بازار؛ گروه آب و انرژی: گمانه زنی ها در مورد افزایش قیمت این روزها به اوج خود رسیده است. افزایش قیمتی که چند روز پیش مالک شریعتی عضو کمیسیون انرژی مجلس پیشتر در شبکه ایکس از آن خبر داده بود، با اظهارت روز گذشته خانم سخنگو جدی تر شده است. هر چند که فاطمه مهاجرانی در مورد جزییات تصمیم دولت در حوزه بنزین جزییاتی را اعلام نکرده اما گفته که اصل و ضرورت تصمیم گیری در مورد بنزین حتمی و قطعی است. هم زمان با این خبر بازار صحبت های کارشناسی در مورد افزایش قیمت بنزین هم حسابی داغ شده است.
اگر می خواهیم تنها با قیمت جلوی رشد قیمت را بگیریم باید قیمت هر لیتر بنزین را به ۱۰۰ هزار تومان افزایش دهیم. اما همه به خوبی می دانیم که چنین تغییر قیمتی تبعات اجتماعی و البته اقتصادی زیادی را به هراه خواهد داشت و کسی جرات چنین کاری را ندارد
برخی از کارشناسان شرایط را برای چنین تغییر بزرگی مناسب نمی دانند و برخی دیگر معتقدند که چاره ای جز اصلاح قیمت برای دولت باقی نمانده است.
هاشم اورعی کارشناس انرژی با بیان اینکه با افزایش قیمت ناچیز مشکل بنزین حل نمی شود و جبران ناترازی انرژی نیازمند یک جراحی عمیق اما پر درد است، به بازار می گوید: اگر می خواهیم تنها با قیمت جلوی رشد قیمت را بگیریم باید قیمت هر لیتر بنزین را به ۱۰۰ هزار تومان افزایش دهیم. اما همه به خوبی می دانیم که چنین تغییر قیمتی تبعات اجتماعی و البته اقتصادی زیادی را به هراه خواهد داشت و کسی جرات چنین کاری را ندارد.
او در ادامه افزود: ما امروز با بحرانی روبهرو هستیم که حاصل چند دهه ناکارآمدی، نبود برنامهریزی صحیح، فقدان سیاست انرژی و صنعت و ضعف در حکمرانی است. حل این بحران نیازمند اصلاحات قیمتی است اما افزایش قیمت ها به تنهایی کافی نیست.
استاد دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به این نکته که بخش زیادی از سوخت کشور قاچاق می شود، گفت: وقتی بهای بنزین در خارج از مرزهای ما حدود ۱۵۰ هزار تومان قیمت دارد، افزایش قیمت آن به ۱۰ هزار تومان هم نمی تواند جلوی قاچاق این کالا را بگیرد.
استفاده از کارت سوخت جایگاه داران صعودی شد
پاییز سال گذشته بود که دولت چهاردهم، تصمیم جدیدی را در خصوص نظام قیمتگذاری بنزین، به منظور تقویت نقش کارت سوخت شخصی، کاهش مصرف و جلوگیری از افزایش واردات بنزین اتخاذ کرد. در واقع، بر اساس مصوبه جدید دولت که دوم آذرماه ۱۴۰۴ به دستگاههای اجرایی ابلاغ شد، از نیمه دوم آذرماه سال ۱۴۰۴، قیمت بنزین برای سوختگیری با کارت اضطراری جایگاه به ۵ هزار تومان رسید؛ رقمی که به عنوان «نرخ سوم» وارد نظام عرضه سوخت شد.
طبق این سیاست، بنزین ۱۵۰۰ تومان سهمیهای و ۳۰۰۰ تومان آزاد بدون تغییر باقی ماندند، اما استفاده از آنها تنها از طریق کارت سوخت شخصی امکانپذیر است. دولت با تعیین نرخ سوم قصد داشت استفاده از کارتهای جایگاهی را به حداقل رسانده و دارندگان خودرو را به استفاده از کارت شخصی ملزم کند. در عمل، سوختگیری با کارت جایگاه به گزینهای پرهزینه بدل شد و این پیام را به مصرفکنندگان مخابره کرد که تنها مسیر دسترسی به نرخهای یارانهای، کارت شخصی است. اما آمارهای اعلامی از طرف شرکت پخش فرآورده های نفتی نشان می دهد که این هدف هم محقق نشده است. آنگونه که کرامت ویس کرمی به تازگی در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرده مقدار استفاده از کارت سوخت جایگاه داران که در ابتدای اجرای این طرح به حدود ۲۱ درصد رسیده بوده بازهم به بالای ۴۰ درصد افزایش یافته است.
کارشناس انرژی با اشاره به افزایش استفاده از کارت سوخت جایگاه داران، گفت: در ابتدا که بنزین جایگاه داران به ۵ هزار تغییر یافت مردم استفاده بیشتری از کارت سوخت های شخصی می کردند اما حالا شاهد هستیم که وضعیت به همان روال سابق بازگشته است. بنابر این اگر نرخ سوم بنزین ۱۰ هزار تومان هم شود بازهم تنها به مدت چند ماه مردم از کارت سوخت خود استفاده بیشتری خواهند کرد و دوباره وضعیت به همان روال گذشته بازمی گردد.
حذف بازار انحصاری خودرو هم زمان با اصلاحات قیمتی
البته ناترازی امروز انرژی ریشه های مختلفی دارد که خبری از تغییرات در این عوامل نیست. از خودروهایی که ۲ الی ۳ برابر استانداردهای جهانی بنزین می سوزانند تا حمل و نقل عمومی که در سال های گذشته به درستی توسعه نیافته است.
قرار نیست تمام بار ناترازی انرژی روی دوش مردم باشد و دولت خود هیچ اقدامی برای حل این مشکل نکند، دولت بهتر است هم زمان با اصلاحات قیمتی به دنبال اصلاحات در صنعت خودروسازی بوده و بازار انحصاری که در این صنعت ایجاد شده را از بین ببرد
این استاد دانشگاه با بیان اینکه قرار نیست تمام بار ناترازی انرژی روی دوش مردم باشد و دولت خود هیچ اقدامی برای حل این مشکل نکند، ادامه داد: دولت بهتر است هم زمان با اصلاحات قیمتی به دنبال اصلاحات در صنعت خودروسازی بوده و بازار انحصاری که در این صنعت ایجاد شده را از بین ببرد.
به گفته اورعی، بدون انجام چنین کاری، مردم حاضر نیستند بنزین را گرانتر بخرند، چون تصور میکنند پولی که از این محل دریافت میشود، صرف حل مشکلات نخواهد شد. اما اگر دولت صادقانه توضیح دهد که چرا این تصمیم گرفته شده، قرار است منابع حاصل از آن کجا هزینه شود و چه نتیجهای برای کشور خواهد داشت، مردم هم در این مسیر همراهی میکنند. ناترازی انرژی مسئلهای مختص ایران نیست، کشورهای زیادی با این چالش مواجه هستند و در حال حل این موضوع هستند. این مسئله در ایران هم قابل حل است، اما لازمه آن صداقت، شفافیت و درایت در تصمیمگیری است.
منبع:تحلیل بازار
