اکوایران: تحلیل داده های مرکز آمار ایران نشان می دهد که برخی استان های کشور بیش از یک دهه است که با تورم بالاتر از میانگین کشور مواجه هستند. آمارها نشان می دهد که از فروردین ۱۳۹۱ تا خرداد ۱۴۰۵ چندین استان در بیش از نیمی از ماه ها تورم بالاتر از تورم کل کشور را تجربه کرده اند. موضوعی که حکایت از شکاف های منطقه ای در روند افزایش قیمت دارد.
تورم در اقتصاد ایران با یک عدد ملی سنجیده می شود، اما واقعیت این است که همه استان ها تورم یکسانی را تجربه نمی کنند. تحلیل دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد طی سالهای گذشته برخی استانها تورم بالاتری نسبت به میانگین کشوری داشتهاند و برخی دیگر اغلب کمتر از میانگین کشوری بودهاند. این بررسی بر روی دو شاخص «تورم نقطه به نقطه» و «تورم سالانه» انجام شده است و تصویری متفاوت از جغرافیای تورم در ایران ارائه می دهد.
تورم نقطه به نقطه; تورم کدام استان ها بیشتر از کشور بود؟
تحلیل تورم نقطه به نقطه از فروردین ۱۳۹۱ تا خرداد ۱۴۰۵ که معادل ۱۷۱ ماه است، نشان می دهد که استان چهارمحال و بختیاری با ثبت تورم ۱۴۲ برابری بالاتر از میانگین کشور در صدر استان های تورم زا قرار دارد. همچنین این استان در خرداد ماه امسال با ۱۰۳.۱ درصد بیشترین تورم خود را در این مدت تجربه کرده است. پس از این استان، لرستان با ۱۳۶ بار، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی هر کدام با ۱۲۹ بار، هرمزگان با ۱۲۸ بار، خراسان شمالی و گلستان هر کدام با ۱۲۶ مرتبه و کهگیلویه و بویراحمد با ۱۲۰ بار.
از سوی دیگر در این ۱۷۱ ماه که داده های سری زمانی تورم استان ها ثبت شده است، سمنان با ۵۶ برابر، گیلان با ۶۴ برابر، قم با ۶۵ برابر، تهران با ۶۷ برابر و بوشهر با ۶۹ برابر کمترین تعداد تورم بالاتر را در کشور به ثبت رسانده اند.
تورم سالانه؛ الگوی مشابه در استان ها
بررسی تورم سالانه اسفند ۱۳۹۱ تا خرداد ۱۴۰۵ نیز تا حد زیادی همین الگوی تورم نقطه به نقطه را تایید می کند. چهارمحال و بختیاری با ۱۴۲ برابر، لرستان با ۱۳۶ برابر، آذربایجان غربی با ۱۲۹ برابر و خراسان شمالی با ۱۲۹ برابر تورم سالانه بالاتر از میانگین کشوری را ثبت کردند. از سوی دیگر استان های سمنان با ۵۱ بار، زنجان با ۵۰ بار، خوزستان با ۵۶ بار، قم با ۶۱ بار، گیلان با ۶۲ بار و تهران با ۶۳ بار کمترین فاصله مثبت را با تورم کشور ثبت کردند.
داده ها نشان می دهد بخش قابل توجهی از استان هایی که تورم بالاتر از کشور را ثبت کرده اند در استان های غربی، شمال غرب و برخی از استان های کم برخوردار واقع شده اند. حضور مستمر استان هایی مانند چهارمحال و بختیاری، لرستان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان شمالی، کهگیلویه و بویار احمد نشان می دهد که فشار تورمی در این مناطق در سال های اخیر شدیدتر از میانگین کشور بوده است. از سوی دیگر استان هایی مانند تهران، سمنان، قم و گیلان در اکثر دوره ها تورم کمتری را نسبت به میانگین کشور تجربه کرده اند.
چرا تفاوت تورم بین استان ها مهم است؟
تورم استانی نشان می دهد که افزایش قیمت ها به طور یکسان در سراسر کشور توزیع نشده است. تفاوت در ساختار مصرف خانوار، سهم اقلام خوراکی در سبد هزینه، هزینه حمل و نقل، درآمد خانوار و ویژگی های اقتصادی هر منطقه می تواند باعث شود که یک استان تورم بالاتر یا کمتری نسبت به میانگین کشوری داشته باشد. به همین دلیل بررسی آمار تورم استان ها می تواند تصویر دقیق تری از فشار معیشتی خانوارهای مناطق مختلف کشور ارائه دهد. موضوعی که نشان می دهد جغرافیای تورم در ایران بسیار ناهمگون تر از آن چیزی است که تنها با مشاهده نرخ تورم کل کشور به دست می آید.
