اکوایران: بررسی داده های استانی شبکه پرداخت شاپرک در اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان می دهد که الگوی خرید خانوارهای ایرانی در بسیاری از استان ها تغییر کرده است. در حالی که در ۱۹ استان ارزش واقعی هر خرید نسبت به سال گذشته افزایش یافته و نشانه ای از تمایل مردم به خرید گرانتر دیده می شود، تنها استان هرمزگان با کاهش تعداد و ارزش معاملات مواجه بوده است. موضوعی که می تواند بازتابی از ادامه نااطمینانی های اقتصادی پس از جنگ در این استان باشد.
در شرایط تورمی یکی از آمارهایی که می تواند الگوی مصرف خانوارها را در سطح کشور نشان دهد، آمارهای استانی شاپرک است. شاپرک به عنوان شبکه پرداخت بانکی به صورت ماهانه آمار مربوط به تراکنش های افراد را منتشر می کند.
در ادامه تحلیل آمار اردیبهشت شاپرک، رابطه بین «رشد ارزش واقعی هر تراکنش» و «رشد تعداد معاملات» در استان ها بررسی شده است.
این بررسی حاکی از آن است که تمامی استان ها به طور همزمان با افزایش تعداد معاملات و افزایش ارزش واقعی هر تراکنش در اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ نسبت به اردیبهشت سال گذشته مواجه بوده اند. هرمزگان تنها استانی است که در اردیبهشت ماه با افت رشد مواجه شد. دلیل این امر را می توان ادامه فعالیت های آتش زا آمریکا و ایجاد ناامنی در این استان دانست.
تهران، البرز، زنجان و بوشهر نیز با وجود کاهش تعداد تراکنش ها در این ماه خریدهای گران تری را در شبکه شاپرک انجام دادند که می توان گفت تمایل مردم این استان ها به خرید اقلام غیرخوراکی بیشتر است.
تمایل مردم به خرید کالاهای گرانتر بعد از جنگ
مهم ترین نکته در بررسی رابطه ارزش هر معامله با تعداد معاملات حذف اثر تورم از ارقام است. تحقق ارقام مربوط به هر معامله با کمک شاخص بهای مصرف کننده هر استان می تواند نشان دهد که مردم هر استان نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته به سمت خریدهای گرانتر یا ارزانتر رفته اند.
بررسی های آماری اکو ایران نشان می دهد از ۳۱ استان کشور، مردم ۱۹ استان نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته خرید گران تری را به ثبت رسانده اند. این افزایش ارزش هر خرید می تواند مربوط به نیازهای انباشته در زمان جنگ باشد که ارزش خرید مردم را بعد از جنگ افزایش داده و یا می تواند نشان دهنده تمایل مردم به خرید کالاهای گرانتر باشد.
نکته جالب در این بررسی رفتار مردم در ۴ استان تهران، البرز، زنجان و بوشهر است. در این استان ها مردم نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته خرید کمتری را ثبت کرده اند اما ارزش هر خرید افزایش یافته است.
از سوی دیگر ۱۵ استان کشور هستند که نسبت به اردیبهشت ۱۴۰۴ هم از نظر تعداد معاملات و هم از ارزش هر تراکنش فراتر رفته اند که از بین این ۱۵ استان استان های گیلان و مازندران رشد بالایی در تعداد و ارزش معاملات داشته اند که می توان به سفرهای کوتاه مدت و مهاجرت مردم به این دو استان اشاره کرد.
پس لرزه های جنگ در هرمزگان ادامه دارد
همانطور که گفته شد از ۳۱ استان کشور، مردم ۱۹ استان خرید گران تری را به ثبت رسانده اند. در طرف مقابل، مردم ۱۲ استان دیگر با کاهش ارزش هر معامله مواجه شده اند.
از این ۱۲ استان، وضعیت ۱۱ استان با افزایش تعداد معاملات نسبت به اردیبهشت ۱۴۰۴ و در عین حال کاهش ارزش هر خرید همراه بوده است. در واقع می توان گفت که رفتار مردم در این استان ها تمایل بیشتری به خرید کالای ارزان تر نشان داده است. این تمایل می تواند دلایل مختلفی داشته باشد اما شاید یکی از مهم ترین دلایل آن کاهش قدرت خرید مردم در این استان ها باشد.
از بین این ۱۲ استان، تنها یک استان به طور همزمان هم کاهش تعداد معاملات و هم کاهش ارزش هر تراکنش را ثبت کرده است. در اردیبهشت ۱۴۰۵ تعداد معاملات مردم استان هرمزگان ۳ درصد کاهش یافت و همچنین ارزش هر خرید مردم ۱۳.۱ درصد کاهش یافت. دلیل این امر را می توان در ادامه بلاتکلیفی جنگ در استان هرمزگان جستجو کرد. عدم قطعیت هایی که مردم را به نگه داشتن پول نقد بیشتر سوق داده است، تعداد خریدها و ارزش واقعی هر خرید را کاهش می دهد.
قدرت «تعداد معاملات» در ۵ استان از «ارزش هر تراکنش» بیشتر بود
بررسی رابطه بین «رشد ارزش واقعی هر معامله» و «رشد ارزش کل معاملات» رابطه خطی و مثبت بین دو متغیر را آشکار می کند. در ۲۵ استان کشور یا هر دو متغیر با هم رشد کردند یا هر دو متغیر با هم کاهش یافتند. یک اتفاق غیر منتظره
اما در ۶ استان وضعیت متفاوت است. استان های گلستان، ایلام، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خوزستان و مرکزی با وجود کاهش ارزش واقعی هر تراکنش، رشد مثبتی در ارزش کل معاملات داشته اند. به عبارت دیگر با وجود اینکه مردم این استان ها به سمت خرید کالاهای ارزان تر حرکت کردند، مردم این استان ها نسبت به اردیبهشت ماه سال گذشته پول بیشتری را برای خرید کالا خرج کردند.
این تنها زمانی اتفاق می افتد که قدرت رشد تعداد معاملات در این استان ها از رشد ارزش هر تراکنش بیشتر باشد. به بیان ساده، درست است که مردم این استان ها به سمت کالاهای ارزان قیمت رفته اند اما در عین حال معاملات زیادی را به ثبت رسانده اند که باعث شده ارزش کل خرید آنها نسبت به فروردین ماه افزایش پیدا کند.
