اکوایران: آخرین آمار عملیات بازار آزاد در ۱۷ تیرماه نشان می دهد که بانک مرکزی برای دومین هفته متوالی نرخ پذیرش درخواست ها را به زیر ۲۰ درصد کاهش داده و ارزش درخواست های پذیرفته شده بالای ۷۰ درصد افزایش نداشته است.
بازار آزاد ۱۷ تیر ۱۴۰۵ تکمیل شد.نتایج عملیات بازار آزاد این هفته نشان می دهد که دست بانک مرکزی در تامین نقدینگی بانک ها تنگ شده است. به طوری که ارزش پذیرش درخواست از بانک ها در دو مزایده انجام شده در تیرماه از ۷۰ درصد بالاتر نرفت و نرخ پذیرش درخواست ها نیز به زیر ۲۰ درصد رسید. این اقدام بانک مرکزی می تواند به کنترل نقدینگی در کشور کمک کند اما در نتیجه این تصمیم، تنگنای نقدینگی در شبکه بانکی افزایش می یابد.
عملیات بازار باز و اعتبارسنجی منظم
زمانی که بانک ها از کمبود نقدینگی رنج می برند و نمی توانند نیازهای خود را در بازار بین بانکی تامین کنند، مجبورند از بانک مرکزی تقاضای نقدینگی کنند. این تقاضا به دو صورت و در دو قالب «عملیات بازار باز» و «اعتبارسنجی منظم» انجام می شود.
عملیات بازار باز فرآیندی است که در آن بانک ها از بانک مرکزی درخواست تامین مالی کوتاه مدت می کنند و در ازای آن اوراق دولتی به بانک مرکزی می دهند. به این عملیات قرارداد بازخرید یا رپو نیز می گویند. اگر برعکس این روند اتفاق بیفتد، به اصطلاح repo معکوس انجام می شود و در نتیجه منابع مالی از دسترس بانک ها خارج می شود. نرخ قرارداد بازخرید در عملیات بازار آزاد معادل ۲۳ درصد است.
در صورتی که بانک ها نتوانند کمبود نقدینگی خود را طی این عملیات جبران کنند، باید با نرخ ۲۴ درصد از بانک مرکزی تامین مالی کنند. به این فرآیند اعتبار سنجی منظم می گویند.
حضور تنها یک بانک در اعتبارات عادی
در مزایده ۱۷ تیر ۱۴۰۵، ۱۶ بانک شرکت کردند و مبلغ ۳۶۲ هزار میلیارد تومان ثبت سفارش کردند. در این مزایده بانک مرکزی نسبت به ماه های گذشته دست بسته تر ظاهر شد. وی تنها ۷۰ هزار میلیارد تومان از کل سفارش ها را پذیرفت و در ۱۰ تیرماه نیز حکم مزایده را تکرار کرد. این تصمیم بانک مرکزی باعث شد تا در دو مزایده اخیر، نرخ تصویب به زیر ۲۰ درصد کاهش یابد. به عنوان مثال در حراج این هفته، نرخ تایید بانک مرکزی ۱۹.۳۳ درصد بود. باید توجه داشت که نتیجه این اقدام بانک مرکزی می تواند رشد نقدینگی را کنترل کند اما باعث افزایش تنگنای اعتباری بانک ها می شود.
در یک هفته منتهی به ۸ جولای، اعتبارسنجی منظم در چهار روز انجام شد. در هر یک از این روزها تنها یک بانک درخواست اعتبار عادی ثبت کرد که ارزش کل این اعتبار به ۳۱۶ هزار و ۸۷۰ میلیارد تومان رسید. در این حراج کمترین میزان اعتبارسنجی منظم حدود ۳۲ همات و بیشترین آن حدود ۱۰۱ همات بود.
