با ادامه تنش ها در خاورمیانه، کشورهای تولیدکننده نفت منطقه به سرعت به دنبال توسعه مسیرهای صادراتی جایگزین هستند. عراق و امارات متحده عربی پروژه های خط لوله خود را برای کاهش وابستگی به این آبراه استراتژیک تسریع کرده اند. با این حال، تحقیقات CNBC نشان می دهد که ظرفیت مسیرهای جایگزین هنوز با حجم عظیم نفتی که قبل از جنگ روزانه از هرمز عبور می کرد، فاصله زیادی دارد.
به گزارش اکو ایران، عراق که بخش بزرگی از درآمد دولت و اقتصاد خود را از صادرات نفت تامین می کند، نسبت به سایر تولیدکنندگان منطقه در برابر اختلالات تنگه هرمز آسیب پذیرتر است. هفته گذشته، بغداد طرحی را برای تسریع صادرات نفت از طریق شبکه خط لوله کردستان-ترکیه تصویب کرد. مسیری که نفت عراق را به بندر جیهان ترکیه در دریای مدیترانه می رساند.
بر اساس این برنامه قرار است ظرفیت صادراتی این مسیر از حدود ۲۲۰ هزار بشکه در روز به ۷۷۰ هزار بشکه افزایش یابد. هدف اصلی این طرح ایجاد مسیر جایگزین برای صادرات نفت بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز است.
داده های شرکت QuantCube به نقل از CNBC همچنین نشان می دهد که صادرات عراق از آغاز درگیری به شدت کاهش یافته است. موضوعی که وابستگی بالای این کشور به هرمز را آشکار می کند. عراق پیشتر اعلام کرده بود که صادرات نفت این کشور از طریق هرمز در ماه آوریل به حدود ۱۰ میلیون بشکه کاهش یافته است. رقمی که قبل از جنگ حدود ۹۳ میلیون بشکه بود.
امارات نیز به دنبال دور زدن هرمز است
امارات متحده عربی نیز تلاش ها برای توسعه زیرساخت های صادراتی خود را تسریع کرده است. ابوظبی در حال پیشبرد پروژه خط لوله جدید به بندر فجیره است. بندری که خارج از تنگه هرمز قرار دارد و امکان صادرات نفت را بدون عبور از این آبراه فراهم می کند.
انتظار می رود این پروژه تا سال ۲۰۲۷ به بهره برداری برسد و ظرفیت صادرات شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. مقامات اماراتی معتقدند رشد تقاضای جهانی انرژی نیاز به توسعه سریعتر این زیرساخت ها را دوچندان کرده است.
برخلاف عراق، امارات همچنان مسیرهای جایگزینی برای صادرات نفت دارد و بنابراین فشار کمتری را نسبت به بغداد تجربه می کند.
ظرفیت جایگزینی؛ خیلی کمتر از هرمز
همانطور که CNBC گزارش داد، مهمترین نکته این است که مسیرهای جایگزین موجود نمی توانند به طور کامل جایگزین تنگه هرمز شوند.
قبل از شروع جنگ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده های نفتی از تنگه هرمز عبور می کرد. در همین حال، برآوردها نشان می دهد که مجموع ظرفیت مازاد خطوط لوله جایگزین در عربستان سعودی و امارات تنها بین ۳.۵ تا ۵.۵ میلیون بشکه در روز است.
حتی در صورت تکمیل پروژه های جدید، فاصله قابل توجهی بین ظرفیت این مسیرها و حجم نفت عبوری از هرمز وجود خواهد داشت. به همین دلیل، تحلیلگران بر این باورند که وابستگی بازار جهانی نفت به این آبراه همچنان بسیار بالاست.
مسیرهای جایگزین نیز امن نیستند
چالش دیگر این است که زیرساخت های جایگزین از خطرات ژئوپلیتیکی مصون نیستند. خط لوله شرق به غرب عربستان که نفت را از سواحل خلیج فارس به دریای سرخ منتقل می کند، در ماه های اخیر هدف حملات قرار گرفته است. همچنین تاسیسات نفتی فجیره نیز در عملیات بارگیری با اختلال مواجه شده است.
این نشان می دهد که صرف ایجاد مسیرهای جایگزین خطرات عرضه نفت در منطقه را به طور کامل از بین نمی برد.
چرا بازار نفت همچنان نگران هرمز است؟
توسعه خطوط لوله جدید مستلزم سرمایهگذاری چند میلیارد دلاری، سالها زمان و در بسیاری موارد، توافقهای سیاسی بین چندین کشور است. بنابراین حتی با وجود تلاش تولیدکنندگان منطقه برای کاهش وابستگی به هرمز، این فرآیند نمی تواند در کوتاه مدت جایگزین مناسبی برای این آبراه باشد.
در نتیجه، هرگونه اختلال در حرکت نفتکش ها از طریق تنگه هرمز همچنان تهدیدی جدی برای عرضه جهانی انرژی محسوب می شود. واقعیت این است که اگرچه کشورهای منطقه به دنبال راههایی برای رهایی از وابستگی به هرمز هستند، اما بازار جهانی نفت هنوز جایگزینی برابر برای مهمترین گلوگاه انرژی جهان پیدا نکرده است.
