خبرگزاری تسنیم سعید شیری: عقل اصلی در اداره کشور این است که اولویت اصلی بهسازی زمین و کمک به رونق کسب و کار مردم باشد. اگر حاکم فقط به فکر جمع آوری مالیات باشد، در واقع منبع درآمد آینده خود را از بین می برد. سرزمین مرفه و مردمی که توانایی تولید دارند، منبع ثروت واقعی برای رهبران هر سرزمینی است. هر حرص و طمع در اخذ سریع مالیات موجب تباهی و فقر می شود و در نهایت کار حاکم دوام نمی آورد.
در شرایط سخت، مانند خشکسالی یا سیل که به مزارع آسیب می زند، وظیفه اصلی کاهش اخذ مالیات است تا مردم بتوانند دوباره روی پای خود بایستند. شما نباید برای این کمک ها متاسف باشید. زیرا این کمک ها در واقع سرمایه گذاری برای آینده خود دولت است. وقتی مردم ببینند که مسئولان در سختی ها در کنارشان هستند و با عدالت رفتار می کنند، اعتمادشان بیشتر می شود و برای آبادانی قلمرو او تلاش می کنند. این مهربانی و اعتماد پشتوانه ای قوی تر از تسلط است که در آینده باعث می شود مردم به خاطر حاکم خود سختی ها و مسئولیت های بزرگ تری را بپذیرند.
بخش هایی از نامه تاریخی امیرالمومنین علی علیه السلام به مالک اشتر، یکی از اساسی ترین اصول اداره کشور را تبیین می کند که اولویت «سازندگی و عمران» بر «وصول مالیات» را در بر می گیرد.* این فصل که به سیاست اقتصادی و روابط بین دولت و تولیدکنندگان و مردم می پردازد، همچنان ظرفیت بالایی برای تحلیل مسائل حاکمیتی معاصر دارد.
حضرت علی (ع) در این نامه، خراج و نظام مالیاتی را رکن اصلی اداره جامعه معرفی می کند، اما بلافاصله هشدار می دهد که بقای این رکن در گرو شرایط و توان مردم است. از دیدگاه او اصلاح نظام مالی بدون اصلاح وضعیت معیشتی و تولیدی مردم امکان پذیر نیست. زیرا همه اقشار جامعه به طور مستقیم یا غیرمستقیم به اقتصاد مولد و مردم آن وابسته هستند. بنابراین هر سیاست مالی که منجر به تضعیف تولیدکننده شود در نهایت کل جامعه و خود دولت را با بحران مواجه می کند.
امیرالمؤمنین علیه السلام در بخشی دیگر از این نامه به صراحت به مالک اشتر دستور می دهد که نگاهش به عمران و آبادانی سرزمین، عمیقتر و جدیتر از نگاهش به اخذ مالیات باشد. این جمله یک قاعده روشن در حکمرانی اقتصادی است: «درآمد پایدار محصول رونق تولید است نه فشار مالیاتی».
امام هشدار می دهد که مطالبه مالیات بدون توجه به ساخت و ساز منجر به ویرانی شهرها و نابودی مردم می شود و چنین حکومتی حتی اگر در کوتاه مدت موفق به جمع آوری منابع شود دوام نخواهد آورد.
در ادامه امام علی علیه السلام به نمونه هایی از شرایط بحرانی اشاره می کند; از خشکسالی و سیل گرفته تا کمبود آب و بلایای طبیعی که ظرفیت تولید را کاهش می دهد. در چنین شرایطی حاکمان موظفند بار مالیاتی را کاهش دهند تا مردم دوباره روی پای خود بایستند. این کاهش ضرر نیست، بلکه به تعبیر امام «ذخیره» برای آینده حکومت است; ذخیره ای که در قالب اصلاح زمین، افزایش قدرت اقتصادی و همراهی اجتماعی به حاکم برمی گردد.
در این نامه همچنین بر یک دارایی مهم اما نامرئی تأکید شده است: «اعتماد عمومی». امام علی علیه السلام می فرماید که عدالت و دوستی حاکم با مردم، آنان را به مصاحبت عادت می دهد; به گونه ای که در شرایط سخت جامعه با میل و رغبت مسئولیت های سنگین تری را بر عهده می گیرد. از دیدگاه او، توسعه سرزمین ظرفیت مقاومت در برابر فشارهای گاه و بیگاه را دارد، اما زمانی که مردم در فقر و استیصال نباشند.
امیرالمومنین در خاتمه این قسمت از نامه، ریشه اصلی ویرانی سرزمین ها را نه در کمبود منابع، بلکه در طمع حاکمان به جمع آوری ثروت، بدبینی آنان به ماندگاری قدرت و بی توجهی به درس های تاریخ می داند. تحلیلی که نشان می دهد بحران های اقتصادی بیش از آنکه طبیعی باشند، محصول اشتباهات حاکمیتی هستند.
ِ—————-
* متن نامه: و در مورد مالیات بر طبق آنچه برای مردم آن بهتر است تحقیق کنید، زیرا در نیکی او و آنها برای غیر آنها نیکی است و برای غیر آنها هیچ صلاحی نیست مگر به وسیله آنها. زیرا همه مردم به مالیات و افراد آن وابسته هستند و بگذارید دیدگاه شما نسبت به توسعه زمین بیشتر از دیدگاه شما نسبت به اخذ مالیات آگاه باشد. زیرا این جز با سازندگی محقق نمی شود و هر که بدون ساخت و ساز مالیات بخواهد کشور را تباه می کند و مردم را ویران می کند و ثابت قدم نمی شود. فقط یک موضوع کوچک است و اگر از سنگینی یا بیماری یا کمبود آب یا عدل یا جابجایی زمین سیلابی شکایت کنند غرق می شود یا آسیب می بیند. عطشى را که براى آنان برطرف کردى، به آن امید که کارشان را بهبود بخشد و بر تو سنگین نشوند. زیرا این سرمایه ای است که در ساختمان کشور و زینت کشورت با ستایش و فخر و ستایش تو به تو باز می گردانند. با گسترش عدالت در مورد آنها، با تکیه بر فضیلت نیروی آنها، با آنچه نزد آنها ذخیره کرده اید، و به آنها اعتماد کنید، با آنچه به آنها بازگردانید. انصاف تو نسبت به آنان و احسانت با آنان، و چه بسا مواردی پیش آمده که اگر پس از آن به آنان تکیه می کردی، از روی نیکی در جان خود به سبب آن تحمل می کردند. به راستی شهرنشینی تا زمانی که آن را تحمل می کند قابل تحمل است و ویرانی زمین فقط از ناچاری مردم آن ناشی می شود و مردم آن فقط نظارت ندارند. روح متولیان اجتماع، اعتقاد ضعیف آنها به بقا و عدم بهره مندی از درس.
«و در کار خراج به گونه ای مواظبت کنید که به نفع اهل آن باشد؛ زیرا در اصلاح مالیات و اصلاح اهل آن، خیر دیگران نیز هست و بدون اصلاح حال آنها، احدی اصلاح نمی شود؛ زیرا همه مردم به خراج و مردم آن منطقه وابسته اند.
توجه شما به بهسازی زمین باید مهمتر از توجه شما به جمع آوری خراج باشد. زیرا سعادت فقط با تزکیه حاصل می شود. هر که بدون عمران مالیات بخواهد شهرها را ویران و مردم را ویران می کند و کارش جز برای مدت کوتاهی درست نمی شود.
پس اگر مردم از سنگینی مالیات یا از ضرری که بر آنها وارد شده یا از آب (کشاورزی) قطع شده یا از زمینی که در اثر سیل آب رفته یا خشکسالی که به آن آسیب رسانده شکایت دارند، باید به اندازه ای که امیدوارید کارشان با آن انجام شود، آنها را کم کنید. هرگز از چیزی که با آن سختی را کشیدی و بر دوش آن ها خرج کردی ناراحت نشو. زیرا این ذخیره ای است که با آن به سوی شما باز می گردند: در آبادانی سرزمین شما و زیبایی قلمرو حکومتی شما. این علاوه بر آن است که ستایش نیکی آنها را به دست می آورید و با تکیه بر نیرویی که از آنها جمع می شود، به عدالت خود می بالید.
و اعتماد مردم به تو به خاطر این است که آنان را به عدالت و نرمی خود عادت داده ای. ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که اگر در آن زمان به حمایت و تحمل آنها تکیه کنید، با رضایت کامل آنها را می پذیرند.
زیرا آبادانی و آبادانی (زمین) بر آنچه بر آن می گذارید تاب می آورد و ویرانی زمین تنها از ضعف و فقر اهل آن است. و مردم وقتی که حاکمان طمع به جمع آوری (مال) داشته باشند، ناتوان می شوند و به ماندگاری آنها بدگمان می شوند و از پند و عبرت بهره نمی برند.
انتهای پیام/
منبع:تسنیم
