امروزه چین دومین اقتصاد بزرگ جهان از نظر تولید ناخالص داخلی اسمی و بزرگترین اقتصاد جهان بر اساس برابری قدرت خرید (PPP) است. اما این موقعیت حاصل یک مسیر ساده و خطی نبود. کمتر از نیم قرن پیش، چین یکی از فقیرترین کشورهای جهان بود و قبل از آن بیش از یک قرن با جنگ، اشغال، بی ثباتی و عقب ماندگی دست و پنجه نرم می کرد. دوره ای در تاریخ این کشور به «قرن ذلت» معروف است.
در این بخش از اقتصاد سیاسی، ابتدا به ریشه های تاریخی اقتصاد چین می پردازیم. از افول امپراتوری چین و قرن تحقیر تا اصلاحات اقتصادی دنگ شیائوپینگ و شکل گیری بزرگترین معجزه رشد اقتصادی در دهه های اخیر.
اما سوال اصلی این برنامه این است: چرا موتور رشد چین دیگر مانند گذشته کار نمی کند؟
در این برنامه، بررسی میکنیم که چگونه رشد اقتصادی چین در سالهای گذشته بر اساس سرمایهگذاری عظیم دولت، توسعه زیرساختها و صادرات بوده است. در حالی که سهم مصرف خانوارها در اقتصاد چین در مقایسه با بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان همچنان پایین است. امروزه این موضوع به یکی از مهم ترین چالش های اقتصاد چین تبدیل شده است. زیرا با اشباع سرمایه گذاری و کاهش رونق بازار مسکن، تداوم رشد اقتصادی بیش از گذشته به بازارهای صادراتی وابسته است.
در ادامه توضیح می دهیم که چرا بسیاری از کشورها از آمریکا گرفته تا اروپا نسبت به تولید و صادرات بیش از حد چین حساس شده اند و چگونه این نگرانی ها به جنگ تجاری، افزایش تعرفه ها و محدودیت های گسترده علیه کالاهای چینی منجر شده است.
همچنین یکی از مهم ترین کارت های برنده چین در این رقابت را مورد بحث قرار می دهیم: عناصر کمیاب زمین. موادی که نقش حیاتی در تولید تراشه ها، خودروهای الکتریکی، تجهیزات نظامی و فناوری های پیشرفته دارند و امروزه به یکی از ابزارهای ژئوپلیتیک چین تبدیل شده اند.
در بخشی دیگر از این برنامه درباره رقابت چین و آمریکا در زمینه هوش مصنوعی، اهمیت کریدورهای تجاری و زیرساختی و تلاش پکن برای طراحی مجدد زنجیره های تامین جهانی صحبت می کنیم.
در نهایت به این سوال پاسخ میدهیم که آیا الگوی توسعه اقتصادی چین میتواند الگویی برای کشورهایی مانند ایران باشد یا شرایط تاریخی، نهادی و سیاسی چین آنقدر منحصربهفرد است که نمیتوان آن را در کشورهای دیگر تکرار کرد؟
اگر شما یک سیاست گذار، سرمایه گذار یا علاقه مند به اقتصاد سیاسی و اقتصاد جهانی هستید، این برنامه سعی می کند تصویری منسجم از گذشته، حال و آینده اقتصاد چین ارائه دهد. تصویری که می تواند به درک بهتر روندهای اقتصادی جهان و تصمیمات سرمایه گذاری کمک کند.
