بازار؛ گروه بین الملل: بازار جهانی آلومینیوم در شرایطی وارد مرحله تازهای شده که محدودیت قانونی ظرفیت تولید در چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده این فلز در جهان، شرکتهای چینی را به سمت توسعه ظرفیتهای جدید در خارج از مرزهای این کشور سوق داده است.
کارخانههای ذوب آلومینیوم چین ۹ ماه نخست سال جاری با نرخ راندمان بسیار بالایی به پایان رسانده اند. قیمت آلومینیوم در بورس شانگهای به محدوده اوج چندماهه نزدیک شده، هزینه مواد اولیه در سطوح تاریخی پایینی قرار داشته و حاشیه سود تولیدکنندگان همچنان جذاب به نظر می رسد. در چنین شرایطی، تقریباً تمامی تولیدکنندگان انگیزه دارند ظرفیت عملیاتی کارخانههای خود را تا حداکثر سطح ممکن افزایش دهند.
با اینحال، چین همچنان به سقف رسمی ۴۵ میلیون تن ظرفیت تولید آلومینیوم پایبند است؛ محدودیتی که عملاً فضای توسعه ظرفیتهای جدید در داخل این کشور را بهشدت محدود کرده و اکنون بخشی از سرمایهگذاریهای صنعت آلومینیوم چین را به بازارهای خارجی منتقل کرده است.
عبور تولید چین از سقف اسمی
سقف ۴۵ میلیون تنی ظرفیت تولید آلومینیوم چین به سال ۲۰۱۷ بازمیگردد؛ دورهای که توسعه بیرویه کارخانههای ذوب، فشار قابلتوجهی بر شبکه برق این کشور وارد کرده بود.
دولت چین در واکنش به رشد کنترلنشده ظرفیتها، سیاست محدودسازی تولید را در دستور کار قرار داده که بر این اساس، توسعه هر ظرفیت جدید می بایست با تعطیلی ظرفیت پیشین یک واحد تولیدی دیگر با حجم مشابه همراه باشد. در همان سال، میلیونها تن ظرفیت غیرقانونی و ناسازگار با مقررات از چرخه تولید خارج شده و صنایع فلزی به سمت نوسازی و جایگزینی واحدهای قدیمی با کارخانههای کارآمدتر حرکت کرد.
اجرای سختگیرانه این سیاست طی سالهای اخیر موجب شده فناوری و بهرهوری واحدهای ذوب چین به شکل محسوسی افزایش یابد. نتیجه این تحول آن بوده که ظرفیت عملیاتی واقعی کارخانهها اکنون از ظرفیت اسمی ثبتشده فراتر رفته است.
برآوردها نشان میدهد که تولید آلومینیوم چین طی ماههای اخیر از مرز ۴۵ میلیون تن عبور کرده است. به اعتقاد تحلیلگران، مجموعهای از بهبودهای عملیاتی و فناوری باعث شده کارخانهها بتوانند با استفاده مؤثرتر از تجهیزات موجود، تولید بیشتری نسبت به ظرفیت اسمی خود داشته باشند.
بر اساس برآورد شرکت مشاور AZ Global، کارخانههای ذوب چین در ماه آگوست با حدود ۹۹.۷ درصد ظرفیت مؤثر ۴۵.۲۶ میلیون تنی خود فعالیت کردند.
این سطح از بهرهبرداری نشان میدهد که حتی اگر کارخانهها بتوانند در کوتاهمدت با بهبود بهرهوری، تولید خود را اندکی افزایش دهند، باز هم فضای افزایش بیشتر حجم تولید تولید داخلی چین بسیار محدود شده است.
افزایش دامنه سود ذوب به لطف آلومینای ارزان قیمت
شرایط بازار آلومینا، یکی از عوامل مهم در سطح سودآوری تولیدکنندگان آلومینیوم چین محسوب می شود. این ماده اولیه اصلی در فرآیند ذوب آلومینیوم، با مازاد عرضه قابل توجهی در بازار داخلی چین روبرو بوده و همین مسئله، قیمت را در سطوح پایینی نگه داشته است.
در واقع، محدودیت ظرفیت در بخش ذوب آلومینیوم بدون اعمال محدودیت مشابه بر تولید آلومینا، شرایطی ایجاد کرده که تولیدکنندگان چینی از یکسو با سقف ظرفیت مواجه بوده و از سوی دیگر به مواد اولیه ارزان دسترسی دارند.
این ترکیب باعث شده حاشیه سود کارخانههای ذوب افزایش یافته و انگیزه بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای موجود تقویت شود. با اینحال، نزدیک شدن نرخ بهرهبرداری کارخانهها به حداکثر ظرفیت عملیاتی نشان میدهد که رشد بیشتر تولید داخلی چین دیگر نمیتواند پاسخگوی برنامههای توسعهای شرکتهای بزرگ این کشور باشد.
اندونزی؛ مقصد اصلی سرمایه آلومینیومی چین
شرکتهای چینی برای ادامه روند توسعه تولید خود، اکنون بیش از گذشته به سرمایهگذاری در خارج از مرزهای خود روی آوردهاند که بر همین اساس، اندونزی به یکی از مهمترین مقاصد این سرمایهها تبدیل شده است.
زیرساختهای صنعتی ایجادشده توسط چین در اندونزی، بهویژه پارکهای صنعتی که پیشتر برای فرآوری نیکل توسعه یافته بودند، زمینه مناسبی برای احداث کارخانههای جدید آلومینیوم فراهم کرده است.
گروه تسینگشان، یکی از بازیگران اصلی توسعه صنعت نیکل اندونزی، با همکاری شرکتهای چینی گروه هوآفون و گروه شینفا در ساخت پروژههای جدید ذوب آلومینیوم در حال مشارکت است. دسترسی به زیرساختهای برق، حملونقل و بنادر نیز روند احداث این واحدها را سرعت بخشیده است.
کارخانه هوآچین با ظرفیت سالانه ۴۸۰ هزار تن در سال گذشته راهاندازی شده و برای پذیرش برند آلومینیوم خود در بورس فلزات لندن نیز اقدام کرده است.
در همین حال، پروژه تولید آلومینیوم جوآن، نخستین محموله تولیدی خود را در ماه مارس به آمریکا صادر کرد؛ نشانهای از اینکه ظرفیتهای جدید تحت حمایت سرمایه و فناوری چین، تنها برای تأمین بازارهای آسیایی ایجاد نشده و بهتدریج بازارهای غربی را نیز هدف قرار دادهاند.
سرمایه گذاری چین، از قزاقستان تا سواحل آفریقا
موج سرمایهگذاری چین به اندونزی محدود نمانده است. شرکت شینفا قزاقستان در حال آمادهسازی یک پارک صنعتی زنجیرهای با ظرفیت برنامهریزیشده ۲.۴ میلیون تن آلومینیوم در سال است.
همزمان، گروه East Hope نیز در حال سرمایه گذاری روی پروژهای جامع است که زنجیره تولید را از بوکسیت و آلومینا تا آلومینیوم نهایی پوشش خواهد داد.
در آفریقا کنسرسیومی چینی به رهبری شسرکت تولید سیم و کابل هوآتونگ چین، از سرمایه گذاری روی احداث یک کارخانه ذوب آلومینیوم در منطقه آزاد تجاری Barra do Dande در آنگولا خبر داده است. فاز نخست این پروژه با ظرفیت ۱۲۰ هزار تن ساخته شده و بخشی از تجهیزات آن از چین منتقل شده است. این موضوع میتواند نمونهای بینالمللی از سیاست «جایگزینی ظرفیت» پکن باشد؛ به این معنا که ظرفیتهای قدیمیتر در داخل چین کنار گذاشته شده و تجهیزات یا منابع مرتبط با آنها در پروژههای جدید خارج از کشور به کار گرفته میشوند.
قرار گرفتن این پروژه در سواحل اقیانوس اطلس نیز از اهمیت راهبردی زیادی برخوردار است؛ چراکه دسترسی تولیدکنندگان چینی به بازارهای غربی را تسهیل میکند.
بسط سلطه چین بر زنجیره جهانی تولید
چین هماکنون حدود ۶۰ درصد تولید جهانی آلومینیوم را در اختیار داشته و سهم این کشور در پی کاهش تولید برخی مناطق دیگر، افزایش بیشتری نیز یافته است.
بر اساس این روند، توسعه ظرفیتهای جدید با سرمایه، فناوری و مشارکت شرکتهای چینی در خارج از مرزهای چین میتواند نفوذ پکن در زنجیره جهانی عرضه آلومینیوم را بیش از گذشته تقویت کند.
محدودیت ۴۵ میلیون تنی ظرفیت تولید در داخل چین، برخلاف تصور اولیه، لزوماً به کاهش نفوذ این کشور در بازار جهانی منجر نشده است. این سیاست اکنون شرکتهای چینی را به سمت صدور سرمایه، فناوری و ظرفیت تولید سوق داده و عملاً دامنه جغرافیایی صنعت آلومینیوم چین را گسترش داده است.
در شرایطی که کشورهای غربی همچنان برای افزایش ظرفیت تولید داخلی و ایجاد زنجیرههای تأمین جایگزین تلاش میکنند، نسل جدید کارخانههای ذوب آلومینیوم با پشتوانه سرمایه و فناوری چین میتواند موقعیت مسلط این کشور در بازار جهانی را بیش از پیش تثبیت کند.
منبع:تحلیل بازار
