اکوایران: بالاخره پس از گذشت چند روز از تیرماه تصویر تورم خردادماه کامل شد. با وجود این آمار، می توان وضعیت تورم را در بهار ۱۴۰۵ و زمستان ۱۴۰۴، فصولی که کشور درگیر جنگ و ناامنی اجتماعی بود، با جزئیات بیشتری بررسی کرد.
بررسی های اکو ایران نشان می دهد که شدت افزایش قیمت در فصول زمستان ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ چندین برابر فصول مشابه سال قبل بوده است. بر اساس تعریف، میزان افزایش قیمت ها در طول زمستان ۱۴۰۳ معادل ۱۰.۷ درصد و در بهار ۱۴۰۴ برابر با ۱۰.۳ درصد بوده است، در حالی که این شاخص در زمستان ۱۴۰۴ به ۲۴.۶ درصد و در بهار ۱۴۰۵ به ۲۱.۰ درصد رسیده است این ارقام نشان می دهد که سرعت رشد قیمت در هر دو فصل نسبت به الگوی مرسوم سال قبل جهش قابل توجهی داشته است.
اهمیت این یافته این است که افزایش قیمت ها در هر فصل تحت تاثیر شوک های همزمان انتظار، ارز و عرضه بوده است. در زمستان ۱۴۰۴، تشدید نااطمینانی های اجتماعی و جنگ باعث افزایش رفتارهای احتیاطی در بین خانوارها و شرکت ها شد. در چنین شرایطی، تقاضا برای حفظ دارایی های جایگزین پول، پیش خرید و انتقال سریعتر نقدینگی به بازار کالا افزایش یافت. در نتیجه سرعت گردش پول بالا رفت و فشار تورمی تقویت شد.
همزمان با شروع جنگ رمضان و ادامه آن تا اواسط بهار ۱۴۰۵، شوک دومی به اقتصاد وارد شد. این شوک به دلیل اختلال در زنجیره تامین، افزایش هزینه های حمل و نقل، رشد بلاتکلیفی در بازار ارز و افزایش هزینه های مبادله ای منجر به تشدید افزایش قیمت شد. به همین دلیل، اگرچه تورم در بهار ۱۴۰۵ نسبت به زمستان ۱۴۰۴ اندکی کاهش یافت، اما همچنان در سطح بسیار بالایی یعنی ۲۱ درصد باقی ماند. سطحی که حدود دو برابر بهار ۱۴۰۴ است. علت کاهش تورم در فصل بهار نیز تا حد زیادی به انتظارات فعالان اقتصادی وابسته بود. مذاکرات دیپلماتیک ایران و آمریکا در این فصل باعث شد تا از گرمای تورم کاسته شود و از شتاب افزایش قیمت ها کاسته شود.
می توان انتظار داشت که با ایجاد تفاهم بین طرفین جنگ، تورم در فصول آینده به تدریج کاهش یابد. البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که یکی از دلایل شعله ور شدن تورم انتظارات است، دلیل اصلی ایجاد تورم ناشی از سیاست های نادرست پولی و مالی است. ایجاد یک اقتصاد باثبات در سال جاری یا سال های آینده مستلزم اصلاحات گسترده در بخش های مختلف اقتصاد است تا هیچ دیپلماسی خارجی در نهایت بدون اصلاحات داخلی به پایان خود نرسد.
