وقتی یارانه به ابتدای زنجیره و واردکننده داده می شود، امکان رانت، قاچاق و اخاذی به وجود می آید. به همین دلیل بود که طی سال های گذشته یارانه ای که به صورت ارز ترجیحی به برخی افراد داده می شد به هدف نرسید. به طوری که عملا کالاهای اساسی با قیمت مناسب به دست مردم نرسید. در حالی که ارز زیادی با قیمت ترجیحی در اختیار واردکنندگان بود.
به گفته کارشناسان و فعالان اقتصادی بخش خصوصی، حذف ارز ترجیحی اقدامی شجاعانه و ضروری بود که در نهایت باید انجام می شد. این اقدام ممکن است در کوتاه مدت مشکلاتی را در زمینه قیمت ها ایجاد کند که باید با حمایت همه جانبه دولت و راهکارهای اساسی به سرعت رفع شود.
بسیاری از تجار به دلیل رانت ارز ترجیحی برای افراد خاص از رقابت کنار گذاشته شدند.
خورشید گزدرازی فعال اقتصادی در این خصوص در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به اینکه طی سال های گذشته موضوع حذف ارز ترجیحی در راستای حمایت از فعالان بخش خصوصی و واردکنندگان و صادرکنندگان واقعی مطرح شده بود، تصریح کرد: بخش خصوصی اعم از اعضای اتاق بازرگانی، اصناف و غیره همواره بر رفع تقاضای ارز از سوی وزارتخانه تاکید داشتند. اقتصاد. اقدام دولت در شرایط فعلی برای حذف ارز ترجیحی اقدام درستی است که نتایج خوبی به همراه خواهد داشت.
وی ادامه داد: ارز ترجیحی با این هدف به واردکنندگان داده شد که اقلام اساسی و مشمول با قیمت مناسب به دست مصرف کننده نهایی برسد. اما در عمل شاهد بودیم که نه تنها کالاهای اساسی با قیمت مقرون به صرفه به دست مردم نمی رسید، بلکه زمینه مصرف و رانت ویژه نیز ایجاد شده بود.
نایب رئیس اتاق مشترک ایران و قطر تصریح کرد: ارز ترجیحی باعث شده بود چند نفر از ارز ارزان برخوردار شوند و اقدام به واردات کنند. اما بسیاری دیگر که نتوانستند به این ارز دسترسی داشته باشند از رقابت در فضای اقتصادی کشور عقب ماندند. این به معنای ایجاد فضای رقابتی ناسالم و نابرابر در بین فعالان اقتصادی کشور است.
ارز ترجیحی برخلاف شفافیت و سلامت اقتصادی بود
گزدرازی گفت: ارز ممتاز در واقع علیه فعالان اقتصادی سالم عمل کرد و فضای رقابتی را در اقتصاد کشور از بین برد. با در نظر گرفتن همه این شرایط، فعالان بخش خصوصی همواره خواهان حذف ارز ترجیحی بودند.
وی خاطرنشان کرد: حذف ارز ترجیحی به این معناست که یارانه کالاهای تحت پوشش مانند برنج، روغن، گوشت، مرغ، لبنیات و … به جای اینکه به صورت ارز ارزان در اختیار واردکننده قرار گیرد، در انتهای زنجیره به صورت مستقیم در اختیار مصرف کننده نهایی قرار گیرد. حذف ارز چند نرخی و اعطای یارانه ارزی در انتهای زنجیره یعنی ایجاد عدالت بیشتر در توزیع یارانه ها، برچیدن پایه رانت و فساد و اطمینان از ضربه زدن یارانه ها به جامعه هدف. تولیدکنندگان و بخش خصوصی همواره خواهان حذف ارز چند نرخی از اقتصاد بوده اند و اقدام دولت برای تک نرخی شدن ارز اقدامی شجاعانه و شفاف بوده است.
این فعال اقتصادی یادآور شد: اگرچه حذف ارز ترجیحی اقدامی مهم و اساسی در راستای بهبود شرایط اقتصادی است، اما دولت باید اهتمام داشته باشد که این طرح به درستی پیش برود و نیازهای اولیه مردم با قیمت مناسب در اختیار آنها قرار گیرد. اگر این ملاحظات اساسی انجام شود و مردم از برنامه آگاه شوند، اتفاقات خوبی در فضای اقتصادی کشور رخ خواهد داد.
وی تاکید کرد: حذف ارز چند نرخی و اعطای یارانه در انتهای زنجیره به معنای ایجاد عدالت بیشتر در توزیع یارانه ها، برچیدن بستر رانت و فساد و ضربه زدن یارانه ها به جامعه هدف است.
ارز ترجیحی؛ نتیجه معکوس داشت
گزدرازی گفت: ارز ترجیحی باعث شده بود که مردم تمایل زیادی به واردات با ارز ارزان داشته باشند. این به معنای واردات بی رویه و مختل شدن تولید داخلی بود. از سوی دیگر فعالان اقتصادی سالمی که به رانت و رابطه دسترسی نداشتند و نمی توانستند از ارز ترجیحی بهره مند شوند، با مشکل مواجه شده بودند. این مشکلات با حذف ارز ترجیحی حل می شود.
وی ادامه داد: بدیهی است اجرای هر طرحی در عمل مشکل ایجاد می کند. باید برای رفع این مشکلات گام برداشت. به عنوان مثال یکی از اتفاقات پیش روی دولت در اجرای طرح حذف ارز ترجیحی این است که احتمال افزایش قیمت اقلامی که قبلا ارز ارزان برای آنها اختصاص داده شده است توسط واردکنندگان، فروشندگان یا توزیع کنندگان وجود دارد. در این راستا به نظر من اقدام درست حمایت جدی از اقشار ضعیف و آسیب پذیر است.
