر یک میلیارد تومان وجود نخواهد داشت.

گسترش دامنه حذف تدریجی کارت سوخت

در شرایطی که قیمت کارخانه‌ای خودروها به‌ طور مستمر در حال افزایش است، هر به‌روزرسانی لیست قیمت می‌تواند خودروهای بیشتری را وارد محدوده عدم صدور کارت سوخت کند. به این ترتیب، بدون نیاز به تصویب قانون یا مصوبه تازه، دامنه حذف تدریجی کارت سوخت افزایش می‌یابد. این روند به‌ گونه‌ای طراحی شده که از طریق محدودسازی ورودی‌های جدید، به‌ مرور ساختار کارت سوخت را کوچک‌تر می‌کند و در نهایت تا چند سال دیگر همه مردم دارنده خودرو باید با قیمت روز آن زمان با قیمت آزاد سوخت‌گیری کنند که هیچ ایرادی ندارد، به شرطی که اقتصاد کشور درآند آن ها را تامین کند.

کاهش هزینه یارانه با حداقل تنش

یارانه سوخت یکی از سنگین‌ترین تعهدات مالی دولت در حوزه انرژی است. حذف ناگهانی کارت سوخت یا سهمیه می‌تواند تبعات اجتماعی به همراه داشته باشد؛ اما حذف تدریجی کارت سوخت از مسیر عدم صدور کارت برای خودروهای صفرِ بالای یک میلیارد تومان، روشی کم‌تنش‌تر محسوب می‌شود. در این مدل، افزایش تعداد دارندگان کارت سوخت متوقف می‌شود و به‌مرور، با خروج خودروهای قدیمی از چرخه، تعداد دارندگان سهمیه کاهش می‌یابد.

سناریوی پیش‌رو تا ۱۴۰۴

اگر این روند ادامه پیدا کند، تا شهریور ۱۴۰۴، با توجه به تورم موجود و افزایش نرخ ارز تقریبا هیچ خودروی تولید داخلی با قیمت زیر یک میلیارد تومان باقی نخواهد ماند و پدیده «اضافه شدن کارت سوخت و سهمیه جدید» عملاً متوقف می‌شود و ساختار کارت سوخت به‌مرور کوچک‌تر خواهد شد. در ادامه نیز با احتمال بسیار بالا و نزدیک به یقین برای خودروهای قدیمی باقی‌مانده، سیاست‌های مکملی تعریف شود تا دامنه استفاده از کارت سوخت هر روز محدود و محدودتر شود.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد حذف تدریجی کارت سوخت دیگر صرفاً یک گمانه‌زنی نیست، بلکه مسیری است که گام‌های اولیه آن با تعیین سقف یک میلیارد تومان و عبور ۱۰ محصول سایپا به عنوان خودروساز اقتصادی کشور که ارزان‌ترین خودروهای کشور را همیشه تولید کرده و می‌کند، از این مرز قیمتی برداشته شده است.